Контрапунктот — два гласа што звучат заедно и се пеат одделно
Пет парови за слушање. Лево писмото што вака не се прави, десно правилното — и цело парче преку единаесет такта.
Контрапункт значи: два гласа одат истовремено, а секој од нив сам по себе е мелодија. Тоа е повеќе од тоа да звучат убаво заедно — придружба што послушно оди во терци е беспрекорна и сепак не е втор глас. Умешноста е да се има и двете одеднаш: созвучје што носи и две линии што можат да се пеат одделно.
Учењето е подредено по видови; тука стои првиот, нота против нота. Двата гласа имаат исти вредности, па затоа секоја средба е одделна одлука. Токму тоа го прави првиот вид пробен камен: нема премини зад кои лошо созвучје би можело да се скрие.
Тука стојат пет парови еден до друг. Лево писмото за кое станува збор, десно истиот почеток запишан по правилата. И двата облика може да се слушнат, а разликата речиси секогаш е веднаш тука: кај паралелите гласовите се стопуваат во еден, кај клаузулата крајот останува отворен.
Паралелни квинти
Три квинти по ред, двата гласа нагоре: тоа е најпознатата грешка на двогласното писмо. Квинтата е совршена консонанца, а две една до друга ги стопуваат гласовите во еден — се слуша една мелодија со боја, а не две линии. Десно долниот глас е ист, горниот оди спротивно и веднаш повторно има два гласа.
Паралелни октави
Истото со октави, само уште појасно: горниот глас го удвојува долниот и престанува да биде сопствен глас. Кој слуша, забележува дека впечатокот едвај се разликува од една единствена мелодија. Десно горниот глас оди од октавата преку секстата во терцата, а удвојувањето станува противглас.
Дисонанца на добата
Во првиот вид на секоја доба стои консонанца. Лево има кварта и две септими — созвучја што во двогласното писмо би требало да се подготват и разрешат, а тука едноставно стојат. Десно доаѓаат терца, терца и квинта. Квартата е најспорниот случај: меѓу два горни гласа служи, над најнискиот тон не.
Клаузулата на крајот
На крајот горниот глас го носи водечкиот тон: претпоследната средба е голема секста што се шири во октава. Лево водечкиот тон недостига и секстата останува мала — парчето завршува на октавата, но навистина не пристигнува. И двете се дозволени и звучат поинаку; старото учење бара за крајот голема секста.
Синџир од терци
Овој синџир е изречно дозволен и токму затоа стои тука: не е секоја паралела забранета. Терци и сексти можат да се редат колку што се сака. Само што гласовите остануваат врзани еден за друг — прават исто движење, а увото слуша една мелодија со придружба. Десно доволно е едно единствено спротивно движење и придружбата станува глас.
Цело парче преку единаесет такта
Долу лежи cantus firmus, дадената мелодија; над неа оди противгласот. Секоја средба е консонанца, ниедна совршена не се повторува паралелно, а крајот оди преку големата секста во октавата. Спротивното и паралелното движење се менуваат — противгласот никаде не го следи долниот глас подолго од два чекора.
Четирите правила на првиот вид
Заедно звучат само консонанци: унисон, терца, квинта, секста, октава и нивните проширувања во следната октава. Квартата не им припаѓа во двогласното писмо — над најнискиот тон се смета за дисонанца. Тоа не е прашање на вкус туку одлуката врз која стои целото учење.
Две совршени консонанци од ист вид една по друга се забранети кога двата гласа одат во иста насока: паралелни квинти и паралелни октави. Причината се слуша и не е само пропис — гласовите се стопуваат и од два останува еден. Во терци и сексти смее да се оди паралелно, само што гласовите тогаш остануваат врзани еден за друг.
Крајот оди преку клаузулата: претпоследната средба е голема секста, последната октава, а горниот глас се качува таму преку водечкиот тон. Правилата во овој облик стојат кај Јохан Јозеф Фукс, Gradus ad Parnassum, 1725 — оттогаш школски материјал, а на оваа страница тие не се тврдат туку повторно се пресметуваат од звукот.
Што стои покрај
Како се викаат растојанијата меѓу два тона: Интервали. Со што завршува едно парче: Каденци. Во кој лад стои таква мелодија: Модуси.
Anotona го прави тоа наместо тебе
Фотографирај ги нотите или отсвири ја мелодијата — Anotona го препознава тоналитетот, ги запишува нотите и ги пренесува во кој било друг. Бесплатно.
Погледни ја AnotonaСекој тон на оваа страница е пресметан, а не препишан.