Ikinyarwanda

Kalimba: indimi 17 zo gukoraho

Kalimba yo gukoraho, indimi zayo zose 17 n’imibare yazo, uko usoma utudomo n’uko uyihuza amajwi – ifite ijwi nyaryo rya kalimba.

Kora kugira ngo ucurange

Kora ku rurimi maze rwumvikane; nunyuza urutoki hejuru y’indimi nyinshi, zirumvikana zikurikiranye. Utubuto turi hejuru duhindura uko kalimba yose ihujwe amajwi.

Kalimba ni piyano y’ibikumwe: indimi z’icyuma hejuru y’agasanduku k’igiti, zicurangishwa ibikumwe byombi; ni bene wabo w’ikembe. Nyinshi zifite indimi cumi n’indwi, kandi zihujwe amajwi kuri C nini — amajwi amwe n’ay’utubuto tw’umweru twa piyano, mu okitave ebyiri n’akarenga.

Igisaba kumenyera ni uko zitondetse gusa. Ururimi rwo hasi cyane ruri hagati, kandi ugana ku mpande ijwi rigenda rizamuka, risimburana ibumoso n’iburyo. Ushaka kuva ku ijwi rimwe ajya ku rikurikiraho hejuru ahindura uruhande buri gihe — ni yo mpamvu indimi zegeranye zo ku ruhande rumwe zitandukanywa n’intera ya gatatu, kandi eshatu ziri iruhande rw’izindi zikora ikode y’amajwi atatu.

Indimi cumi n’indwi

Kuri kalimba nyinshi buri rurimi rwanditseho: umubare w’intambwe y’iskeli, n’utudomo hejuru yawo tw’okitave. Rimwe ni ijwi shingiro, karindwi ni ijwi riri munsi ya rimwe rikurikiraho; akadomo kamwe bisobanura okitave imwe hejuru, utudomo tubiri bisobanura okitave ebyiri.

Imbonerahamwe isoma indimi kuva ibumoso ujya iburyo, uko ziri imbere yawe.

UmubareIjwiAho ruri
2Dibumoso
7Bibumoso
5Gibumoso
3Eibumoso
1Cibumoso
6Aibumoso
4Fibumoso
2Dibumoso
1Chagati
3Eiburyo
5Giburyo
7Biburyo
2Diburyo
4Fiburyo
6Aiburyo
1Ciburyo
3Eiburyo

Gusoma imibare ya kalimba

Inyandiko za kalimba akenshi zandikwa mu mibare aho kwandikwa ku mirongo itanu — inyandiko imwe n’iyo mu Bushinwa no muri Indoneziya basomamo indirimbo n’amajwi ya korali. Buri mubare ni ururimi rumwe, kandi ibimenyetso biwukikije bivuga igihe ijwi ryawo rimara.

Aha ibipimo bibiri bya mbere by’indirimbo y’abana byanditswe kabiri: hejuru ku mirongo itanu, hasi mu mibare. Buri noti ifite umubare wayo, buri gipimo umurongo wacyo.

Ku mirongo itanu
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b
Mu mibare

1155665–

Icyo ibimenyetso bisobanura

Guhuza amajwi ya kalimba

Buri rurimi ruhuzwa amajwi hakurikijwe uburebure bwarwo. Nurukubita inyundo yo guhuza amajwi rugasohoka gato munsi y’ikiraro, ruba rurerure kurushaho kandi rukumvikana hasi; nurukubita rugasubira imbere, ruba rugufi kandi rukumvikana hejuru. Intambwe nto zirahagije.

Uburyo bworoshye kurusha ubundi ni igikoresho gihuza amajwi: Igenamajwi kigaragaza niba ururimi ruri hejuru cyane cyangwa hasi cyane.

Guhindurira mu rundi rufunguzo

Kalimba ihujwe kuri C nini icuranga amajwi arindwi ya C nini gusa. Ku rundi rufunguzo, indimi zimwe zimurwa igice cy’intambwe — ebyiri kuri G nini, n’izindi ebyiri kuri F nini. Imbonerahamwe yerekana izo ari zo, kandi kalimba iri hejuru ishobora guhindurwa kimwe kugira ngo wumve itandukaniro.

Kuri A nto nta na kimwe gikeneye kwimurwa: ifite amajwi arindwi amwe n’aya C nini, gusa itangirira kuri gatandatu.

UrufunguzoIndimiIcyerekezo
G nini44igice cy’intambwe hejuru
F nini77igice cy’intambwe hasi

Indirimbo zo gucuranga

Indirimbo n’indirimbo z’Imana ziri mu mutungo rusange, zikwira ku ndimi cumi n’indwi nta jwi na rimwe ry’inyongera, zanditswe mu mibare ku rupapuro rwazo, buri imwe ifite ijwi ryo kumva: Inyandiko za kalimba.

Impapuro zifitanye isano

Ibihangano bimwe ku mirongo itanu, hamwe n’amakode: Ibice. Uko usoma inyandiko y’umuziki: Kwiga gusoma inyandiko y’umuziki. N’impamvu rimwe kugeza kuri karindwi bingana n’inyajwi za solfa: Solfa, do re mi.

Anotona abikora mu mwanya wawe

Fata ifoto y'urupapuro rw'umuziki cyangwa ucurange indirimbo — Anotona amenya urufunguzo, yandika amajwi, kandi ayimura mu rundi rufunguzo urwo ari rwo rwose. Ku buntu.

Reba Anotona

Buri jwi riri kuri uru rupapuro ryabazwe, ntiryakuwe ahandi.