Modusarnir sjö

C Jónískur (dúr)

Hvítu nóturnar frá C til C — 1. þrep C-dúrs sem grunntónn.

Tónar

C D E F G A B

Einkenni

ekkert — þetta er dúrtónstiginn

Venjuleg röð

I–IV–V–I: C – F – G – C

Grunntónstigi vestrænnar tónlistar: tveir heiltónar, hálftónn, þrír heiltónar, hálftónn.

C Jónískur með gripum og hljómborði

D dórískur

Hvítu nóturnar frá D til D — 2. þrep C-dúrs sem grunntónn.

Tónar

D E F G A B C

Einkenni

stór sexund — ólíkt moll

Venjuleg röð

i–IV–i–IV: Dm – G – Dm – G

Moll með stórri sexund. Kirkjutóntegund djassins og óteljandi þjóðlaga.

D dórískur með gripum og hljómborði

E frýgískur

Hvítu nóturnar frá E til E — 3. þrep C-dúrs sem grunntónn.

Tónar

E F G A B C D

Einkenni

♭2 — ólíkt moll

Venjuleg röð

i–♭II–i–♭II: Em – F – Em – F

Moll með lítilli tvíund — hálftónninn rétt ofan við grunntóninn gefur honum spænska litinn.

E frýgískur með gripum og hljómborði

F lýdískur

Hvítu nóturnar frá F til F — 4. þrep C-dúrs sem grunntónn.

Tónar

F G A B C D E

Einkenni

♯4 — ólíkt dúr

Venjuleg röð

I–II–I–II: F – G – F – G

Dúr með stækkaðri ferund. Hljómar svífandi og opinn; algengur í kvikmyndatónlist.

F lýdískur með gripum og hljómborði

G mixólýdískur

Hvítu nóturnar frá G til G — 5. þrep C-dúrs sem grunntónn.

Tónar

G A B C D E F

Einkenni

♭7 — ólíkt dúr

Venjuleg röð

I–♭VII–IV–I: G – F – C – G

Dúr með lítilli sjöund. Tónstigi forhljómsins með sjöund, blússins og rokksins.

G mixólýdískur með gripum og hljómborði

A Eólískur (hreinn moll)

Hvítu nóturnar frá A til A — 6. þrep C-dúrs sem grunntónn.

Tónar

A B C D E F G

Einkenni

♭6 og ♭7 — hreinn moll

Venjuleg röð

i–♭VI–♭VII–i: Am – F – G – Am

Sömu tónar og í dúrtónstiganum lítilli þríund ofar, aðeins taldir frá öðrum tóni.

A Eólískur með gripum og hljómborði

B lókrískur

Hvítu nóturnar frá B til B — 7. þrep C-dúrs sem grunntónn.

Tónar

B C D E F G A

Einkenni

♭2 og ♭5 — grunnhljómurinn er minnkaður

Venjuleg röð

i°–♭II–i°–♭II: Bdim – C – Bdim – C

Eina kirkjutóntegundin með minnkaðri fimmund ofan við grunntóninn — þess vegna stendur hún sjaldan ein.

B lókrískur með gripum og hljómborði

Allir sjö á C

Á sama grunntóni heyrist munurinn best: dregið er fram það sem víkur frá dúr. Dórískur, frýgískur, eólískur og lokrískur hafa litla þríund (mollblær), jónískur, lýdískur og mixólýdískur stóra (dúrblær).

Frá björtu til dimmu

Hvert hækkað þrep gerir bjartara, hvert lækkað dimmara. Lýdískur er sá eini með hækkað þrep, lokrískur hefur fimm lækkuð:

lýdískur › Jónískur › mixólýdískur › dórískur › Eólískur › frýgískur › lókrískur

Hvernig modus er þekktur

Fyrst að finna grunntóninn — tóninn sem verkið hvílir á, oftast bassa fyrsta og síðasta hljómsins. Svo þríundina fyrir ofan: lítil merkir mollfjölskylduna, stór dúrfjölskylduna. Svo einkennistóninn: stór sexund yfir moll er dórískur, lítil sekúnd frýgískur, hækkuð ferund yfir dúr lýdískur, lítil sjöund mixólýdískur.