O contrapunto — dúas voces que soan xuntas e seguen a ser cantables por separado
Cinco parellas para escoitar. Á esquerda a escritura que non se fai, á dereita a correcta — e unha peza enteira de once compases.
Contrapunto quere dicir: dúas voces avanzan ao mesmo tempo, e cada unha é unha melodía por si mesma. Iso é máis que soar ben xuntas — un acompañamento que segue obediente en terceiras é impecable e aínda así non é unha segunda voz. A arte está en ter ambas as cousas á vez: unha sonoridade que sostén e dúas liñas que se poden cantar por separado.
A doutrina está ordenada en especies; aquí está a primeira, nota contra nota. As dúas voces teñen os mesmos valores, e por iso cada encontro é unha decisión á parte. Xustamente iso fai da primeira especie a pedra de toque: non hai notas de paso detrás das cales unha mala sonoridade se puidese agochar.
Aquí hai cinco parellas unha ao lado da outra. Á esquerda a escritura da que se trata, á dereita o mesmo comezo escrito como cómpre. Ambas as versións pódense escoitar, e a diferenza está case sempre alí de seguida: coas paralelas as voces fúndense nunha, coa cláusula o final queda aberto.
Quintas paralelas
Tres quintas seguidas, as dúas voces subindo: é o erro máis coñecido da escritura a dúas voces. A quinta é unha consonancia perfecta, e dúas ao carón fan que as voces se fundan nunha — óese unha soa melodía cunha cor, non dúas liñas. Á dereita a voz grave é a mesma, a aguda vai en contra, e de contado volven ser dúas voces.
Oitavas paralelas
O mesmo con oitavas, só que aínda máis claro: a voz aguda duplica a grave e deixa de ser unha voz propia. Quen escoita nota que a impresión apenas se distingue dunha melodía soa. Á dereita a voz aguda pasa da oitava pola sexta á terceira, e a duplicación convértese en contravoz.
Disonancia no tempo
Na primeira especie hai unha consonancia en cada tempo. Á esquerda hai unha cuarta e dúas sétimas — sonoridades que na escritura a dúas voces habería que preparar e resolver, e que aquí simplemente están alí. Á dereita veñen terceira, terceira e quinta. A cuarta é o caso máis discutido: entre dúas voces agudas serve, sobre o son máis grave non.
A cláusula final
Ao final a voz superior leva a sensible: o penúltimo encontro é unha sexta maior que se ensancha cara á oitava. Á esquerda falta a sensible e a sexta queda menor — a peza remata na oitava, pero non chega de verdade. Ambas as cousas están permitidas e soan distinto; a doutrina antiga pide a sexta maior para o final.
A cadea de terceiras
Esta cadea está expresamente permitida, e xustamente por iso está aquí: non toda paralela está prohibida. Terceiras e sextas poden seguirse cantas se queira. Só que as voces quedan atadas unha á outra — fan o mesmo movemento, e o oído escoita unha melodía con acompañamento. Á dereita abonda un único movemento contrario, e o acompañamento vólvese voz.
Unha peza enteira de once compases
Abaixo está o cantus firmus, a melodía dada; por riba dela vai a contravoz. Cada encontro é unha consonancia, ningunha perfecta se repite en paralelo, e o final pasa pola sexta maior cara á oitava. Movemento contrario e paralelo altérnanse — a contravoz non segue en ningures a voz grave máis de dous pasos.
As catro regras da primeira especie
Xuntas só soan consonancias: uníssono, terceira, quinta, sexta, oitava e as súas ampliacións á oitava seguinte. A cuarta non pertence a elas na escritura a dúas voces — sobre o son máis grave conta como disonancia. Non é unha cuestión de gusto senón a decisión sobre a que descansa toda a doutrina.
Dúas consonancias perfectas da mesma clase unha tras outra están prohibidas cando as dúas voces van na mesma dirección: quintas paralelas e oitavas paralelas. A razón óese e non é só unha prescrición — as voces fúndense, e de dúas queda unha. En terceiras e sextas si que se pode ir en paralelo, só que as voces quedan entón atadas unha á outra.
O final pasa pola cláusula: o penúltimo encontro é unha sexta maior, o último unha oitava, e a voz superior sobe alí pola sensible. As regras nesta forma están en Johann Joseph Fux, Gradus ad Parnassum, 1725 — materia escolar dende entón, e nesta páxina non se afirman senón que se recalculan a partir do son.
Que hai ao lado
Como se chaman as distancias entre dous sons: Intervalos. Como pecha unha peza: Cadencias. En que modo está unha melodía así: Modos.
Símbolos musicais · Glosario musical
Anotona faino por ti
Saca unha foto da partitura ou toca a melodía — Anotona recoñece a tonalidade, escribe as notas e lévaas a calquera outra. De balde.
Mira AnotonaCada nota desta páxina está calculada, non copiada.