Oktaaftekens
Fiif gefallen om nei te harkjen: deselde noaten ien kear mei helplinen, ien kear mei it teken. De klank bliuwt, it byld skoot op.
In noat fier boppe de notebalke hat helplinen nedich, en fan de tredde ôf telt gjinien se mear ûnder it spyljen. Dêrfoar bestiet in teken: 8va boppe de noaten betsjut «in oktaaf heger as printe», 8vb derûnder «in oktaaf leger», 15ma fuort twa oktaven.
Op dizze side stiet elk gefal twa kear neistinoar: links sûnder teken, rjochts mei teken. Wa’t nei beide harket, heart deselde toan — dêr giet it krekt om. Wat feroaret stiet allinne yn it byld: elke kop dy’t it teken bedekt, skoot krekt sân stappen op, dat is ien oktaaf. Hjir binne beide metten: de toanhichte út de klank, it plak fan de koppen út it printe byld.
It teken is dus gjin befel oan de hân mar in help foar it each. It feroaret neat oan de muzyk, allinne hoe noflik dy op it papier leit.
Ien oktaaf heger: 8va
Fjouwer noaten heech boppe de notebalke: sûnder it teken hingje se oan helplinen dy’t by it lêzen teld wurde moatte. Mei 8va sakket itselde plak yn de notebalke en is mei ien eachopslach te oersjen. Yn beide bylden wurde deselde toetsen oanslein — men heart gjin ferskil om’t der gjin is.
Ien oktaaf leger: 8vb
Itselde nei ûnderen, hjir yn de bassleutel. In 8vb ûnder de noaten skoot it byld in oktaaf omheech en de helplinen derûnder ferdwine. Wa’t allinne it rjochterbyld sjocht, spilet dochs de lege toanen: it teken stiet der ommers by.
Twa oktaven: 15ma
Hielendal boppe is ien oktaaf net mear genôch. Dan stiet dêr 15ma — net «16ma», want de stappen wurde fan ûnderen nei boppen teld, en twa oktaven opinoar diele in toan yn it midden. Ek dit teken is allinne in lêshelp: de toets dy’t drukt wurdt is deselde as links.
Dêr’t it teken ophâldt
It teken jildt sa fier as syn stippellijn rikt. Hjir hâldt dy nei de twadde noat op — en yndied skowe allinne de earste twa koppen op, de lêste twa steane yn beide bylden op itselde plak. Krekt dat is de proef oft in útjefte de ein fan it teken kreas set hat.
De kaai mei de lytse acht
It lêste gefal wurket oarsom. De lytse acht ûnder de fioelsleutel jildt net foar in stik mar foar it hiele wurk, en hy stiet op hast elk gitaarblêd: wat dêr skreaun stiet klinkt in oktaaf leger. Beide bylden hjir klinke gelyk — allinne stiet de muzyk rjochts in oktaaf heger op it papier, om’t de kaai har wer omleech hellet.
Hoe fier it teken jildt
Achter 8va rint in stippellijn, en oan de ein dêrfan stiet in lyts heakje nei ûnderen. Sa fier jildt it teken en gjin noat fierder — dêr’t it heakje stiet wurdt wer krekt lêzen sa’t it printe stiet. Guon útjeften skriuwe dêr boppedat loco, Italjaansk foar «op syn plak».
Mist dat heakje, dan is it plak twaduidich, en yn de noatedruk betsjut twaduidich itselde as ferkeard. Dêrom hat it fjirde gefal hjir mei sin in koart stik: it teken hâldt midden yn de maat op, en de lêste twa noaten steane krekt dêr’t se sûnder it teken stean soene.
Wat dernjonken stiet
Hokker kaai hokker line fêstleit en wêrom’t der mear as ien is: Muzykkaaien. Wat in oktaaf eins is en hoe’t er tusken de oare ôfstannen leit: Yntervallen.
Muzykteikens · Yntervallen · Muzykwurdboek
Anotona docht it foar dy
Meitsje in foto fan de blêdmuzyk of spylje de meldij — Anotona werkent de toansoart, skriuwt de noaten op en set se oer nei elke oare. Fergees.
Besjoch AnotonaEltse noat op dizze side is útrekkene, net oerskreaun.