isiXhosa

Kalimba: iilwimi ezilishumi elinesixhenxe zokuchukumisa

I-kalimba yokuchukumisa, zonke iilwimi zayo ezili-17 namanani azo, indlela yokufunda amachaphaza nendlela yokuyilungisa – ngesandi sokwenene se-kalimba.

Chukumisa udlale

Chukumisa ulwimi, luze lukhale; ukuba utyibilikisa umnwe phezu kweelwimi ezininzi, zikhala ngokulandelelana. Amaqhosha angaphezulu alungisa kwakhona yonke i-kalimba.

I-kalimba yipiyano yoobhontsi: iilwimi zesinyithi phezu kwebhokisi lomthi, ezidlalwa ngoobhontsi bobabini. Ezininzi zineelwimi ezilishumi elinesixhenxe, kwaye zilungiselelwe ku-C enkulu — amanqaku afanayo nawezitshixo ezimhlophe zepiyano, kwii-okthevu ezimbini nangaphezulu kancinci.

Into ekufuneka uyiqhele lulandelelwano lodwa. Olona lwimi lusezantsi lusembindini, kwaye ukuya ngaphandle isandi siyanyuka, sitshintshana ekhohlo nasekunene. Lowo ufuna ukusuka kwinqaku elinye aye kwelilandelayo ngaphezulu utshintsha icala qho — kungoko iilwimi ezingabamelwane kwicala elinye zahlukaniswa sisithuba sesithathu, kwaye ezintathu ezikufuphi omnye komnye zenza ikhodi yamanqaku amathathu.

Iilwimi ezilishumi elinesixhenxe

Kwii-kalimba ezininzi ulwimi ngalunye lubhaliwe: inani lenqanaba lesikali, namachaphaza phezu kwalo e-okthevu. Inye yinqaku elisisiseko, isixhenxe linqaku elingezantsi kwenye elandelayo; ichaphaza elinye lithetha i-okthevu enye ngaphezulu, amachaphaza amabini ii-okthevu ezimbini.

Itheyibhile ifunda iilwimi ukusuka ekhohlo ukuya ekunene, njengoko zibekwe phambi kwakho.

InaniInqakuIndawo
2Dekhohlo
7Bekhohlo
5Gekhohlo
3Eekhohlo
1Cekhohlo
6Aekhohlo
4Fekhohlo
2Dekhohlo
1Cembindini
3Eekunene
5Gekunene
7Bekunene
2Dekunene
4Fekunene
6Aekunene
1Cekunene
3Eekunene

Ukufunda amanani e-kalimba

Amanqaku e-kalimba adla ngokubhalwa ngamanani endaweni yemigca emihlanu — umbhalo ofanayo nalowo kufundwa ngawo iingoma namazwi ekwayala eTshayina nase-Indonesia. Inani ngalinye lulwimi olunye, kwaye iimpawu ezilingqongileyo zixela ukuba likhala ixesha elingakanani.

Nazi iibha ezimbini zokuqala zengoma yabantwana zibhalwe kabini: phezulu kwimigca emihlanu, ezantsi ngamanani. Inqaku ngalinye linenani lalo, ibha nganye inomgca wayo.

Kwimigca emihlanu
Kalimba: iilwimi ezilishumi elinesixhenxe zokuchukumisa
Ngamanani

1155665–

Oko kuthethwa ziimpawu

Ukulungisa i-kalimba

Ulwimi ngalunye lulungiswa ngobude balo. Ukuba ulubetha ngesando sokulungisa ukuze luphume kancinci ngaphantsi kwebhulorho, luba lude ngakumbi kwaye lukhala ngezantsi; ukuba ulubetha lubuyele ngaphakathi, luba lufutshane kwaye lukhala ngaphezulu. Amanyathelo amancinci anele.

Eyona ndlela ilula: Isilungisi sezandi sibonisa ukuba ulwimi luphezulu kakhulu okanye luphantsi kakhulu.

Ukulungisela kwesinye isitshixo

I-kalimba elungiselelwe ku-C enkulu idlala kuphela amanqaku asixhenxe e-C enkulu. Kwesinye isitshixo, ezinye iilwimi zishukunyiswa isiqingatha senyathelo — ezimbini ze-G enkulu, nezinye ezimbini ze-F enkulu. Itheyibhile ibonisa ukuba zeziphi, kwaye i-kalimba engentla ingalungiswa ngendlela efanayo ukuze uve umahluko.

Kwi-A encinci akukho nto ifuneka ishukunyiswe: inamanqaku asixhenxe afanayo ne-C enkulu, iqala nje kwisithandathu.

IsitshixoIilwimiUlwalathiso
G enkulu44isiqingatha senyathelo phezulu
F enkulu77isiqingatha senyathelo ezantsi

Iingoma zokudlala

Iingoma namaculo asempahleni yoluntu, alingana neelwimi ezilishumi elinesixhenxe ngaphandle kwenqaku elinye langaphandle, abhalwe ngamanani kwiphepha lawo, ngalinye linesandi sokumamela: Amanqaku e-kalimba.

Amaphepha anxulumeneyo

Iziqwenga ezifanayo kwimigca emihlanu, kunye neekhodi: Amaqhekeza. Indlela yokufunda umculo: Funda ukufunda umculo obhaliweyo. Kwaye kutheni inye ukuya kwisixhenxe ifana namagama esolfa: Isolfa, do re mi.

I-Anotona iyakwenzela oku

Thatha umfanekiso wamanqaku omculo okanye udlale umculo — i-Anotona iyasibona isitshixo, ibhale amanqaku, ize iwathuthele nakwesiphi na esinye isitshixo. Simahla.

Jonga i-Anotona

Inqaku ngalinye kweli phepha libaliwe, alikhutshelwanga.