Mod ta’ daqq
Seba’ sinjali fuq l-istess erba’ noti, kollha jinstemgħu: erba’ darbiet l-istess nota, u jinbidlu biss it-tul u l-mod kif tinbeda — il-ħabta tibqa’ fejn hi.
Il-mod ta’ daqq jgħid kif tinbeda nota u kemm tinżamm. Ma jbiddilx meta tiġi jew liema nota hi: l-erba’ kwarti jinsabu fl-istess post f’kull stampa ta’ din il-paġna, u erba’ darbiet hi l-istess nota. Dak li jinbidel hu t-tul li tabilħaqq jinstema’ ġewwa l-valur miktub, u l-qawwa tal-bidu. L-ewwel tiġi l-verżjoni bla sinjal — dik hi l-kejl li kontriha jinstema’ kollox.
Bla sinjal
Erba’ darbiet l-istess nota, bla xejn fuqha. Kull ħoss jieqaf ftit qabel dak ta’ warajh — dak il-ftuħ ċkejken jagħmel parti mid-daqq normali u għadu mhux staccato. Kollox jitkejjel kontra din il-verżjoni.
Staccato
It-tikka fuq jew taħt ras in-nota: il-ħoss idum madwar nofs it-tul miktub, u l-bqija tal-valur hu skiet. Hu l-aktar sinjal ta’ daqq komuni fost kollha, u qatt ma jfisser tempo ieħor — biss nota iqsar.
Staccatissimo
Il-feles ċkejken, ponta mimlija minflok tikka: daqshekk qasira kemm iħalli l-istrument, madwar kwart tal-valur miktub. F’edizzjonijiet antiki dan il-feles ta’ spiss jinsab fejn hu maħsub biss staccato sempliċi — qabel l-1800 iż-żewġ sinjali mhumiex separati sew.
Portato
Linja u tikka flimkien fuq nota waħda: merfugħa, u xorta mifruda. Il-ħoss jinżamm kważi sħiħ u mbagħad jintemm b’mod ċar — triq tan-nofs li l-Franċiżi jsejħulha louré. Fuq strument bl-arkett l-arkett jibqa’ fuq il-korda.
Tenuto
Il-linja orizzontali: il-ħoss jinżamm il-valur kollu tiegħu, sal-aħħar mument, u ta’ spiss jieħu wkoll ftit piż. Il-kuntrarju tat-tikka — u l-uniku każ f’din il-paġna fejn ma jitnaqqas xejn.
Aċċent
Il-feles mimdud: in-nota tinbeda b’aktar qawwa mill-ġirien tagħha imma żżomm eżatt it-tul miktub. L-enfasi tinsab fil-bidu, mhux fit-tul; wara l-imbottatura l-ħoss jerġa’ lura għall-qawwa tas-soltu.
Marcato
Il-ponta weqfa: aktar qawwija mill-aċċent u iqsar ukoll — immarkata, qawwija, mifruda bl-enfasi. Id-differenza ssir mis-somma tat-tnejn: marcato mingħajr il-qosor jinstema’ biss qawwi, mingħajr il-ħidma tal-ponta biss enfasizzat.
Legato u ħnejja
Il-ħnejja fuq diversi noti: jgħaddu minn waħda għall-oħra bla qtugħ, kull ħoss idum sad-dħul ta’ dak ta’ warajh. Taħt il-ħnejja tinbeda biss l-ewwel nota; fl-istrumenti bl-arkett dan ifisser ġibda waħda tal-arkett għalihom kollha, fl-istrumenti tan-nifs lsien wieħed fil-bidu.
X’ibiddel tassew is-sinjal
Tikka fuq nota tqassarha, ma tħaffifhiex. In-nota ta’ warajha xorta tasal fuq il-ħabta tagħha — dak li jibqa’ bejniethom hu skiet. Min minflok ikompli jdoqq aktar kmieni ma daqqx staccato imma biddel it-tempo. Dak eżatt li l-buttuna tas-smigħ tagħmel li jinstema’ hawn: il-bidu jaqa’ fl-istess post fit-tmien stampi kollha.
Kemm ikun qasir staccato jiddependi mit-tempo u mill-istrument. Fuq il-vjolin jitwieled mill-erfigħ tal-arkett, fuq il-pjanu mill-ħelsien tat-tast, fl-istrumenti tan-nifs mil-lsien — sinjal wieħed, tliet movimenti differenti. L-ebda edizzjoni ma tagħti numru, għax numru bħal dak ma jeżistix: is-sinjal jgħid iqsar minn kif miktub, u l-bqija hi kwistjoni ta’ gost u ta’ taħriġ.
Żewġ ħnejjiet li mhumiex mod ta’ daqq
Il-ħnejja tal-legato tidher eżatt bħal Legatura tat-tul, u t-tnejn jitħawdu bla waqfien: il-ħnejja tat-tiġbid tgħaqqad żewġ noti tal-istess għoli f’ħoss wieħed itwal, filwaqt li l-ħnejja tal-frażi tinfirex fuq noti differenti u tgħid biss li jgħaddu minn waħda għall-oħra bla qtugħ. Żewġ noti l-istess taħt ħnejja għalhekk dejjem ikunu marbuta. U Fermata mhijiex kwistjoni ta’ daqq xejn imma ta’ ħin: tissospendi l-valur miktub kemm irid min qed idoqq.
Sinjali mużikali · Dinamika · Tiżjin · Termini mużikali
Anotona tagħmilha għalik
Ħu ritratt tal-mużika jew daqq il-melodija — Anotona tagħraf iċ-ċavetta, tikteb in-noti u tressaqhom għal kwalunkwe ċavetta oħra. B'xejn.
Ara AnotonaKull nota f'din il-paġna hi kkalkulata, mhux ikkupjata.