De Kontrapunkt — zwou Stëmmen, déi zesumme kléngen a getrennt sangbar bleiwen
Fënnef Puer fir unzelauschteren. Lénks de Saz, deen een esou net schreift, riets dee richtegen — an e ganzt Stéck iwwer eelef Takter.
Kontrapunkt heescht: zwou Stëmme lafe gläichzäiteg, a jidder eng ass fir sech eng Melodie. Dat ass méi wéi zesummen gutt ze kléngen — eng Begleedung, déi brav an Terzen mattgeet, ass ouni Feeler an ass trotzdem keng zweet Stëmm. D’Konscht besteet doran, béides op eemol ze hunn: e Klang, deen dréit, an zwou Linnen, déi ee getrennt ka sangen.
D’Lehr ass no Aarte geuerdent; hei steet déi éischt, Note géint Note. Béid Stëmmen hunn déiselwecht Notewäerter, an dofir ass all Begéinung eng Entscheedung fir sech. Grad dat mécht déi éischt Aart zum Préifsteen: et gëtt keng Duerchgangstéin, hannert deenen e schlechte Klang sech verstoppe kéint.
Hei stinn fënnef Puer niewenteneen. Lénks de Saz, ëm dee et geet, riets deeselwechten Ufank no de Reegele geschriwwen. Béid Formen ee kann unlauschteren, an den Ënnerscheed ass bal ëmmer direkt do: bei de Parallelen zerfléissen d’Stëmmen an eng, bei der Klausel bleift d’Enn op.
Parallel Quinten
Dräi Quinten hannerteneen, béid Stëmmen no uewen: dat ass dee bekanntste Feeler vum zweestëmmege Saz. D’Quint ass eng vollkomme Konsonanz, an zwou niewenteneen loossen d’Stëmmen an eng zerfléissen — ee héiert eng Melodie mat enger Faarf, net zwou Linnen. Riets ass déi ënnescht Stëmm déiselwecht, déi iewescht geet dogéint, an direkt sinn et erëm zwou Stëmmen.
Parallel Oktaven
Datselwecht mat Oktaven, nëmmen nach méi kloer: déi iewescht Stëmm verduebelt déi ënnescht an hält op, eng eege Stëmm ze sinn. Wien nolauschtert, mierkt, datt den Androck sech kaum vun enger eenzeger Melodie ënnerscheet. Riets geet déi iewescht Stëmm vun der Oktav iwwer d’Sext an d’Terz, an aus der Verduebelung gëtt eng Géigestëmm.
Dissonanz um Schlag
An der éischter Aart steet op all Schlag eng Konsonanz. Lénks sinn eng Quart an zwou Septimen — Kläng, déi am zweestëmmege Saz virbereet an opgeléist musse ginn, an hei einfach do stinn. Riets kommen Terz, Terz a Quint. D’Quart ass dee meeschtëmstriddene Fall: tëscht zwou ieweschte Stëmmen dingt se, iwwer dem déifsten Toun net.
D’Klausel um Enn
Um Enn dréit déi iewescht Stëmm de Leetton: déi virlescht Begéinung ass eng grouss Sext, déi sech an d’Oktav erweidert. Lénks feelt de Leetton an d’Sext bleift kleng — d’Stéck hält zwar op der Oktav op, mee kënnt net wierklech un. Béides ass erlaabt a kléngt anescht; déi al Lehr freet fir d’Enn déi grouss Sext.
D’Terzenkette
Dës Kette ass ausdrécklech erlaabt, a grad dofir steet se hei: net all Parallel ass verbueden. Terzen a Sexte däerfen esou dacks openeen follegen, wéi een wëll. Nëmme bleiwen d’Stëmmen uneneen hänken — si maachen déiselwecht Beweegung, an d’Ouer héiert eng Melodie mat Begleedung. Riets duergeet eng eenzeg Géigebeweegung, an aus der Begleedung gëtt eng Stëmm.
E ganzt Stéck iwwer eelef Takter
Ënnen läit de cantus firmus, déi gegebene Melodie; doriwwer geet d’Géigestëmm. All Begéinung ass eng Konsonanz, keng vollkomme widderhëlt sech parallel, an d’Enn geet iwwer déi grouss Sext an d’Oktav. Géigebeweegung a Parallelbeweegung wiesselen sech of — d’Géigestëmm follegt der ënneschter Stëmm néierens méi laang wéi zwee Schrëtt.
Déi véier Reegele vun der éischter Aart
Zesumme klénge nëmme Konsonanzen: Prim, Terz, Quint, Sext, Oktav an hir Erweiderungen an déi nächst Oktav. D’Quart gehéiert am zweestëmmege Saz net dozou — iwwer dem déifsten Toun zielt se als Dissonanz. Dat ass keng Goûtsaach, mee d’Entscheedung, op där déi ganz Lehr steet.
Zwou vollkomme Konsonanze vun der selwechter Aart hannerteneen si verbueden, wa béid Stëmmen an déiselwecht Richtung ginn: parallel Quinten a parallel Oktaven. De Grond ass ze héieren an ass net nëmmen eng Virschrëft — d’Stëmme zerfléissen, an aus zwou gëtt eng. An Terzen a Sexte däerf ee parallel goen, nëmme bleiwen d’Stëmmen dann uneneen hänken.
D’Enn geet iwwer d’Klausel: déi virlescht Begéinung ass eng grouss Sext, déi lescht eng Oktav, an déi iewescht Stëmm klëmmt dohinner iwwer de Leetton. D’Reegelen an dëser Form stinn beim Johann Joseph Fux, Gradus ad Parnassum, 1725 — zanterhier Schoulstoff, an op dëser Säit ginn se net behaapt, mee aus dem Klang zeréckgerechent.
Wat doniewent steet
Wéi d’Ofstänn tëscht zwee Téin heeschen: Intervaller. Wéi e Stéck zoumécht: Kadenzen. An wéi engem Modus esou eng Melodie steet: Modi.
Notenzeechen · Museksbegreffer
Anotona mécht dat fir dech
Maach e Foto vun de Noten oder spill d'Melodie — Anotona erkennt d'Tonaart, schreift d'Noten op a setzt se an all aner ëm. Gratis.
Kuck Anotona unAll Toun op dëser Säit ass gerechent, net ofgeschriwwen.