Tabella tas-swaba tat-trumbetta — kull nota u l-qabda tagħha

Kif taqra t-tabella

Ringiela hija nota. Fuq ix-xellug tinsab kif tinkiteb fil-partitura, maġenbha kif tinstema’ tabilħaqq, u fuq il-lemin il-qabda. It-tliet ċrieki huma t-tliet valvi fl-ordni li fih jitqiegħdu s-swaba; l-ewwel wieħed huwa l-eqreb lejn il-bokkin. Ċirku mimli jfisser magħfus.

Iċ-ċifri maġenbhom huma t-taqsira mdorrija. «13» tfisser l-ewwel u t-tielet valv, it-tieni jibqa’ fuq. Nota mingħajr valv tissejjaħ miftuħa u tinstab bix-xoffa biss.

Minn fejn jiġu l-qabdiet

Il-valv 1 iniżżel żewġ nofs tonijiet, il-valv 2 wieħed, il-valv 3 tlieta. B’hekk seba’ tarġiet jaslu f’idejk: miftuħa, imbagħad 2, imbagħad 1, imbagħad 1 u 2 flimkien, imbagħad 2 u 3, imbagħad 1 u 3, u fl-aħħar it-tlieta. Dawn huma eżatt il-passi minn żero sa sitt nofs tonijiet, mingħajr vojt u ebda wieħed darbtejn.

Il-punti tat-tluq jagħtuhom in-noti naturali. Mhumiex f’distanza ndaqs: taħt imbiegħda minn xulxin, aktar ma titla’ aktar magħqudin. Għalhekk ir-reġistru baxx jeħtieġ is-sitt tnaqqisiet kollha, filwaqt li fuq valv wieħed jew tnejn diġà jagħlqu l-vojt sal-nota li jmiss.

Fih moħbi dettall: tliet nofs tonijiet jistgħu jinqabdu b’żewġ modi, bit-tielet valv waħdu jew billi tagħfas l-ewwel u t-tieni flimkien. Id-drawwa hija l-ewwel u t-tieni. Imbagħad il-pajp li jiżżerżaq tat-tielet jibqa’ ħieles għall-korrezzjoni, għax it-taħlitiet ta’ taħt minnhom infushom jinstemgħu ftit ogħla.

Għaliex xi noti għandhom żewġ qabdiet

Jekk nota taqa’ f’post fejn żewġ noti naturali jistgħu jaslu sagħha, il-qabdiet isiru tnejn. Waħda titlaq min-nota naturali t’isfel u titlob tnaqqis żgħir, l-oħra titlaq minn dik ta’ fuq u titlob aktar valvi.

It-tabella tqiegħed l-imdorrija l-ewwel. Imdorrija tfisser: min-nota naturali l-aktar baxxa possibbli, għax dik hija li twieġeb bl-aktar ċertezza. L-oħrajn mhumiex triq ta’ bilfors imma għodda — f’siltiet mgħaġġla t-tieni qabda xi drabi tiffranka bdil sħiħ tas-swaba, u fir-reġistru għoli tensjoni tax-xoffa aktar komda tqiegħed in-nota b’aktar ċertezza.

Għaliex it-trumbetta tinstema’ aktar baxxa minn kif tinkiteb

It-trumbetta tas-soltu hija f’B♭. Jiġifieri: meta d-daqqaq jaqbad dik in-nota miktuba li tgħallem l-ewwel, dak li verament jinstema’ hija nota aktar baxxa b’sekonda maġġuri. Għalhekk it-tabella sħiħa tinsab darbtejn — fuq ix-xellug kif tinsab fil-partitura, maġenbha dak li l-pjanu jdoqq magħha.

Din mhijiex stramberija ta’ strument wieħed imma regola għal nofs il-banda tar-riħ. Kif dan kollu jingħaqad u kif taqleb bejn iż-żewġ kolonni jinsab fuq Traspożizzjoni.

X’hemm maġenbha

Il-valuri tan-noti u t-tul tagħhom: Valuri tan-noti. Kif taqra l-partitura fl-ewwel lok: Titgħallem taqra n-noti.