Gruppi irregolari
Sitt modi kif jinqasam il-ħin, kull wieħed darbtejn biex tisimgħu: l-ewwel il-qsim tas-soltu, imbagħad l-istess biċċa maqsuma mod ieħor.
Grupp irregolari la huwa għoli ta’ ħoss u lanqas sinjal, imma qsim tal-ħin: daqshekk noti fejn kieku joqogħdu oħrajn. Il-battuta la titwal u lanqas titqassar — sempliċement tinqata’ mod ieħor.
Dan jiġi spjegat ħażin u jinstema’ tajjeb. Għalhekk kull każ f’din il-paġna jidher darbtejn: darba fil-qsim tas-soltu, darba bl-istess biċċa maqsuma fil-grupp. Iż-żewġ ringieli jdumu eżattament l-istess u t-tnejn jistrieħu fuq l-istess nota — hekk il-ħin jibqa’ l-uniku li jvarja.
Terzina ta’ kwaveri
3 kwaveri fil-ħin ta’ 2 — bil-bosta l-aktar grupp irregolari komuni. Jaqsam ħabta waħda fi tlieta minflok fi tnejn u jinstema’ fi kważi kull biċċa swing u blues. Stampat normalment jgħaddi mingħajr parentesi: it-travu diġà ġabru, u ċ-ċifra tkun biżżejjed.
Terzina ta’ semiminimi
3 semiminimi fil-ħin ta’ 2. L-istess qsim tat-terzina ta’ kwaveri, sular ogħla — dak li jinqasam mhuwiex ħabta waħda, iżda tnejn f’daqqa. Huwa ferm aktar diffiċli biex tolqtu sewwa, għax in-nota tan-nofs taqa’ bejn żewġ ħabtiet u ma jkollha xejn x’taqbad miegħu.
Terzina ta’ semikwaveri
3 semikwaveri fil-ħin ta’ 2, jiġifieri terzina ġewwa kwaver wieħed biss. Rari toqgħod waħedha: f’ġirjiet u figuri mgħaġġla jiġu diversi wara xulxin, u mbagħad il-battuta kollha tinstema’ b’mod uniformi aktar mgħaġġla mingħajr ma t-tempo jinbidel.
Duwina
2 noti fil-ħin ta’ 3 — it-terzina bil-maqlub. Tidher biss f’battuti komposti bħas-6/8, fejn il-ħabta tkun diġà maqsuma fi tliet partijiet: hemm id-duwina taqtagħha għal mument fi tnejn. F’battuta li l-ħabta tagħha diġà hija f’żewġ partijiet, ma jkollha xejn x’tagħmel.
Kwintina
5 noti fil-ħin ta’ 4. Il-ħamsa la titqassam bin-nofs u lanqas fi tlieta, u proprju hemm tinsab il-ġibda tagħha: timtedd bil-wisa’ fuq il-polz u terġa’ tiltaqa’ miegħu biss fil-ħabta ta’ wara. Tindaqq bħala moviment wieħed, mhux bħala ħames noti magħduda.
Sestina
6 noti fil-ħin ta’ 4. Jekk tinstemax bħala żewġ terzini jew bħala tliet pari, jiddeċiduh l-aċċenti biss — u dwar dan il-kotba tat-tagħlim qatt ma qablu għalkollox. Stampati t-tnejn jagħtu l-istess stampa; liema qari huwa maħsub, tikxfu l-mużika ta’ madwaru.
Minn xiex tingħaraf grupp irregolari
Miċ-ċifra. Tinsab fuq in-noti u tgħid kemm minnhom ġew mgħaffġa ġewwa l-biċċa — tlieta fuq tliet kwaveri, ħamsa fuq ħames semikwaveri. Jekk in-noti huma marbuta b’travu, it-travu diġà jiġborhom u ċ-ċifra tibqa’ waħidha fuqhom; jekk mhumiex, tinġibed parentesi dritta madwarhom u ċ-ċifra titqiegħed f’nofsha.
Fejn il-proporzjon ma jkunx ovvju waħdu, xi edizzjonijiet jistampaw iż-żewġ ċifri b’żewġ tikek — sebgħa fuq is-semikwaveri f’battuta komposta tista’ tfisser sebgħa fil-ħin ta’ erbgħa jew sebgħa fil-ħin ta’ sitta. Meta jkun hemm ċifra waħda biss, dak li jinbidel huwa l-qsim tas-soltu tal-battuta.
Kemm ittawwal nota waħedha
Il-kont huwa dejjem l-istess: tieħu t-tul li n-nota kien ikollha mingħajr il-grupp u timmultiplikah bin-numru mibdul maqsum bin-numru tiegħu stess. Kwaver f’terzina ta’ kwaveri għalhekk idum żewġ terzi ta’ kwaver ordinarju, u semikwaver f’kwintina erba’ kwinti.
Fil-prattika ħadd ma jagħmel dan il-kont waqt id-daqq. Il-grupp jingħadd bħala unità għalih — ta-te-ti għal tlieta, ta-te-ti-te-ta għal ħamsa — u wieħed jara biss li l-ewwel nota taqa’ fuq il-ħabta u li l-ħabta li jmiss tasal fil-ħin. Iċ-ċifri ta’ fuq huma biex tivverifika, mhux biex iddoqq.
Fejn qiegħed il-qsim tas-soltu
Din il-paġna tispjega l-eċċezzjoni. Dak li tissostitwixxi — noti sħaħ, nofs, kwarti u kwaveri bil-pawżi tagħhom — jinsab fil-Valuri tan-noti. Liema ħabta għandha battuta mill-bidu, u għaliex id-duwina tidher biss f’ċerti battuti, jinsab fil-Sinjali tal-ħin.
Sinjali mużikali · Valuri tan-noti · Termini mużikali
Anotona tagħmilha għalik
Ħu ritratt tal-mużika jew daqq il-melodija — Anotona tagħraf iċ-ċavetta, tikteb in-noti u tressaqhom għal kwalunkwe ċavetta oħra. B'xejn.
Ara AnotonaKull nota f'din il-paġna hi kkalkulata, mhux ikkupjata.