Kalimba: sautján tungur til að snerta

Kalimba sem þú spilar á með snertingu, allar sautján tungurnar með tölum sínum, hvernig punktarnir eru lesnir og hvernig hún er stillt – með ekta kalimbuhljómi.

Snertu og spilaðu

Snertu tungu og hún hljómar; strjúktu fingri yfir nokkrar og þær hljóma hver á eftir annarri. Hnapparnir fyrir ofan stilla alla kalimbuna upp á nýtt.

Kalimba er þumalpíanó: málmtungur yfir viðarkassa, sem plokkaðar eru með báðum þumlum. Flestar hafa sautján tungur og eru stilltar í C-dúr — sömu tónar og hvítu nóturnar á píanói, yfir ríflega tvær áttundir.

Það eina óvenjulega er röðin. Dýpsta tungan er í miðjunni, og út á við hækka tónarnir á víxl vinstra og hægra megin. Sá sem vill fara frá einum tóni til þess næsta fyrir ofan skiptir því um hlið í hvert sinn — og einmitt þess vegna er þríund á milli nágrannatungna á sömu hlið, og þrjár hlið við hlið mynda þríhljóm.

Tungurnar sautján

Á flestum kalimbum er hver tunga merkt: með tölu fyrir þrep tónstigans og með punktum fyrir ofan fyrir áttundina. Talan einn er grunntónninn, sjö er tónninn rétt fyrir neðan næsta einn; einn punktur þýðir áttund ofar, tveir punktar tvær áttundir.

Taflan les tungurnar frá vinstri til hægri, eins og þær liggja fyrir framan þig.

Tala	Tónn	Staða
2	D	vinstri
7	B	vinstri
5	G	vinstri
3	E	vinstri
1	C	vinstri
6	A	vinstri
4	F	vinstri
2	D	vinstri
1	C	miðja
3	E	hægri
5	G	hægri
7	B	hægri
2	D	hægri
4	F	hægri
6	A	hægri
1	C	hægri
3	E	hægri

Að lesa kalimbutölur

Nótur fyrir kalimbu eru oftast skrifaðar með tölum í stað nótnastrengs — í sama rithætti og notaður er í Kína og Indónesíu til að lesa lög og kórraddir. Hver tala er ein tunga, og merkin í kringum hana segja hve lengi hún hljómar.

Hér eru fyrstu tveir taktar barnalags sýndir tvisvar: efst á nótnastreng, fyrir neðan með tölum. Hver nóta hefur sína tölu, hver taktur sitt taktstrik.

Kalimba: sautján tungur til að snerta — Á nótnastreng

Með tölum

1155665–

Hvað merkin þýða

5Tala ein og sér hljómar í eitt slag.
5–Hvert strik á eftir henni heldur henni einu slagi lengur.
5Undirstrikuð einu sinni: hálft slag.
5Undirstrikuð tvisvar: fjórðungur úr slagi.
5Punktur á eftir henni gerir hana hálfu lengri.
5Hver punktur fyrir ofan hana hækkar hana um áttund.
0Núll er þögn.
55Bogi tengir tvær eins tölur: sú seinni er ekki plokkuð aftur.
53Tvær tölur hvor ofan á annarri eru plokkaðar samtímis.

Að stilla kalimbuna

Hver tunga er stillt með lengd sinni. Sé hún bönkuð með stillihamrinum örlítið lengra út undan brúnni verður hún lengri og hljómar dýpra; sé hún bönkuð til baka verður hún styttri og hljómar hærra. Lítil skref duga.

Auðveldast er að nota tónjafnara, og hann er líka hér á vefnum: Tónjafnari. Hann sýnir hvort tunga sé of há eða of lág.

Að stilla í aðra tóntegund

Kalimba í C-dúr spilar aðeins þá sjö tóna sem eru í C-dúr. Fyrir aðra tóntegund eru stakar tungur færðar um hálftón — fyrir G-dúr tvær, fyrir F-dúr sömuleiðis tvær. Taflan sýnir hverjar, og kalimbuna hér fyrir ofan má stilla á sama hátt svo að munurinn heyrist.

Fyrir A-moll þarf ekkert að færa: þar eru sömu sjö tónar og í C-dúr, byrjað er bara á sex.

Tóntegund	Tungur	Stefna
G-dúr	44	hálftóni ofar
F-dúr	77	hálftóni neðar

Lög til að spila

Lög og sálmar í almenningseign sem komast fyrir á sautján tungunum án eins einasta framandi tóns eru skrifuð með tölum á sérstakri síðu, hvert og eitt til að hlusta á: Nótur fyrir kalimbu.

Hvað stendur við hliðina

Sömu verk á nótnastreng, með hljómum: Verk. Hvernig nótur eru lesnar: Að læra að lesa nótur. Og hvers vegna einn til sjö er það sama og atkvæði solmiserunar: Solmiserun, do re mi.

Anotona gerir þetta fyrir þig

Taktu mynd af nótunum eða spilaðu laglínuna — Anotona þekkir tóntegundina, skrifar nóturnar og færir þær í hvaða aðra sem er. Ókeypis.

Skoðaðu Anotona

Hver tónn á þessari síðu er reiknaður, ekki afritaður.