Grupos irregulares
Seis maneiras de repartir o tempo, cada unha dúas veces para escoitar: primeiro a división habitual, logo o mesmo treito repartido doutro xeito.
Un grupo irregular non é unha altura nin un signo, senón unha repartición do tempo: tantas notas alí onde normalmente habería outras. O compás non se alonga nin se acurta — só se corta doutro xeito.
Isto explícase mal e escóitase ben. Por iso cada caso aparece nesta páxina dúas veces: unha na división habitual, outra co mesmo treito repartido no grupo. As dúas fileiras duran exactamente o mesmo e as dúas apóianse na mesma nota — así o tempo queda como o único que muda.
Tresillo de corcheas
3 corcheas no tempo de 2 — con moito o grupo irregular máis frecuente. Parte un pulso en tres no canto de dous e óese en case calquera peza de swing e de blues. Impreso adoita pasar sen corchete: a barra xa o agrupa e coa cifra abonda.
Tresillo de negras
3 negras no tempo de 2. A mesma división que o tresillo de corcheas, un andar máis arriba — o que se reparte non é un pulso, senón dous á vez. Custa bastante máis acertalo, porque a nota do medio cae entre dous pulsos e non ten de que agarrarse.
Tresillo de semicorcheas
3 semicorcheas no tempo de 2, é dicir, un tresillo dentro dunha soa corchea. Poucas veces aparece só: en escalas e figuras rápidas sucédense varios, e entón todo o compás soa uniformemente máis rápido sen que o tempo mude.
Dosillo
2 notas no tempo de 3 — o tresillo ao revés. Só aparece en compases compostos como o 6/8, onde o pulso xa vén partido en tres: alí o dosillo córtao un instante en dous. Nun compás cuxo pulso xa é binario, non tería nada que facer.
Cinquillo
5 notas no tempo de 4. O cinco non se deixa partir por dous nin por tres, e xustamente aí está a súa graza: pónse de través sobre o pulso e só volve atopalo no pulso seguinte. Tócase como un só xesto, non como cinco notas contadas.
Seisillo
6 notas no tempo de 4. Se se oe como dous tresillos ou como tres parellas decídeno só os acentos — e sobre iso os tratados nunca se puxeron de todo de acordo. Impresos, ambos dan a mesma imaxe; que lectura se pretende delátao a música arredor.
Como se recoñece un grupo irregular
Pola cifra. Vai enriba das notas e di cantas se meteron no treito — un tres sobre tres corcheas, un cinco sobre cinco semicorcheas. Se as notas van unidas por unha barra, esta xa as agrupa e a cifra queda soa enriba; se non van, trázase un corchete recto arredor e a cifra ponse no medio.
Alí onde a proporción non é evidente, algunhas edicións imprimen as dúas cifras con dous puntos — un sete sobre semicorcheas, nun compás composto, pode significar sete no tempo de catro ou sete no tempo de seis. Cando só hai unha cifra, o que se substitúe é a división habitual do compás.
Canto dura unha nota soa
O cálculo é sempre o mesmo: tómase a duración que a nota tería sen o grupo e multiplícase polo número substituído dividido polo propio. Unha corchea dentro dun tresillo de corcheas dura daquela dous terzos dunha corchea normal; unha semicorchea dentro dun cinquillo, catro quintos.
Na práctica ninguén fai esa conta mentres toca. O grupo cóntase como unidade propia — ta-te-ti para tres, ta-te-ti-te-ta para cinco — e só se coida que a primeira nota caia no pulso e que o pulso seguinte chegue a tempo. As cifras de arriba serven para comprobar, non para tocar.
Onde está a división habitual
Esta páxina explica a excepción. O que substitúe — redondas, brancas, negras, corcheas e os seus silencios — está nas Figuras musicais. Que pulso ten un compás de partida, e por que o dosillo só aparece en certos compases, está nos Compases.
Símbolos musicais · Figuras musicais · Glosario musical
Anotona faino por ti
Saca unha foto da partitura ou toca a melodía — Anotona recoñece a tonalidade, escribe as notas e lévaas a calquera outra. De balde.
Mira AnotonaCada nota desta páxina está calculada, non copiada.