isiXhosa

Iimpawu zamanothi

Amazwi amaninzi — umculo omnye, iindlela ezintlanu zokubhala

Iindlela ezintlanu zokubhala zokumamela. Ngaphezulu kwazo kukho umculo omnye; yinto esezantsi kuphela eyenza ube lizwi elinye, amazwi avumelanayo okanye amaninzi.

Inani lamazwi avakalayo alikaxeli ukuba umsebenzi wakhiwe njani. Amazwi amabini anokuhamba ngendlela enye, axhasane, okanye elinye nelinye lihambe indlela yalo — kwaye oku kuvakala ngoko nangoko, ungazi nelinye igama lobugcisa.

Kungoko kweli phepha umculo omnye umi izihlandlo ezihlanu. Kuyo yonke imifanekiso emihlanu ngumculo omnye, izwi nezwi, obalwe kwakhona kwisandi. Into etshintshayo ihlala isezantsi: akukho nto, izwi lesibini elihamba ngenyathelo elinye, amazwi amabini avumelanayo abanjiweyo, izwi elimi lodwa, okanye umculo omnye kwakhona ngendlela elula.

Amagama akudala akachazi nto ngaphezu koko. Lowo uphulaphule imifanekiso emihlanu ilandelelana, uyawafuna amagama emva koko kuphela ukukhangela.

Izwi elinye

Umculo wodwa. Kwisithuba ngasinye akuviwa ngaphezu kwezwi elinye — igama limi koko kuphela, hayi kwenye into. Nokuba umntu omnye uyawucula okanye abalikhulu becula kunye, akutshintshi nto; lizwi elivakala ngexesha elinye kubude obahlukileyo kuphela elenza ubhalo lube ngamazwi amaninzi.

Umculo wodwa, izibhozo ezisibhozo
Amazwi amaninzi — umculo omnye, iindlela ezintlanu zokubhala

Amazwi avumelanayo

Izwi lesibini lihamba ngenyathelo elinye: isiqalo ngasinye siphatha amazwi omabini, akukho elilinde elinye. Ikorali ibhalwa ngolo hlobo kwaye ikwayara ecula amazwi avumelanayo ivakala ngolo hlobo. Umculo uvakala phezulu ngenxa yokuba uphezulu, hayi ngenxa yokuba uhamba ngenye indlela.

Umculo omnye, ngezantsi izwi ngesingqi esinye
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Umculo onekhaphi

Ngaphantsi komculo kukho amazwi avumelanayo atshintsha kunqabile. Kungoko kwiindawo ezimbalwa amazwi amane evakala kunye, naphakathi kwawo kusala umculo kuphela. Olu lubhalo lwephantse yonke ingoma enesiginci okanye upiyano: izwi elinye liyakhokela, amanye athwala uvumelwano.

Umculo omnye, ngezantsi amazwi amabini avumelanayo abanjiweyo
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Ubhalo lwamazwi amaninzi

Izwi lesibini liqala emva kwexesha lize lihambe indlela yalo — esinye isingqi, elinye icala, isiphelo salo. Yiloo nto ithethwa ngamazwi amaninzi: hayi amazwi amaninzi kakhulu, kodwa amazwi ambalwa, kwaye ngalinye linento yalo elifuna ukuyithetha. Indlela yalo enzima kakhulu yifuga.

Umculo omnye, ngezantsi izwi elingena emva kwexesha
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Heterofoni

Amazwi omabini adlala umculo omnye, elisezantsi lilula — lithatha izwi lesibini ngalinye lishiye amanye. Kungoko izwi ngalinye elingaphantsi komculo likudidi lobude olunye nezwi eliphezu kwalo, kwaye kobu bhalo elo lilitye lokuvavanya. EJapan, Indonesia nakumculo wama-Arabhu oku kuqhelekile.

Umculo omnye, ngezantsi indlela yawo elula
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Iindlela ezintlanu zokubhala ngokujonga kunye

Umgca ngamnye uxela oko kunokubalwa kwisandi: mangaphi amazwi avakala kunye, nokuba indlela yokubhala yaziwa ngantoni. Amanani avela kwimifanekiso yeli phepha, alinganisiwe, akaqikelelwanga.

Indlela yokubhalaAmazwi kunyeYaziwa ngantoni
Izwi elinye1Amazwi amabini akaze avakale kunye
Amazwi avumelanayo2Isiqalo ngasinye siphatha amazwi omabini
Umculo onekhaphiukuya ku-4Ikhaphi livakala kabini kuphela
Ubhalo lwamazwi amaninzi2Izwi lesibini liqala emva kwexesha
Heterofoni2Ngezantsi kuvakala izwi elinye nelingaphezulu

Yintoni eyahlula iindlela zokubhala

Kubhalo lwezwi elinye akuze kuviwe ngaphezu kwezwi elinye. Elo lizwi elinye — ingoma engenakhaphi, ingoma kaGregori, ingoma yabantwana eculwa liklasi lonke. Nokuba iimvumi ezilikhulu zicula kunye, zihlala zililizwi elinye.

Xa amazwi amabini ehamba ngesingqi esinye, kuzalwa ubhalo oluvumelanayo: isiqalo ngasinye siphatha amazwi omabini kunye. Lawo ngamazwi avumelanayo ngengqiqo emxinwa, ubhalo lwekorali. Kodwa ukuba umculo udada phezu kwamazwi avumelanayo atshintsha kunqabile, kuthiwa ngumculo onekhaphi — ubhalo lwephantse yonke ingoma enesiginci okanye upiyano.

Xa amazwi ehamba ngeendlela zawo, oko kukuthi angena ngamaxesha ahlukeneyo kwaye ngalinye libambe isingqi salo, ubhalo lungamazwi amaninzi. Ekugqibeleni i-heterofoni yimeko eyabetyeshelwa yiincwadi zaseYurophu ixesha elide: amazwi amabini adlala umculo omnye, elinye lilula kunelinye. Kumculo waseJapan, Indonesia nakwilizwe lama-Arabhu oku kuqhelekile.

Yintoni ekufuphi

Indlela yokukhokela amazwi amabini kunye: Amazwi amabini. Okwenzekayo xa umxholo usuka kwelinye izwi usiya kwelinye: Ifuga. Indlela ekubizwa ngayo umgama phakathi kwamazwi amabini: Izithuba.

Iimpawu zamanothi · Amagama omculo

I-Anotona iyakwenzela oku

Thatha umfanekiso wamanqaku omculo okanye udlale umculo — i-Anotona iyasibona isitshixo, ibhale amanqaku, ize iwathuthele nakwesiphi na esinye isitshixo. Simahla.

Jonga i-Anotona

Inqaku ngalinye kweli phepha libaliwe, alikhutshelwanga.