Tronpeta hatz-taula — nota bakoitza bere heldulekuarekin
B♭ tronpetaren nota guztiak Fa♯3-tik Do6-ra balbula-heldulekuarekin, idatzita eta entzuten den bezala. Eta zergatik duten nota batzuek bigarren heldulekua.
Tronpetak hiru balbula ditu, eta haiekin nota oro jo daiteke. Tresna oso baterako oso gutxi dirudi, eta hor dago hain zuzen trikimailua: balbulek ez dituzte notak sortzen, jaitsi egiten dituzte. Nota bera ezpainak egiten du — tentsioaren arabera beste soinu natural batek erantzuten du, eta soinu natural horien ilara hodiaren barruan dago jada.
Balbulek egiten dutena esaldi batean sartzen da: lehenak bi tonu erdi jaisten ditu, bigarrenak bat, hirugarrenak hiru. Bi sakatzen dituenak batuketa adina jaisten du; hirurak sakatzen dituenak sei. Sei tonu erdi baino gehiago ez da inoiz behar, orduan azpiko hurrengo soinu naturalera iritsi baita jada.
Hortik dator taula osoa. Behean osorik dago, eta ez da kopiatua, kalkulatua baizik — heldu bakoitza da goiko soinu naturalik hurbilena bilatzen den nota bihurtzen duena.
Nola irakurri taula
Lerro bat nota bat da. Ezkerrean partituran idatzita dagoen bezala dago, ondoan benetan entzuten den bezala, eta eskuinean heldulekua. Hiru borobilak hiru balbulak dira hatzak jartzen diren hurrenkeran; lehena ahokotik hurbilena da. Borobil betea sakatuta esan nahi du.
Ondoko zifrak ohiko laburdura dira. «13» esan nahi du lehen eta hirugarren balbula, bigarrena goian geratzen delarik. Balbularik gabeko notari irekia deitzen zaio eta ezpainaz bakarrik topatzen da.
| Idatzia | Entzuten | Heldulekua |
|---|---|---|
| Fa♯3 | Mi3 | 123 |
| Sol3 | Fa3 | 13 |
| Sol♯3 | Fa♯3 | 23 |
| La3 | Sol3 | 12 |
| La♯3 | Sol♯3 | 1 |
| Si3 | La3 | 2 |
| Do4 | La♯3 | irekia |
| Do♯4 | Si3 | 123 |
| Re4 | Do4 | 13 |
| Re♯4 | Do♯4 | 23 |
| Mi4 | Re4 | 12 |
| Fa4 | Re♯4 | 1 |
| Fa♯4 | Mi4 | 2 123 |
| Sol4 | Fa4 | irekia 13 |
| Sol♯4 | Fa♯4 | 23 |
| La4 | Sol4 | 12 |
| La♯4 | Sol♯4 | 1 123 |
| Si4 | La4 | 2 13 |
| Do5 | La♯4 | irekia 23 |
| Do♯5 | Si4 | 12 123 |
| Re5 | Do5 | 1 13 |
| Re♯5 | Do♯5 | 2 23 |
| Mi5 | Re5 | irekia 12 123 |
| Fa5 | Re♯5 | 1 13 |
| Fa♯5 | Mi5 | 2 23 123 |
| Sol5 | Fa5 | irekia 12 13 |
| Sol♯5 | Fa♯5 | 1 23 |
| La5 | Sol5 | 2 12 |
| La♯5 | Sol♯5 | irekia 1 |
| Si5 | La5 | 2 |
| Do6 | La♯5 | irekia |
Nondik datozen heldulekuak
Lehen balbulak bi tonu erdi jaisten ditu, bigarrenak bat, hirugarrenak hiru. Hau da: 1 eta 2 eta 3 zenbakiek hatz-taulan balbula horiek izendatzen dituzte. Horrela zazpi maila iristen dira: irekia, gero 2, gero 1, gero 1 eta 2 batera, gero 2 eta 3, gero 1 eta 3, eta azkenik hirurak. Horiek dira zehazki zerotik sei tonu erdirainoko urratsak, hutsunerik gabe eta bat ere ez birritan.
Abiapuntuak soinu naturalek ematen dituzte. Ez daude tarte berdinetan: behean elkarrengandik urrun, gorantz gero eta estuago. Horregatik behe-erregistroak sei jaitsierak behar ditu, goian berriz balbula batek edo bik hurrengo notaraino dagoen hutsunea estaltzen dute jada.
Hor xehetasun bat dago ezkutuan: hiru tonu erdi bi modutan har daitezke, hirugarren balbularekin bakarrik edo lehena eta bigarrena batera. Ohikoa lehena eta bigarrena da. Hirugarrenaren pistoia libre geratzen da orduan zuzenketarako, behe-konbinazioek izatez apur bat altuegi jotzen baitute.
Zergatik duten nota batzuek bi heldulek
Nota bat bi soinu naturalek iristeko moduan badago, bi heldulek daude. Batak soinu natural baxuagotik abiatzen da eta jaitsiera txikia eskatzen du, besteak altuagotik eta balbula gehiago eskatzen ditu.
Taulak ohikoa jartzen du aurrean. Ohikoak esan nahi du: ahalik eta soinu naturalik baxuenetik, hori baita ziurren erantzuten duena. Besteak ez dira larrialdiko irtenbidea, tresna baizik — pasarte bizkorretan bigarren heldu batek batzuetan hatz-aldaketa osoa aurrezten du, eta goi-erregistroan ezpainaren tentsio erosoagoak ziurrago asmatzen du.
Zergatik entzuten den tronpeta idatzia baino baxuago
Ohiko tronpeta B♭-n dago. Horrek esan nahi du: jotzaileak lehen-lehenik ikasi zuen nota idatzia hartzen duenean, benetan bigarren handi bat baxuagoko nota entzuten da. Horregatik dago taula osoa birritan — ezkerrean partituran dagoen bezala, ondoan pianoak harekin batera joko lukeena.
Hau ez da tresna bakar baten bitxikeria, haize-bandaren erdiarentzako araua baizik. Hori guztia nola lotzen den eta bi zutabeen artean nola bihurtzen den Transposizioa orrian dago.
Zer dagoen ondoan
Noten balioak eta iraupenak: Nota balioak. Oro har nola irakurtzen diren partiturak: Partiturak irakurtzen ikasi.
Anotonak zure ordez egiten du
Atera partiturari argazkia edo jo melodia — Anotonak tonalitatea ezagutzen du, notak idazten ditu eta beste edozein tonalitatetara eramaten ditu. Doan.
Ikusi AnotonaOrri honetako nota bakoitza kalkulatua dago, ez kopiatua.