Oerbining en freaseerbôge
Fiif gefallen, elk twa kear om te hearren: deselde noatekoppen sûnder bôge en mei. Wat feroaret stiet net yn it plaatsje mar yn de klank.
In bôge tusken twa noatekoppen sjocht der altyd itselde út. Wat er betsjut wurdt troch ien ding bepaald: de toanhichte fan de koppen dy’t er ferbynt.
Deselde hichte: dan is it in oerbining, en út twa noaten wurdt ien klank dy’t sa lang duorret as beide tegearre. De twadde kop wurdt nea oanslein — er stiet dêr allinne om te sizzen hoe lang de earste noch duorret.
Ferskillende hichte: dan is it in freaseerbôge, en der bliuwe likefolle klanken as der koppen binne. Se wurde inkeld sûnder ôfsetten spile, de iene yn de oare.
Dêrom stiet elk gefal hjir twa kear, mei likefolle koppen op beide plaatsjes. Wa’t meitelt heart achter in oerbining minder klanken as er sjocht. Dat is it hiele ferskil, en it is gjin útlis mar wat men heart.
De oerbining
Twa gelikense noaten mei in bôge dertusken: allinne de earste wurdt spile, en dy klinkt troch oant ek de twadde ferrûn wêze soe. Op it plaatsje steane fjouwer koppen, te hearren binne trije klanken. Dit is nedich oeral dêr’t in doer net as ien inkelde noatwearde te skriuwen is — en dat komt faker foar as men tinkt.
Mear as twa noaten
De bôge bynt altyd krekt twa koppen oaninoar. Moat in klank oer trije lizze, dan steane der twa bôgen, de iene nei de oare; de middelste noat draacht beide einen. Dochs heart men mar ien klank, en dy duorret sa lang as alle koppen tegearre. Sa lit him elke doer skriuwe, ek ien dêr’t hielendal gjin teken foar bestiet.
Oer de maatstreek hinne
De maatstreek hâldt in klank net tsjin. Begjint in noat oan de ein fan in maat en moat er yn de folgjende trochklinke, dan wurdt er by de streek dield en bûn — oars kin it net, want elke maat moat op himsels kloppe. Dêrfan is neat te hearren: de klank rint glêd oer de grins hinne, as stie er dêr net.
De freaseerbôge
Oer ferskillende toanhichten seit deselde bôge wat hiel oars: spylje dit sûnder ôf te setten. De klanken bliuwe wat se binne en elk wurdt oanslein; ferbûn wurdt de wize wêrop se inoar opfolgje. By strikers betsjut dat ien strykje foar it hiele, by blazers ien azem, oan de piano fingers dy’t lizzen bliuwe.
De synkope
In oerbining oer in telslach hinne ferskoot it gewicht. De lange klank begjint net op de slach mar dernêst, en rint der rjocht oerhinne — de slach is der, mar nimmen spilet him. Dêrfan libje dânsmuzyk, jazz en de helte fan de popmuzyk. Yn druk liket it in lytsichheid; yn klank hearst fuortendaliks dat der wat kantelt.
Wêroan men se ûnderskiedt
De tafel lit deselde bôge twa kear sjen, elke kear oer twa koppen. Lofts hawwe de koppen deselde hichte, rjochts net — mear is it net, en mear is ek net nedich. Lofts klinke twa lange toanen, rjochts fjouwer koarte.
Wa’t de De oerbining en de De freaseerbôge útinoar hâlde wol, sjocht dus net nei de bôge mar nei de koppen derûnder. Dat jildt ek dêr’t it ûngewoan liket: in bôge oer trije of mear gelikense koppen bynt net, hy hâldt oan — elke noat oan de folgjende. En in bôge oer twa koppen dy’t in heale toan útinoar lizze hâldt net oan, hy bynt, hoe ticht de hichten ek byinoar lizze.
Wat dêrneist stiet
Hoe lang in noat sûnder bôge duorret en hokker wearden der binne, stiet by de Noatwearden. Hoe’t in toan oanset wurdt — koart, mei klam, droegen — stiet by de Artikulaasje; de freaseerbôge heart by dy famylje, om’t er itselde seit as it wurd legato.
Muzykteikens · Noatwearden · Artikulaasje · Muzykwurdboek
Anotona docht it foar dy
Meitsje in foto fan de blêdmuzyk of spylje de meldij — Anotona werkent de toansoart, skriuwt de noaten op en set se oer nei elke oare. Fergees.
Besjoch AnotonaEltse noat op dizze side is útrekkene, net oerskreaun.