Trompet-gripetabel — elke toan en syn grip
Alle toanen fan de B♭-trompet fan F#3 oant C6 mei ventylgrip, sa’t se skreaun wurde en sa’t se klinke. En wêrom’t guon toanen in twadde grip hawwe.
De trompet hat trije ventilen, en dêrmei allinne wurdt elke toan spile. Foar in hiel ynstrumint liket dat hiel wat te min, en krekt dêr sit de krúk: ventilen meitsje gjin toanen, se helje se omleech. De toan sels makket de lippe — nei gelang fan de spanning antwurdet in oare natuertoan, en de rige fan dy natuertoanen leit al yn de buis.
Wat de ventilen dogge past yn ien sin: de earste helet twa heale toanen omleech, de twadde ien, de tredde trije. Wa’t twa yndrukt, helet safolle omleech as har som; wa’t alle trije yndrukt, seis. Mear as seis heale toanen is nea nedich, want dan is de folgjende natuertoan derûnder al berikt.
De hiele tabel komt dêrút wei. Se stiet hjirûnder folslein, en se is net oerskreaun mar útrekkene — elke grip is dyjinge dy’t de tichtstbye natuertoan derboppe yn de sochte toan feroaret.
Hoe’t men de tabel lêst
Ien rigel is ien toan. Links stiet er sa’t er yn de noatebalke skreaun wurdt, dêrneist sa’t er werklik klinkt, en rjochts de grip. De trije sirkels binne de trije ventilen yn de folchoarder dêr’t de fingers op lizze; de earste it tichtst by it mûlstik. In folle sirkel betsjut yndrukt.
De sifers dêrneist binne de wenstige koarting. «13» betsjut it earste en it tredde ventyl, it twadde bliuwt boppe. In toan sûnder ventyl hjit iepen en wurdt allinne mei de lippe fûn.
| Skreaun | Klinkend | Grip |
|---|---|---|
| F#3 | E3 | 123 |
| G3 | F3 | 13 |
| G#3 | F#3 | 23 |
| A3 | G3 | 12 |
| A#3 | G#3 | 1 |
| B3 | A3 | 2 |
| C4 | A#3 | Iepen |
| C#4 | B3 | 123 |
| D4 | C4 | 13 |
| D#4 | C#4 | 23 |
| E4 | D4 | 12 |
| F4 | D#4 | 1 |
| F#4 | E4 | 2 123 |
| G4 | F4 | Iepen 13 |
| G#4 | F#4 | 23 |
| A4 | G4 | 12 |
| A#4 | G#4 | 1 123 |
| B4 | A4 | 2 13 |
| C5 | A#4 | Iepen 23 |
| C#5 | B4 | 12 123 |
| D5 | C5 | 1 13 |
| D#5 | C#5 | 2 23 |
| E5 | D5 | Iepen 12 123 |
| F5 | D#5 | 1 13 |
| F#5 | E5 | 2 23 123 |
| G5 | F5 | Iepen 12 13 |
| G#5 | F#5 | 1 23 |
| A5 | G5 | 2 12 |
| A#5 | G#5 | Iepen 1 |
| B5 | A5 | 2 |
| C6 | A#5 | Iepen |
Wêr’t de gripen weikomme
Ventyl 1 helet twa heale toanen omleech, ventyl 2 ien, ventyl 3 trije. Dêrmei komme sân treden ûnder berik: iepen, dan 2, dan 1, dan 1 en 2 tegearre, dan 2 en 3, dan 1 en 3, en op it lêst alle trije. Dat binne krekt de stappen fan nul oant seis heale toanen, sûnder gat en gjinien twaris.
De útgongspunten jouwe de natuertoanen. Se lizze net op gelike ôfstân: ûnder fier útinoar, nei boppen ta hieltyd tichter. Dêrom hat it lege register alle seis ferlegingen nedich, wylst boppe ien of twa ventilen it gat oant de folgjende toan al ticht meitsje.
Dêr sit in fynichheid yn ferburgen: trije heale toanen kinne op twa wizen grepen wurde, mei it tredde ventyl allinne of troch it earste en it twadde tegearre yn te drukken. Wenstich is it earste en it twadde. Dan bliuwt de skowende buis fan it tredde frij foar korreksje, want de legere kombinaasjes klinke fan har aard ôf wat te heech.
Wêrom’t guon toanen twa gripen hawwe
Falt in toan sa dat twa natuertoanen him berikke kinne, dan binne der twa gripen. Ien giet út fan de legere natuertoan en freget in lytse ferleging, de oare giet út fan de hegere en freget mear ventilen.
De tabel set de wenstige foarop. Wenstich betsjut: fan de sa leech mooglike natuertoan ôf, want dy antwurdet it wisse. De oaren binne gjin needgreep mar ark — yn rappe passaazjes besparret de twadde grip soms in hiele fingerwiksel, en yn it hege register set in noflikere lippespanning de toan wisser del.
Wêrom’t de trompet leger klinkt as skreaun
De gewoane trompet stiet yn B♭. Dat betsjut: as de spiler dy skreaune toan grypt dy’t er it earst leard hat, klinkt der werklik in toan dy’t in grutte sekunde leger leit. Dêrom stiet de hiele tabel twaris — links sa’t er yn de noatebalke stiet, dêrneist wat de piano dêrby spylje soe.
Dat is gjin nuverheid fan ien ynstrumint, mar in regel foar de helte fan it blaasorkest. Hoe’t dat alles gearhinget en hoe’t men tusken beide kolommen omrekkenet, stiet op Transponearjen.
Wat der dêrneist stiet
De noatewearden en har doer: Noatwearden. Hoe’t men noaten überhaupt lêst: Noaten lêzen leare.
Anotona docht it foar dy
Meitsje in foto fan de blêdmuzyk of spylje de meldij — Anotona werkent de toansoart, skriuwt de noaten op en set se oer nei elke oare. Fergees.
Besjoch AnotonaEltse noat op dizze side is útrekkene, net oerskreaun.