Omkeringen

Wat een omkering is

Een drieklank heeft drie tonen, en elk daarvan kan onderin liggen. Ligt de grondtoon onderin, dan heet dat grondligging; gaat hij een octaaf omhoog, dan ontstaat de eerste omkering, en nog eens de tweede. Het zijn altijd dezelfde drie tonen — alleen in een andere volgorde.

Waar ze goed voor is

De gebruikelijke uitleg zegt wat er gebeurt. Interessanter is waarvoor. Hier is I–V–vi–IV in C groot, één keer in louter grondliggingen en één keer met telkens de dichtstbijzijnde omkering. Eronder staat hoe ver de vingers zich daarbij bewegen, geteld in halve tonen.

Alles in grondligging

37 halve tonen weg

Met omkeringen

9 halve tonen weg

Dat is de hele reden. Niet elke reeks wordt er korter door — bij een baslijn die toch al stap voor stap omlaag gaat, zijn de grondliggingen al de kortste weg. Maar bij de gangbare vieren scheelt het springen, en precies daarom speelt elke pianist ze zo.