Enharmoanyske ferwikseling
Fiif pearen om nei te harkjen: deselde toets twa kear, twa ferskillende notebylden. De klank is gelyk, de skriuwwize net.
Tusken C en D leit op de piano krekt ien swarte toets. Opskreaun is er twa dingen: in ferhege C of in ferlege D. Beide skriuwwizen klinke gelyk — se hjitte enharmoanysk ferwiksele.
Op dizze side stiet elk pear twa kear neistinoar. Wa’t nei beide bylden harket, heart ien en deselde toan; wa’t nei se sjocht, sjocht twa ferskillende noaten: de kop sit ien stap heger of leger, en foar him stiet in oar foarteken. Krekt dat ferskil is hjir neimetten — de toanhichte út de klank, it plak fan de kop en it foarteken út it printe byld.
De skriuwwize is dêrby gjin kwestje fan smaak. Se seit wêr’t de toan weikomt en wêr’t er hinne wol: yn in toansoart mei krúzen hjit er sa, yn ien mei mollen oars, en binnen in akkoardrige krijt er syn namme nei syn rol. Wa’t de ferkearde skriuwwize kiest, spilet wol goed, mar skriuwt wat oars op as bedoeld wie.
De swarte toets
It faakst foarkommende gefal en it ienfâldichste: de toets tusken twa stamtoanen hat gjin eigen letter, dus lient er ien by de buorlju — ien kear fan ûnderen mei in ferheging, ien kear fan boppen mei in ferleging. Yn it byld springt de notekop dêrby ien stap, en it foarteken wikselt fan rjochting.
In krús op in wite toets
Tusken E en F leit gjin swarte toets, de ôfstân is al in healve toan. In ferhege E komt dêrom op de toets telâne dy’t dochs al F hjit. Dat liket oerstallich en is it net: yn in toanljedder dy’t in E nedich hat, stiet dêr de ferhege E — oars kaam deselde letter twa kear en in oare hielendal net.
Oer de oktaafgrins hinne
Itselde oan de boppekant fan de oktaaf: fan B nei C is it in healve toan, dus falt in ferhege B op de C dêrboppe. Hjir skoot de notekop net allinne ien stap, hy wikselt fan oktaaf — yn de klank is dêr neat fan te merkbiten, yn it byld alles.
In mol op in wite toets
En oarsom: in ferlege C falt op de toets dêrûnder. De notekop stiet dan ien stap heger as syn gelyk klinkende buorman, en dêrfoar stiet in mol. Sokke skriuwwizen binne seldsum, mar se binne gjin flater — se komme foar dêr’t de toansoart se freget.
It dûbelkrús
Twa ferhegings tagelyk tille de toan in hiele stap op: de kop bliuwt op syn stap, drukt wurdt de toets fan de buorman. It dûbelkrús liket op in lyts skean krús en stiet hast allinne dêr’t in toanljedder fol krúzen syn letters op folchoarder hâlde moat.
Twa toansoarten, deselde toetsen
Wat foar ien toan jildt, jildt foar in hiele toansoart. Fis-majeur en Ges-majeur drukke toets foar toets itselde — se klinke net likernôch, se klinke gelyk. Yn it notebyld stiet de iene dêr mei seis krúzen, de oare mei seis mollen.
Hokker men nimt, beslút wat der omhinne stiet: in stik dat út B-majeur komt, skriuwt fierder krúzen; ien dat nei Des-majeur ta wol, skriuwt mollen. Beide kearen klinkt it gelyk, en beide kearen is mar ien fan de skriuwwizen de foar de hân lizzende.
Wat dernjonken stiet
Hokker tekens de toan ferheegje en ferlegje en hoe lang se jilde, stiet by de Foartekens. Hokker toansoart der hoefolle hat en hoe’t se gearhingje, stiet by de Toansoarten.
Muzykteikens · Toansoarten · Muzykwurdboek
Anotona docht it foar dy
Meitsje in foto fan de blêdmuzyk of spylje de meldij — Anotona werkent de toansoart, skriuwt de noaten op en set se oer nei elke oare. Fergees.
Besjoch AnotonaEltse noat op dizze side is útrekkene, net oerskreaun.