Kalimba: santjin tongen om oan te tikjen
In kalimba om oan te tikjen, alle santjin tongen mei harren sifers, hoe’t jo de puntsjes lêze en hoe’t jo stimme – mei echte kalimbaklank.
Om oan te tikjen
Tik in tonge oan en hy klinkt; strike mei de finger der oerhinne om ferskate efterinoar te spyljen. De knoppen dêrboppe stimme de hiele kalimba om.
De kalimba is in tommepiano: metalen tongen boppe in houten klankkast, oantokkele mei beide tommen. De measten hawwe santjin tongen en binne stimd yn C majeur — deselde toanen as de wite toetsen fan in piano, oer goed twa oktaven.
Allinne de folchoarder is wat wennen. De leechste tonge sit yn it midden, en nei bûten ta giet it om bar lofts en rjochts omheech. Wa’t fan de iene toan nei de folgjende hegere wol, wikselet dus hieltyd fan kant — en krekt dêrom lizze buortongen oan ien kant in terts útinoar, en foarmje trije neist elkoar in trijeklank.
De santjin tongen
Op de measte kalimba’s stiet op elke tonge wat gravearre: in sifer foar de trep fan de toanljedder en puntsjes derboppe foar it oktaaf. Ien is de grûntoan, sân de toan krekt ûnder de folgjende ien; ien puntsje betsjut in oktaaf heger, twa puntsjes twa.
De tabel lêst de tongen fan lofts nei rjochts, sa’t se foar jo lizze.
| Sifer | Toan | Plak |
|---|---|---|
| 2 | D | lofts |
| 7 | B | lofts |
| 5 | G | lofts |
| 3 | E | lofts |
| 1 | C | lofts |
| 6 | A | lofts |
| 4 | F | lofts |
| 2 | D | lofts |
| 1 | C | midden |
| 3 | E | rjochts |
| 5 | G | rjochts |
| 7 | B | rjochts |
| 2 | D | rjochts |
| 4 | F | rjochts |
| 6 | A | rjochts |
| 1 | C | rjochts |
| 3 | E | rjochts |
Kalimbasifers lêze
Kalimbamuzyk stiet meast yn sifers yn stee fan op in notebalke — yn itselde siferskrift dêr’t se yn Sina en Yndonezje ek lieten en koarpartijen mei lêze. Elk sifer is in tonge, en de tekens deromhinne sizze hoe lang oft er klinkt.
Hjir steane de earste twa maten fan in bernelietsje twa kear: boppe op de notebalke, dêrûnder yn sifers. Elke noat hat syn sifer, elke maat syn streek.
1155665–
Wat de tekens betsjutte
- 5In sifer allinne klinkt ien slach lang.
- 5–Elk streekje derefter hâldt it in slach langer oan.
- 5Ien kear ûnderstreke: in heale slach.
- 5Twa kear ûnderstreke: in fjirdel slach.
- 5In punt derefter makket it oardel kear sa lang.
- 5Elk puntsje derboppe set it in oktaaf heger.
- 0De nul is in rêst.
- 55In bôge ferbynt twa gelikense sifers: it twadde wurdt net op ’e nij oantokkele.
- 53Twa sifers boppe elkoar wurde tagelyk oantokkele.
De kalimba stimme
Elke tonge wurdt stimd fia syn lingte. Tikje jo him mei it stimhammerke in stikje fierder ûnder de brêge wei, dan wurdt er langer en klinkt er leger; tikje jo him werom, dan wurdt er koarter en klinkt er heger. Lytse stapkes binne genôch.
It maklikst giet it mei in stimapparaat: ús Stimapparaat lit sjen oft in tonge te heech of te leech stiet.
Omstimme nei in oare toansoart
In kalimba yn C majeur spilet allinne de sân toanen fan C majeur. Foar in oare toansoart wurde losse tongen in heale toan ferskood — foar G majeur twa, foar F majeur ek twa. De tabel seit hokker, en de kalimba hjirboppe lit him krekt sa omstimme, sadat jo it ferskil hearre.
Foar A mineur hoecht der neat te ferskowen: it hat deselde sân toanen as C majeur en begjint allinne op de seis.
| Toansoart | Tongen | Rjochting |
|---|---|---|
| G majeur | 44 | in heale toan heger |
| F majeur | 77 | in heale toan leger |
Stikken om nei te spyljen
De lieten en koralen yn publyk besit dy’t sûnder ien frjemde toan op de santjin tongen passe, steane yn sifers op in eigen side, elk om nei te harkjen: Kalimbanoaten.
Besibbe siden
Deselde stikken op de notebalke, mei akkoarden: Stikken. Hoe’t jo noaten lêze: Noaten lêzen leare. En wêrom’t ien oant sân itselde binne as de wurdlidden fan de solmisaasje: Solmisaasje, do re mi.
Anotona docht it foar dy
Meitsje in foto fan de blêdmuzyk of spylje de meldij — Anotona werkent de toansoart, skriuwt de noaten op en set se oer nei elke oare. Fergees.
Besjoch AnotonaEltse noat op dizze side is útrekkene, net oerskreaun.