Íslenska

Nótnamerki

Óreglulegir nótnahópar

Sex leiðir til að skipta tímanum, hver um sig tvisvar til að hlusta á: fyrst venjulega skiptingin, svo sami spotti skiptur öðruvísi.

Óreglulegur nótnahópur er hvorki tónhæð né tákn heldur skipting tímans: svona margar nótur þar sem aðrar stæðu annars. Taktnum lengist ekki og styttist ekki — honum er aðeins skipt upp á annan hátt.

Þetta er illt að útskýra og gott að heyra. Þess vegna stendur hvert tilvik á þessari síðu tvisvar: einu sinni í venjulegu skiptingunni, einu sinni með sama spotta skiptum í hópinn. Báðar raðirnar standa nákvæmlega jafnlengi og báðar hvíla á sömu nótunni — þá er tíminn það eina sem skilur á milli.

Áttundaparta-þríóla

3 áttundapartar á tíma 2 — langalgengasti hópurinn. Hann skiptir einu slagi í þrennt í stað tvennt og heyrist í nánast hverju swing- og blússtykki. Á prenti stendur hann oftast án hornklofa: bjálkinn heldur honum þegar saman og talan nægir.

Venjulega skiptingin
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Sami spotti, skiptur öðruvísi
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Fjórðaparta-þríóla

3 fjórðapartar á tíma 2. Sama skipting og í áttundaparta-þríólunni, hæð ofar — það sem skipt er er ekki eitt slag heldur tvö í senn. Mun erfiðara er að hitta á hann, því miðnótan fellur milli tveggja slaga og hefur ekkert til að halda sér í.

Venjulega skiptingin
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Sami spotti, skiptur öðruvísi
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Sextándaparta-þríóla

3 sextándapartar á tíma 2, það er þríóla innan eins einasta áttundaparts. Hann stendur sjaldan einn: í hlaupum og hröðum myndum fylgja margir hver á eftir öðrum, og þá hljómar allur takturinn jafnhraðari án þess að hraðinn breytist.

Venjulega skiptingin
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Sami spotti, skiptur öðruvísi
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Tvíóla

2 nótur á tíma 3 — þríólan aftur á bak. Hún kemur aðeins fyrir í samsettum taktegundum eins og 6/8, þar sem slagið er þrískipt frá upphafi: þar helmingar tvíólan það um stund. Í taktegund þar sem slagið er hvort eð er tvískipt hefði hún ekkert að gera.

Venjulega skiptingin
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Sami spotti, skiptur öðruvísi
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Fimmóla

5 nótur á tíma 4. Fimm lætur hvorki helminga sig né þrískipta, og einmitt þar liggur aðdráttaraflið: hún leggst á ská yfir púlsinn og hittir hann ekki aftur fyrr en á næsta slagi. Hún er leikin sem ein hreyfing, ekki sem fimm taldar nótur.

Venjulega skiptingin
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Sami spotti, skiptur öðruvísi
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Sexóla

6 nótur á tíma 4. Hvort hún heyrist sem tvær þríólur eða þrjú pör ráða áherslurnar einar — og um það hafa kennslubækurnar aldrei orðið fyllilega sammála. Á prenti gefa báðar sömu myndina; hvor lesturinn er ætlaður kemur fram í tónlistinni í kring.

Venjulega skiptingin
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Sami spotti, skiptur öðruvísi
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Hvernig óreglulegur nótnahópur þekkist

Á tölunni. Hún stendur yfir nótunum og segir hversu mörgum hefur verið þjappað í spottann — þrír yfir þremur áttundapörtum, fimm yfir fimm sextándapörtum. Séu nóturnar bjálkaðar heldur bjálkinn þeim þegar saman og talan stendur ein að ofan; séu þær það ekki er dreginn beinn hornklofi utan um þær og talan sett í miðju hans.

Þar sem hlutfallið liggur ekki í augum uppi prenta sumar útgáfur báðar tölurnar með tvípunkti — sjö yfir sextándapörtum getur í samsettri taktegund merkt sjö á tíma fjögurra eða sjö á tíma sex. Standi aðeins ein tala gildir venjuleg skipting taktegundarinnar sem það sem kemur í staðinn.

Hversu löng stök nóta verður

Reikningurinn er í hvert sinn sá sami: tekin er sú lengd sem nótan hefði án hópsins og hún margfölduð með þeirri tölu sem kemur í staðinn, deilt með eigin tölu. Áttundapartur í áttundaparta-þríólu stendur því tvo þriðju af venjulegum áttundaparti, sextándapartur í fimmólu fjóra fimmtu.

Í reynd reiknar þetta enginn í miðjum leik. Hópurinn er talinn sem eigin eining — ta-te-ti fyrir þrjá, ta-te-ti-te-ta fyrir fimm — og aðeins gætt að því að fyrsta nótan lendi á slaginu og næsta slag komi á réttum tíma. Tölurnar að ofan eru til að reikna eftir, ekki til að spila eftir.

Hvar venjulega skiptingin stendur

Þessi síða skýrir undantekninguna. Það sem hún kemur í staðinn fyrir — heilnótur, hálfnótur, fjórðapartar og áttundapartar með þögnum sínum — stendur hjá Nótnagildi. Hvaða slag taktur hefur yfirhöfuð, og hvers vegna tvíólan birtist aðeins í tilteknum taktegundum, stendur hjá Tákntegundir takts.

Nótnamerki · Nótnagildi · Tónlistarhugtök

Anotona gerir þetta fyrir þig

Taktu mynd af nótunum eða spilaðu laglínuna — Anotona þekkir tóntegundina, skrifar nóturnar og færir þær í hvaða aðra sem er. Ókeypis.

Skoðaðu Anotona

Hver tónn á þessari síðu er reiknaður, ekki afritaður.