Nuqtali notalar
Besh hol, har biri ikki marta eshitish uchun: avval nuqtasiz nota, so‘ng o‘sha notaning nuqtalisi — va takt aynan shuncha davom etadi.
Nota boshining orqasidagi nuqta butun nota yozuvining eng tejamkor belgisidir. U shunday deydi: va yana shuning yarmi. Yarim notadan uchta chorak bo‘ladi, chorakdan uchta sakkizlik, sakkizlikdan uchta o‘n oltilik.
Bu qat‘iy qo‘shimcha emas, balki nisbat: nuqta qancha qo‘shishi notaning usiz qancha davom etishiga bog‘liq. Shu bois har bir hol bu yerda ikki marta turadi — biri yalang‘och, biri nuqtali — va ikkalasida ham tovush bir xil balandlikda yotadi. Eshitiladigani faqat davomiylik. Takt esa avvalgidek aynan shuncha uzun qoladi: nuqta notaga berganini orqasidagi pauzalardan oladi.
Nuqtali yarim nota
Ikki chorakdan uchta bo‘ladi. Uch chorak o‘lchovda u butun taktni to‘ldiradi va u yerda odatdagi hol — uchala zarb ustidan cho‘zilgan yagona tovush. To‘rt chorak o‘lchovda uning orqasida aynan bitta chorak qoladi, va shundan mavjud bo‘lgan eng ko‘p uchraydigan takt ko‘rinishlaridan biri tug‘iladi.
Nuqtali chorak
Ikki sakkizlikdan uchta bo‘ladi. Eng ko‘p ko‘riladigan nuqta shu: orqasidagi bitta sakkizlik bilan birga ikki zarbni to‘ldiradi va har bir marshda hamda har ikkinchi balladada bo‘ladigan uzun-qisqa naqshini beradi. Uni tekis chalgan kishi yurishni sayrga aylantiradi.
Nuqtali sakkizlik
Ikki o‘n oltilikdan uchta bo‘ladi. O‘sha bo‘linish bir qavat pastda, va orqadagi qisqa nota juda qisqa bo‘ladi — shunchalik qisqaki, diqqat bilan eshitilmasa trioldan farqi xiralashadi. Bosmada ikkalasi aniq farq qiladi; chalinganda ko‘pincha kamroq.
Ikki nuqtali nota
Ikkinchi nuqta birinchisining yana yarmini qo‘shadi, ya’ni boshlang‘ich qiymatning chorak qismini. Birgalikda ular dastlabki notaning sakkizdan yettisini beradi: deyarli hammasini, ammo aynan hammasini emas. Orqada qolgan bo‘laklar shunga yarasha mitti bo‘ladi, va barokko uverturalarining o‘tkirligi aynan shundan yashaydi.
Nuqtali pauza
Nuqta pauzalarga ham notalarga ta’sir qilgandek ta’sir qiladi — faqat u eshitilmaydi, uni kutishdan sezasan. Rasmda chap va o‘ngdagi tovushlar o‘sha-o‘sha; siljigani faqat ikkinchisi qachon kelishi. Eski nashrlarda nuqtali pauzadan qochib, uning o‘rniga ikkita pauza yozishardi; bugun u hamma joyda.
Nuqtali ritm
Avval sakkizta tekis sakkizlik, so‘ng o‘sha taktning nuqtalisi
Eng keng tarqalgan qo‘llanish umuman yolg‘iz uzun tovush emas, balki juftlik: nuqtali nota va uning orqasida qisqa nota, qayta-qayta. Uzun–qisqa, uzun–qisqa. Rasmdagi ikkala qator ham bir xil davom etadi va o‘sha pulsni ko‘taradi — biri uni teng bo‘ladi, ikkinchisi uchga bir nisbatda.
Bu naqsh musiqa tarixining yarmini ko‘taradi: fransuz uverturasi undan yashaydi, marsh ham shunday, va ommabop musiqada «tekis» deb sanalganning anchagina qismi ham. Uni tekis chalgan kishi boshqa narsa chalyapti — va eshitgan kishi darhol sezadi, nomini aytolmasa ham.
Nuqta qoida bo‘lgan joy
Oltita sakkizlik, so‘ng o‘sha vaqt ikkita nuqtali chorak sifatida
Murakkab o‘lchovlarda nuqtali nota istisno emas, balki zarbning o‘zi. 6/8 da oltita sakkizlik emas, uchtadan ikki zarb sanaladi — va bitta zarb aynan nuqtali chorakdir. Rasm ikkalasini ketma-ket ko‘rsatadi: avval oltita sakkizlik, so‘ng ularni jamlaydigan ikki zarb.
Shu bois bunday taktlar nuqtaga to‘la, ammo bunda alohida hech narsa nazarda tutilmaydi. Va shu bois u yerda uchta o‘rniga ikkita chalinishi kerak bo‘lgan zahoti duol kerak bo‘ladi.
Qanday nota davomiyliklari bor
Nuqta nota davomiyligini o‘zgartiradi, uni almashtirmaydi. Qanday davomiyliklar bor — butun, yarim, chorak va sakkizlik notalar hamda ularning pauzalari — Nota davomiyligi sahifasida turadi. Qaysi takt qanday sanalishi va 6/8 nega 3/4 dan boshqacha sanalishi O‘lchovlar sahifasida turadi.
Nota belgilari · Nota davomiyligi · Musiqa atamalari
Buni Anotona siz uchun bajaradi
Notalarni suratga oling yoki kuyni chaling — Anotona tonallikni taniydi, notalarni yozadi va ularni istalgan boshqa tonallikka koʻchiradi. Bepul.
Anotonani koʻringBu sahifadagi har bir tovush hisoblab chiqarilgan, hech qayerdan koʻchirilmagan.