Unregelmjittige noatgroepen
Seis manieren om de tiid te ferdielen, elk twa kear om nei te harkjen: earst de gewoane ferdieling, dan itselde stik oars ferdield.
In unregelmjittige noatgroep is gjin toanhichte en gjin teken, mar in ferdieling fan de tiid: safolle noaten dêr’t oars oaren stien hienen. De maat wurdt net langer en net koarter — er wurdt allinnich oars opknipt.
Dat lit him min útlizze en goed hearre. Dêrom stiet elk gefal op dizze side twa kear: ien kear yn de gewoane ferdieling, ien kear mei itselde stik yn de groep ferdield. Beide rigen duorje krekt likelang en beide rêste op deselde toan — sa bliuwt de tiid it iennichste dat ferskilt.
Achtste-trioal
3 achtste noaten yn de tiid fan 2 — fierwei de meast foarkommende unregelmjittige groep. Sy dielt ien tel yn trijen ynstee fan yn twaen en is yn hast elk swing- en bluesstik te hearren. Printe stiet sy meastentiids sûnder heak: de balke fettet har al gear, it sifer is genôch.
Kwart-trioal
3 kwartnoaten yn de tiid fan 2. Deselde ferdieling as de achtste-trioal, ien ferdjipping heger — ferdield wurdt net ien tel, mar twa tagelyk. Sy is merkber dreger te reitsjen, om’t de middelste noat tusken twa tellen falt en him nearne oan fêsthâlde kin.
Sechtjinde-trioal
3 sechtjinde noaten yn de tiid fan 2, dus in trioal binnen ien inkelde achtste noat. Sy stiet selden allinnich: yn rinnen en flugge figueren folgje der ferskate op inoar, en dan klinkt de hiele maat likemjittich flugger sûnder dat it tempo feroaret.
Duool
2 noaten yn de tiid fan 3 — de trioal oarsom. Sy komt allinnich foar yn gearstalde maatsoarten lykas de 6/8, dêr’t de tel fan hûs út yn trijen ferdield is: dêr helte de duool him in amerij yn twaen. Yn in maatsoarte dêr’t de tel dochs al twadielich is, soe der neat foar har te dwaan wêze.
Kwintoal
5 noaten yn de tiid fan 4. Fiif lit him net healje en net yn trijen diele, en krekt dêryn leit har oantrekkingskrêft: sy leit skean oer de pols hinne en komt der pas op de folgjende tel wer mei gear. Sy wurdt as ien beweging spile, net as fiif telde noaten.
Sekstoal
6 noaten yn de tiid fan 4. Oft men har as twa trioalen heart of as trije pearen, beslisse de klam allinnich — en dêr binne de learboeken it nea hielendal oer iens wurden. Printe jouwe beide itselde byld; hokker lêzing bedoeld is, ferriedt de muzyk dêromhinne.
Wêroan in unregelmjittige noatgroep te werkennen is
Oan it sifer. It stiet boppe de noaten en seit hoefolle der yn it stik parst binne — in trije boppe trije achtste noaten, in fiif boppe fiif sechtjinde noaten. Binne de noaten troch in balke ferbûn, dan fettet de balke se al gear en it sifer stiet allinnich derboppe; binne se dat net, dan wurdt der in rjochte heak omhinne lutsen en it sifer yn it midden dêrfan set.
Dêr’t de ferhâlding net fansels dúdlik is, printsje guon útjeften beide sifers mei in dûbele punt — in sân boppe sechtjinde noaten kin yn in gearstalde maatsoarte sân yn de tiid fan fjouwer betsjutte of sân yn de tiid fan seis. Stiet der mar ien sifer, dan jildt de gewoane ferdieling fan de maatsoarte as dat wat ferfongen wurdt.
Hoe lang oft in inkelde noat wurdt
De rekkensom is elke kear deselde: nim de doer dy’t de noat sûnder de groep hawwe soe en fermannichfâldigje dy mei it ferfongen tal dield troch it eigen tal. In achtste noat yn in achtste-trioal duorret dus twa tredden fan in gewoane achtste noat, in sechtjinde noat yn in kwintoal fjouwer fyfden.
Yn de praktyk rekkenet nimmen dat út ûnder it spyljen. De groep wurdt as in eigen ienheid teld — ta-te-ti foar trije, ta-te-ti-te-ta foar fiif — en der wurdt allinnich op let dat de earste noat op de tel falt en de folgjende tel op tiid komt. De sifers derboppe binne om nei te rekkenjen, net om mei te spyljen.
Wêr’t de gewoane ferdieling stiet
Dizze side leit de útsûndering út. Wat sy ferfangt — hiele, healve, kwart- en achtste noaten mei har rêsten — stiet by de Noatwearden. Hokker tel oft in maat überhaupt hat, en wêrom oft de duool allinnich yn beskate maatsoarten foarkomt, stiet by de Maatsoarten.
Muzykteikens · Noatwearden · Muzykwurdboek
Anotona docht it foar dy
Meitsje in foto fan de blêdmuzyk of spylje de meldij — Anotona werkent de toansoart, skriuwt de noaten op en set se oer nei elke oare. Fergees.
Besjoch AnotonaEltse noat op dizze side is útrekkene, net oerskreaun.