Η αντίστιξη — δύο φωνές που ηχούν μαζί και τραγουδιούνται χωριστά
Πέντε ζεύγη για ακρόαση. Αριστερά η γραφή που δεν γίνεται έτσι, δεξιά η σωστή — και ένα ολόκληρο κομμάτι σε έντεκα μέτρα.
Αντίστιξη σημαίνει: δύο φωνές προχωρούν ταυτόχρονα και καθεμιά τους είναι από μόνη της μελωδία. Αυτό είναι κάτι παραπάνω από το να ηχούν ωραία μαζί — μια συνοδεία που ακολουθεί υπάκουα σε τρίτες είναι άψογη και παρ’ όλα αυτά δεν είναι δεύτερη φωνή. Η τέχνη βρίσκεται στο να έχεις και τα δύο μαζί: μια συνήχηση που στηρίζει και δύο γραμμές που τραγουδιούνται χωριστά.
Η διδασκαλία είναι ταξινομημένη σε είδη· εδώ στέκει το πρώτο, νότα εναντίον νότας. Και οι δύο φωνές έχουν τις ίδιες αξίες, γι’ αυτό κάθε συνάντηση είναι μια ξεχωριστή απόφαση. Αυτό ακριβώς κάνει το πρώτο είδος λυδία λίθο: δεν υπάρχουν διαβατικοί φθόγγοι πίσω από τους οποίους θα μπορούσε να κρυφτεί μια κακή συνήχηση.
Εδώ στέκουν πέντε ζεύγη το ένα δίπλα στο άλλο. Αριστερά η γραφή για την οποία γίνεται λόγος, δεξιά η ίδια αρχή γραμμένη σωστά. Και οι δύο μορφές ακούγονται, και η διαφορά είναι σχεδόν πάντα αμέσως εκεί: στις παράλληλες οι φωνές λιώνουν σε μία, στην πτώση το τέλος μένει ανοιχτό.
Παράλληλες πέμπτες
Τρεις πέμπτες στη σειρά, και οι δύο φωνές ανεβαίνουν: είναι το πιο γνωστό λάθος της διφωνίας. Η πέμπτη είναι τέλειο σύμφωνο διάστημα, και δύο δίπλα δίπλα κάνουν τις φωνές να λιώσουν σε μία — ακούγεται μία μελωδία με χρώμα, όχι δύο γραμμές. Δεξιά η κάτω φωνή είναι η ίδια, η πάνω πηγαίνει αντίθετα, και αμέσως γίνονται πάλι δύο φωνές.
Παράλληλες ογδόες
Το ίδιο με τις ογδόες, μόνο ακόμη πιο καθαρά: η πάνω φωνή διπλασιάζει την κάτω και παύει να είναι δική της φωνή. Όποιος ακούσει προσέχει ότι η εντύπωση ελάχιστα διαφέρει από μία μόνη μελωδία. Δεξιά η πάνω φωνή πηγαίνει από την ογδόη μέσω της έκτης στην τρίτη, και ο διπλασιασμός γίνεται αντίθετη φωνή.
Διαφωνία στον χρόνο
Στο πρώτο είδος σε κάθε χρόνο στέκει ένα σύμφωνο διάστημα. Αριστερά υπάρχουν μια τετάρτη και δύο εβδόμες — συνηχήσεις που στη διφωνία θα έπρεπε να προετοιμαστούν και να λυθούν, και εδώ απλώς στέκουν. Δεξιά έρχονται τρίτη, τρίτη και πέμπτη. Η τετάρτη είναι η πιο αμφισβητούμενη περίπτωση: ανάμεσα σε δύο πάνω φωνές χρησιμεύει, πάνω από τον χαμηλότερο φθόγγο όχι.
Η πτώση στο τέλος
Στο τέλος η πάνω φωνή φέρει τον προσαγωγέα: η προτελευταία συνάντηση είναι μεγάλη έκτη που ανοίγει προς την ογδόη. Αριστερά λείπει ο προσαγωγέας και η έκτη μένει μικρή — το κομμάτι τελειώνει μεν στην ογδόη, αλλά δεν φτάνει πραγματικά. Και τα δύο επιτρέπονται και ηχούν αλλιώς· η παλιά διδασκαλία ζητά για το τέλος τη μεγάλη έκτη.
