અલંકારો

ઉપરથી કે મુખ્ય સ્વરથી?

મતભેદ અહીં જ પડે છે: ત્રિલ લખેલા સ્વરથી શરૂ થાય છે કે તેની ઉપરના પડોશી સ્વરથી? બરોક કાળમાં, અને મોત્સાર્ટ સુધી પણ, તે ઉપરથી શરૂ થાય છે — ત્યાં અલંકાર એ તણાવ છે જે પછી ઊકલે છે. ઓગણીસમી સદીમાં, હુમેલ અને શોપાંથી, તે મુખ્ય સ્વરથી શરૂ થાય છે. અહીંનાં ચિત્રો પછીનું વાચન બતાવે છે; જૂના સંગીતમાં આવૃત્તિની પ્રસ્તાવના જોવી એ કામનો ભાગ છે, અને સારી આવૃત્તિ એ વાત ત્યાં જ કહી દે છે.

એક અલંકારમાં કેટલા સ્વરો સમાય તે કોઈ નિશાની કહેતી નથી. એ ગતિ અને વાદ્ય પર આધાર રાખે છે: અહીં ચાર ફેરફાર સાથે ખોલીને લખ્યું છે તે ધીમા ભાગમાં ઓછું અને ઝડપી ભાગમાં વધારે થશે.

બે, જેમને સ્વરોમાં ખોલી શકાતા નથી

આ હરોળમાં બે નિશાનીઓ ખૂટે છે, આર્પેજ્જો અને ગ્લિસાન્દો, અને તેનું એક જ કારણ છે: તેમના સ્વરો નક્કી નથી. તારમેળની આગળની લહેરિયાં રેખા કહે છે કે તેના અવાજો એક પછી એક આવે છે — કેટલી ઝડપે તે કહેતી નથી. બે સ્વરો વચ્ચેની રેખા કહે છે કે વચ્ચેનો રસ્તો પણ વાગે છે — પિયાનો પર એ વચ્ચે આવતી કૂંચીઓ, વાયોલિન પર પગથિયાં વગરનું લપસવું. વચ્ચે શું હશે તે વાદ્ય નક્કી કરે છે, અને તેથી જ તેને સ્વરોમાં મૂકી શકાતું નથી.