बहुस्वरता — एउटै धुन, पाँच बुनोट
सुन्नका लागि पाँच बुनोट। पाँचैमा माथि त्यही धुन उभिएको छ; त्यसलाई एकस्वरता, समस्वरता वा बहुस्वरता बनाउने कुरा तलको मात्र हो।
कति स्वर बजिरहेका छन् भन्ने कुराले रचना कसरी बनेको छ भन्ने अझै बताउँदैन। दुई स्वर एउटै बाटो जान सक्छन्, एकअर्कालाई थाम्न सक्छन्, वा प्रत्येकले आफ्नै बाटो लिन सक्छ — र यो तुरुन्तै सुनिन्छ, एउटै पारिभाषिक शब्द नजानिकनै।
त्यसैले यस पृष्ठमा त्यही धुन पाँच पटक उभिएको छ। पाँचै चित्रमा त्यो स्वरैपिच्छे उही हो, ध्वनिबाट फेरि गनिएको। फेरिने कुरा सधैँ तल हुन्छ: केही पनि होइन, त्यही चालमा हिँड्ने दोस्रो स्वर, तानिएका दुई स्वरमेल, स्वतन्त्र स्वर, वा त्यही धुन फेरि एक पटक सरल रूपमा।
पुराना नामहरूले यसभन्दा बढी केही वर्णन गर्दैनन्। जसले पाँचै चित्र एकपछि अर्को सुन्छ, उसलाई नाम पछि खोज्नका लागि मात्र चाहिन्छ।
एकस्वरता
एक्लै धुन। कुनै पनि क्षणमा एकभन्दा बढी ध्वनि बज्दैन — नाम यही एउटै कुरामा अडेको छ, अरू केहीमा होइन। एक जनाले गाऊन् वा सय जनाले सँगै, केही फरक पर्दैन; त्यही समयमा अर्को उचाइमा बज्ने ध्वनि आएपछि मात्र लेखाइ बहुस्वरीय हुन्छ।
समस्वरता
दोस्रो स्वर त्यही चालमा हिँड्छ: हरेक प्रवेशले दुवै स्वर बोक्छ, कसैले कसैको पर्खाइ गर्दैन। कोरल यसरी नै लेखिन्छ, र स्वरमेल गाउने गायकवृन्द यसरी नै सुनिन्छ। धुन माथि सुनिन्छ किनभने त्यो उच्च छ, अर्कै किसिमले हिँड्छ भनेर होइन।
सङ्गतसहित धुन
धुनमुनि कहिलेकाहीँ मात्र फेरिने स्वरमेल छन्। त्यसैले थोरै ठाउँमा चार ध्वनि एकै पटक बज्छन्, र बीचमा धुन मात्र रहन्छ। गिटार वा पियानोसँग गाइने लगभग हरेक गीतको लेखाइ यही हो: एउटा स्वरले अगाडि लैजान्छ, बाँकीले सङ्गति थाम्छन्।
बहुस्वरीय बुनोट
दोस्रो स्वर ढिलो सुरु हुन्छ र त्यसपछि आफ्नै बाटो जान्छ — अर्कै ताल, अर्कै दिशा, आफ्नै अन्त्य। बहुस्वरीयको अर्थ यही हो: धेरै ध्वनि होइन, बरु धेरै स्वर, र प्रत्येकसँग आफ्नै भन्नुपर्ने कुरा छ। यसको सबैभन्दा कडा रूप फ्युग हो।
विषमस्वरता
दुवै स्वरले त्यही धुन बजाउँछन्, तलको सरल — त्यसले हरेक दोस्रो ध्वनि टिप्छ र बाँकी छाड्छ। त्यसैले धुनमुनिको हरेक ध्वनि माथिको ध्वनिकै नामवर्गको हुन्छ, र यस लेखाइमा यही कसी हो। जापान, इन्डोनेसिया र अरब सङ्गीतमा यही सामान्य कुरा हो।
पाँच बुनोट एकै नजरमा
हरेक हरफले ध्वनिमा गन्न सकिने कुरा भन्छ: एकै पटक कति ध्वनि बज्छन्, र बुनोट केबाट चिनिन्छ। अङ्कहरू यसै पृष्ठका चित्रबाट नापेर लिइएका हुन्, अनुमानले होइन।
| बुनोट | एकै पटक ध्वनि | केबाट चिनिन्छ |
|---|---|---|
| एकस्वरता | 1 | कहिल्यै दुई ध्वनि सँगै छैनन् |
| समस्वरता | 2 | हरेक प्रवेशले दुवै स्वर बोक्छ |
| सङ्गतसहित धुन | 4 सम्म | सङ्गत दुई पटक मात्र बज्छ |
| बहुस्वरीय बुनोट | 2 | दोस्रो स्वर ढिलो सुरु हुन्छ |
| विषमस्वरता | 2 | तल पनि माथिकै ध्वनि बज्छ |
बुनोटहरू केले छुट्टिन्छन्
एकस्वरीय लेखाइमा कहिल्यै एकभन्दा बढी ध्वनि बज्दैन। यही एकस्वरता हो — सङ्गत नभएको गीत, ग्रेगोरियन भजन, सिङ्गो कक्षाले गाएको बालगीत। सय जनाले सँगै गाए पनि त्यो एकस्वरीय नै रहन्छ।
दुई स्वर उही तालमा हिँडे स्वरमेलको लेखाइ जन्मिन्छ: हरेक प्रवेशले दुवै स्वर सँगै बोक्छ। यही साँघुरो अर्थमा समस्वरता हो, कोरलको लेखाइ। यसको विपरीत धुन कहिलेकाहीँ मात्र फेरिने स्वरमेलमाथि बग्यो भने त्यसलाई सङ्गतसहितको धुन भनिन्छ — गिटार वा पियानोसँग गाइने लगभग हरेक गीतको लेखाइ।
स्वरहरू आफ्नै बाटो गए, फरक फरक क्षणमा भित्रिए र प्रत्येकले आफ्नो ताल थाम्यो भने त्यो लेखाइ बहुस्वरीय हुन्छ। अन्त्यमा विषमस्वरता त्यो अवस्था हो जसलाई युरोपेली पाठ्यपुस्तकले लामो समय बेवास्ता गरे: दुवै स्वरले त्यही धुन बजाउँछन्, एउटा अर्कोभन्दा सरल। जापान, इन्डोनेसिया र अरब जगत्को सङ्गीतमा यही सामान्य कुरा हो।
छेउमा अरू के छ
दुई स्वरलाई सँगै कसरी लैजाने: दुई स्वर। कुनै विषय स्वरबाट स्वरमा गयो भने के हुन्छ: फ्यूग। दुई ध्वनिबीचका दूरीका नाम के हुन्: अन्तराल।
यो काम Anotona ले तपाईंका लागि गरिदिन्छ
स्वरलिपिको फोटो खिच्नुहोस् वा धुन बजाउनुहोस् — Anotona ले स्केल चिन्छ, स्वर लेख्छ र तिनलाई अर्को जुनसुकै स्केलमा लैजान्छ। निःशुल्क।
Anotona हेर्नुहोस्यस पृष्ठको हरेक स्वर गणना गरेर निकालिएको हो, कतैबाट सारिएको होइन।