Η αλυσίδα των τρίτων
Αυτή η αλυσίδα επιτρέπεται ρητά, και ακριβώς γι’ αυτό στέκει εδώ: δεν είναι κάθε παράλληλη απαγορευμένη. Τρίτες και έκτες μπορούν να διαδέχονται η μία την άλλη όσες θέλει κανείς. Μόνο που οι φωνές μένουν δεμένες η μία με την άλλη — κάνουν την ίδια κίνηση, και το αυτί ακούει μία μελωδία με συνοδεία. Δεξιά αρκεί μία μόνη αντίθετη κίνηση, και η συνοδεία γίνεται φωνή.
Ένα ολόκληρο κομμάτι σε έντεκα μέτρα
Κάτω βρίσκεται το cantus firmus, η δοσμένη μελωδία· από πάνω πηγαίνει η αντίθετη φωνή. Κάθε συνάντηση είναι σύμφωνο διάστημα, κανένα τέλειο δεν επαναλαμβάνεται παράλληλα, και το τέλος περνά από τη μεγάλη έκτη στην ογδόη. Αντίθετη και παράλληλη κίνηση εναλλάσσονται — η αντίθετη φωνή δεν ακολουθεί πουθενά την κάτω φωνή περισσότερο από δύο βήματα.
Οι τέσσερις κανόνες του πρώτου είδους
Μαζί ηχούν μόνο σύμφωνα διαστήματα: ταυτοφωνία, τρίτη, πέμπτη, έκτη, ογδόη και οι προεκτάσεις τους στην επόμενη ογδόη. Η τετάρτη δεν ανήκει σε αυτά στη διφωνία — πάνω από τον χαμηλότερο φθόγγο λογαριάζεται ως διαφωνία. Δεν είναι ζήτημα γούστου αλλά η απόφαση πάνω στην οποία στέκει ολόκληρη η διδασκαλία.
Δύο τέλεια σύμφωνα διαστήματα του ίδιου είδους στη σειρά απαγορεύονται όταν και οι δύο φωνές πηγαίνουν προς την ίδια κατεύθυνση: παράλληλες πέμπτες και παράλληλες ογδόες. Ο λόγος ακούγεται και δεν είναι απλώς κανονισμός — οι φωνές λιώνουν μαζί και από δύο μένει μία. Σε τρίτες και έκτες επιτρέπεται να πηγαίνει κανείς παράλληλα, μόνο που οι φωνές μένουν τότε δεμένες η μία με την άλλη.
Το τέλος περνά από την πτώση: η προτελευταία συνάντηση είναι μεγάλη έκτη, η τελευταία ογδόη, και η πάνω φωνή ανεβαίνει προς τα εκεί μέσω του προσαγωγέα. Οι κανόνες σε αυτή τη μορφή βρίσκονται στον Γιόχαν Γιόζεφ Φουξ, Gradus ad Parnassum, 1725 — έκτοτε σχολική ύλη, και σε αυτή τη σελίδα δεν διατυπώνονται ως ισχυρισμός αλλά υπολογίζονται ξανά από τον ήχο.
Τι στέκει δίπλα
Πώς ονομάζονται οι αποστάσεις ανάμεσα σε δύο φθόγγους: Διαστήματα. Πώς κλείνει ένα κομμάτι: Πτώσεις. Σε ποιον τρόπο στέκει μια τέτοια μελωδία: Τρόποι.
Μουσικά σύμβολα · Λεξικό μουσικής
Η Anotona το κάνει για σένα
Φωτογράφισε τις νότες ή παίξε τη μελωδία — η Anotona βρίσκει την τονικότητα, γράφει τις νότες και τις μεταφέρει σε όποια άλλη θέλεις. Δωρεάν.
Δες την AnotonaΚάθε φθόγγος σε αυτή τη σελίδα είναι υπολογισμένος, όχι αντιγραμμένος.