Εναρμόνια εναλλαγή
Πέντε ζευγάρια για ακρόαση: δύο φορές το ίδιο πλήκτρο, δύο διαφορετικές εικόνες. Ο ήχος είναι ο ίδιος, η γραφή όχι.
Ανάμεσα στο C και στο D βρίσκεται στο πιάνο ακριβώς ένα μαύρο πλήκτρο. Γραμμένο, είναι δύο πράγματα: ένα υψωμένο C ή ένα χαμηλωμένο D. Και οι δύο γραφές ηχούν ίδια — λέγονται εναρμόνια εναλλαγμένες.
Σε αυτή τη σελίδα κάθε ζευγάρι στέκεται δύο φορές δίπλα δίπλα. Όποιος ακούσει και τις δύο εικόνες ακούει έναν και τον ίδιο φθόγγο· όποιος τις κοιτάξει βλέπει δύο διαφορετικές νότες: η κεφαλή κάθεται μια βαθμίδα ψηλότερα ή χαμηλότερα, και μπροστά της στέκεται άλλο σημείο αλλοίωσης. Ακριβώς αυτή η διαφορά μετρήθηκε εδώ — το ύψος από τον ήχο, η θέση της κεφαλής και η αλλοίωση από τη χαραγμένη εικόνα.
Η γραφή δεν είναι ζήτημα γούστου. Λέει από πού έρχεται ο φθόγγος και πού πηγαίνει: σε τονικότητα με διέσεις ονομάζεται έτσι, σε τονικότητα με υφέσεις αλλιώς, και μέσα σε μια αλληλουχία συγχορδιών παίρνει όνομα κατά τον ρόλο του. Όποιος διαλέξει τη λάθος γραφή παίζει μεν σωστά, γράφει όμως κάτι άλλο από αυτό που εννοούσε.
Το μαύρο πλήκτρο
Η συχνότερη περίπτωση και η απλούστερη: το πλήκτρο ανάμεσα σε δύο φυσικούς φθόγγους δεν έχει δικό του γράμμα, δανείζεται λοιπόν ένα από τους γείτονες — μια φορά από κάτω με ύψωση, μια φορά από πάνω με χαμήλωμα. Στην εικόνα η κεφαλή πηδά μια βαθμίδα, και η αλλοίωση αλλάζει κατεύθυνση.
Δίεση σε λευκό πλήκτρο
Ανάμεσα στο E και στο F δεν υπάρχει μαύρο πλήκτρο, η απόσταση είναι ήδη ημιτόνιο. Ένα υψωμένο E προσγειώνεται γι’ αυτό στο πλήκτρο που ούτως ή άλλως λέγεται F. Μοιάζει περιττό και δεν είναι: σε μια κλίμακα που χρειάζεται ένα E, εκεί στέκεται το υψωμένο E — αλλιώς το ίδιο γράμμα θα ερχόταν δύο φορές και ένα άλλο καθόλου.
Πάνω από το όριο της οκτάβας
Το ίδιο στο πάνω άκρο της οκτάβας: από το B στο C είναι ημιτόνιο, οπότε ένα υψωμένο B πέφτει στο C από πάνω. Εδώ η κεφαλή δεν μετακινείται μόνο μια βαθμίδα, αλλάζει οκτάβα — στον ήχο δεν φαίνεται τίποτα από αυτό, στην εικόνα τα πάντα.
Ύφεση σε λευκό πλήκτρο
Και προς την αντίθετη κατεύθυνση: ένα χαμηλωμένο C πέφτει στο πλήκτρο από κάτω. Η κεφαλή στέκεται τότε μια βαθμίδα ψηλότερα από τον γείτονά της που ηχεί ίδια, και μπροστά στέκεται μια ύφεση. Τέτοιες γραφές είναι σπάνιες, αλλά δεν είναι λάθος — εμφανίζονται εκεί όπου η τονικότητα τις απαιτεί.
Η διπλή δίεση
Δύο υψώσεις μαζί ανεβάζουν τον φθόγγο κατά μια ολόκληρη βαθμίδα: η κεφαλή μένει στη βαθμίδα της, πατιέται το πλήκτρο του γείτονα. Η διπλή δίεση μοιάζει με μικρό λοξό σταυρό και στέκεται σχεδόν μόνο εκεί όπου μια κλίμακα γεμάτη διέσεις πρέπει να κρατήσει τα γράμματά της σε σειρά.
Δύο τονικότητες, τα ίδια πλήκτρα
Ό,τι ισχύει για έναν μόνο φθόγγο ισχύει για ολόκληρη τονικότητα. Η F♯ μείζονα και η G♭ μείζονα πατούν πλήκτρο προς πλήκτρο το ίδιο — δεν ηχούν παρόμοια, ηχούν ίδια. Στην εικόνα η μία στέκεται με έξι διέσεις, η άλλη με έξι υφέσεις.
Ποια θα πάρει κανείς το κρίνει αυτό που στέκεται γύρω: ένα κομμάτι που έρχεται από την E μείζονα γράφει παραπέρα διέσεις· ένα που πηγαίνει προς τη D♭ μείζονα γράφει υφέσεις. Και τις δύο φορές ηχεί ίδια, και τις δύο φορές μόνο η μία γραφή είναι η αυτονόητη.
Τι στέκεται δίπλα
Ποια σημεία υψώνουν και χαμηλώνουν τον φθόγγο και ως πότε ισχύουν, βρίσκεται στις Αλλοιώσεις. Ποια τονικότητα έχει πόσα από αυτά και πώς συνδέονται μεταξύ τους, βρίσκεται στις Τονικότητες.
Μουσικά σύμβολα · Τονικότητες · Λεξικό μουσικής
Η Anotona το κάνει για σένα
Φωτογράφισε τις νότες ή παίξε τη μελωδία — η Anotona βρίσκει την τονικότητα, γράφει τις νότες και τις μεταφέρει σε όποια άλλη θέλεις. Δωρεάν.
Δες την AnotonaΚάθε φθόγγος σε αυτή τη σελίδα είναι υπολογισμένος, όχι αντιγραμμένος.