A fuga — un tema que se transforma e segue sendo el mesmo
Seis transformacións para escoitar. Á esquerda sempre o mesmo tema, á dereita a súa transformación — e unha exposición con dúas entradas.
Unha fuga ten un só tema, e del nace a peza enteira. Aparece primeiro só, despois recólleo a voz seguinte mentres a primeira continúa — e polo camiño dánlle a volta, lese do revés, estírase e comprímese. Segue sendo recoñecible aínda que case ningunha entrada soa coma a anterior.
Nada diso é cuestión de ánimo, senón de contas. Cada transformación pódese dar como número: a resposta está sete semitóns máis arriba, a inversión dá a volta a cada intervalo, o cangrexo le os sons cara atrás, a aumentación dobra cada duración. Precisamente por iso nesta páxina non se afirma nada que non se volvese contar a partir do son.
Aquí hai seis parellas unha ao lado da outra. Á esquerda sempre o mesmo tema, á dereita a transformación. As dúas versións pódense escoitar — na inversión nótase de contado que a melodía conserva a súa figura e aínda así vai cara ao outro lado.
A resposta
A segunda voz trae o mesmo tema, cada son sete semitóns máis arriba. As distancias entre os sons non cambian — esa é a pedra de toque: unha transposición que altere aínda que sexa un intervalo non o é. Escóitase a mesma melodía noutro lugar, e diso vive o comezo de toda fuga.
A inversión
Cada intervalo vai cara ao outro lado: alí onde o tema sobe un paso, a inversión baixa o mesmo paso. O primeiro son queda no seu sitio, todo o demais dóbrase ao seu redor. A figura da melodía segue sendo recoñecible, a dirección está cambiada — aquí o espello vai semitón a semitón, e por iso na imaxe hai alteracións que o tema non ten.
O cangrexo
A sucesión de sons lida do final cara ao principio: o último convértese no primeiro. É a transformación máis difícil de escoitar, porque a figura cambia por completo mentres cada son segue sendo o mesmo. No papel vese de contado; para o oído cómpre práctica.
A aumentación
A mesma sucesión de sons, pero cada duración dobrada: as corcheas convértense en negras e o tema precisa dous compases en lugar dun. Nunha fuga a aumentación adoita estar preto do final, cando o tema debe aparecer outra vez en grande mentres as demais voces seguen no tempo orixinal.
A diminución
A dirección contraria: cada duración á metade, as corcheas convértense en semicorcheas. O tema corre o dobre de rápido e cabe en medio compás. Xunto coa aumentación iso permite escoitar o mesmo tema a dúas velocidades á vez.
O estreito
A segunda entrada non agarda a que remate a primeira: aquí chega xa despois de dúas corcheas. O tema sobreponse a si mesmo — e iso mídese nos tempos de entrada: mentres a distancia sexa máis curta ca o tema, é un estreito. Cara ao final dunha fuga as entradas a miúdo apértanse cada vez máis, e a peza recóllese así.
A exposición: tema e resposta
Arriba o tema comeza só. Un compás despois entra abaixo a resposta, unha oitava por baixo da transposición real — e a voz aguda segue tocando en vez de calar. Ese contrasuxeito é o contrapunto do tema: ten que encaixar coa resposta sen quitarlle a atención. Ao final as dúas voces pousan sobre o mesmo son a dúas oitavas de distancia.
Que lle acontece ao tema
A resposta é a segunda voz: o mesmo tema, cada son sete semitóns máis arriba. As distancias entre os sons quedan idénticas, son a son — iso pódese contar dentro do son. Así é unha resposta real. Se un tema se abre cun salto de quinta, os vellos mestres estréitano a cuarta para que a resposta quede na tonalidade; entón chámase tonal. O tema desta páxina comeza cun paso de segunda e non precisa ese axuste.
A inversión dá a volta a cada intervalo: un paso cara arriba convértese no mesmo paso cara abaixo. O primeiro son queda onde estaba, todo o demais dóbrase ao seu redor. O cangrexo le a sucesión de sons dende o final — o último convértese no primeiro. As dúas transformacións só cambian as alturas, non as duracións.
A aumentación e a diminución fan o contrario: os sons quedan, cada duración dóbrase ou redúcese á metade. Na aumentación o tema ocupa dous compases en lugar dun. O estreito, finalmente, deixa que a segunda entrada comece antes de que a primeira rematase — o tema sobreponse a si mesmo, e canto máis tarde acontece iso nunha fuga, máis se apertan as entradas.
Que hai ao lado
Como se conducen dúas voces xuntas: Contrapunto. Como se chaman as distancias entre dous sons: Intervalos. Como se pecha unha frase: Cadencias.
Símbolos musicais · Glosario musical
Anotona faino por ti
Saca unha foto da partitura ou toca a melodía — Anotona recoñece a tonalidade, escribe as notas e lévaas a calquera outra. De balde.
Mira AnotonaCada nota desta páxina está calculada, non copiada.