Áttundarmerki
Fimm tilvik til að hlusta á: sömu tónar einu sinni með hjálparlínum, einu sinni með merkinu. Hljómurinn helst, myndin færist.
Tónn langt fyrir ofan nótnastrenginn þarf hjálparlínur, og frá þeirri þriðju telur enginn þær lengur meðan hann spilar. Fyrir það er til merki: 8va yfir nótunum þýðir »áttund hærra en stungið er«, 8vb undir þeim »áttund neðar«, 15ma hvorki meira né minna en tvær áttundir.
Á þessari síðu stendur hvert tilvik tvisvar hlið við hlið: án merkis til vinstri, með merki til hægri. Sá sem hlustar á bæði heyrir sama tóninn — og það er einmitt málið. Það sem breytist stendur eingöngu í myndinni: hvert nótnahöfuð sem merkið nær yfir færist um nákvæmlega sjö þrep, það er ein áttund. Hvort tveggja er mælt hér, tónhæðin úr hljómnum og staða höfuðanna úr stungnu myndinni.
Merkið er því ekki skipun til handarinnar heldur hjálp fyrir augað. Það breytir engu um tónlistina, aðeins því hversu þægilega hún situr á blaðinu.
Áttund hærra: 8va
Fjórir tónar hátt fyrir ofan nótnastrenginn: án merkis hanga þeir á hjálparlínum sem þarf að telja við lesturinn. Með 8va færist sami staður niður í strenginn og sést í einni sjónhendingu. Í báðum myndum eru sömu nótur slegnar — enginn munur heyrist því hann er enginn.
Áttund neðar: 8vb
Hið sama niður á við, hér í bassalykli. 8vb undir nótunum ýtir myndinni upp um áttund og hjálparlínurnar fyrir neðan hverfa. Sá sem sér aðeins myndina til hægri spilar samt djúpu tónana: merkið stendur jú með þeim.
Tvær áttundir: 15ma
Efst dugar ein áttund ekki lengur. Þá stendur 15ma — ekki »16ma«, því þrepin eru talin neðan frá og upp, og tvær áttundir hvor ofan á annarri deila einum tóni í miðjunni. Þetta merki er líka aðeins leshjálp: nótan sem er gripin er sú sama og til vinstri.
Þar sem merkið hættir
Merkið gildir svo langt sem punktalína þess nær. Hér hættir hún eftir annan tóninn — og vissulega færast aðeins fyrstu tvö höfuðin, þau tvö síðustu standa á sama stað í báðum myndum. Einmitt það er prófið á því hvort útgáfa hafi sett endi merkisins rétt.
Lykillinn með litlu áttunni
Síðasta tilvikið fer öfugt að. Litla áttan undir g-lyklinum gildir ekki fyrir kafla heldur allt verkið, og hún stendur á nánast hverju gítarnótnablaði: það sem þar er skrifað hljómar áttund neðar. Báðar myndir hér hljóma eins — tónlistin til hægri stendur bara áttund hærra á blaðinu, því lykillinn sækir hana aftur niður.
Hversu langt merkið gildir
Á eftir 8va liggur punktalína, og á enda hennar er lítill krókur niður á við. Svo langt gildir merkið og ekki einum tóni lengur — þar sem krókurinn stendur er aftur lesið nákvæmlega eins og stungið er. Sumar útgáfur skrifa þar að auki loco, ítalskt orð fyrir »á staðnum«.
Vanti þann krók er staðurinn tvíræður, og í nótnastungu þýðir tvírætt það sama og rangt. Þess vegna hefur fjórða tilvikið hér vísvitandi stutta leið: merkið hættir í miðjum takti, og tveir síðustu tónarnir standa nákvæmlega þar sem þeir stæðu án þess.
Hvað stendur við hliðina
Hvaða lykill festir hvaða línu og hvers vegna þeir eru fleiri en einn: Nótnalyklar. Hvað áttund er í raun og hvernig hún situr meðal hinna bilanna: Tónbil.
Nótnamerki · Tónbil · Tónlistarhugtök
Anotona gerir þetta fyrir þig
Taktu mynd af nótunum eða spilaðu laglínuna — Anotona þekkir tóntegundina, skrifar nóturnar og færir þær í hvaða aðra sem er. Ókeypis.
Skoðaðu AnotonaHver tónn á þessari síðu er reiknaður, ekki afritaður.