Альтерация билгеләре
Бер авазны яңадан көйли торган биш билге — барысы да шул ук аваз өстендә, барысын да тыңлап була: башта ялангач, аннары билге белән.
Альтерация билгесе үзе алдында торган нотаның биеклеген үзгәртә. Никадәр үзгәртүе һәр юлы бер үк: ярты тонга, ике билге булса ике тонга. Моны аңлатып булмый, тик ишетеп кенә була — шуңа күрә бу биттәге һәр рәсем шул ук авазны ике тапкыр күрсәтә, башта ялангач, аннары алдында билге белән.
Аваз һәрвакыт бер үк, һәм бу махсус: шулай итеп аерыла торган бердәнбер нәрсә билге булып кала. Диез ярты тонга күтәрә, бемоль ярты тонга төшерә, ике диез ике тонга күтәрә, ике бемоль ике тонга төшерә. Бекар — бишесе арасында үз арасы булмаган бердәнбере: ул алдан торганны кире ала һәм ялангач авазны кайтара.
Диез
Авазны ярты тонга күтәрә. Биш билге арасында иң еш очрый торганы: диезлы тоналлекләрнең ачкыч билгеләрендә һәм такт уртасында тоналлектән тыш аваз кирәк булган һәр урында тора. Күтәрелгән аваз исемендә кушымча булып күренә — ялангач исем һәм аннан соң бер иҗек.
Башта билгесез аваз, аннары шул ук аваз билге белән
Бемоль
Авазны ярты тонга төшерә, диезның пары. Басылганда кечкенә b хәрефенә охшаган, немец исеме нәкъ шуннан килә. Бемольле тоналлекләрнең ачкыч билгеләрендә һәм такта ярты тон түбәнрәк аваз кирәк булган һәр урында тора.
Башта билгесез аваз, аннары шул ук аваз билге белән
Бекар
Альтерация билгесен кире ала һәм ялангач авазны кайтара. Бишесе арасында даими арасы булмаган бердәнбере: диездан соң ярты тонга төшерә, ике диездан соң ике тонга. Көчтә булган һәр нәрсәгә тәэсир итә — такттагы билгегә дә, ачкыч билгесенә дә.
Башта билгесез аваз, аннары шул ук аваз билге белән
Икеләтә диез
Авазны ике ярты тонга, ягъни бер тулы тонга күтәрә. Дүрт чөйдән торган кечкенә тәресгә охшаган һәм инде күтәрелгән авазны тагын бер тапкыр күтәрергә кирәк булган урында тора — диезы күп тоналлекләрдә һәм алып баручы авазга юнәлгән гармонияләрдә. Уңайлы булганга түгел, аваз исеме дөрес калсын дип языла.
Башта билгесез аваз, аннары шул ук аваз билге белән
Икеләтә бемоль
Авазны ике ярты тонга төшерә. Янәшә ике бемоль, ике диездагы логиканың нәкъ үзе, тик аска таба: клавиатурада ул авазның күпкә гадирәк исеме бар, ләкин тоналлек кысаларында ул исем ялгыш булыр иде. Сирәк, ә очраганда нигезле сәбәп белән.
Башта билгесез аваз, аннары шул ук аваз билге белән
Альтерация билгесе кайчангача көчле
Беренче нотада бер диез — такттагы дүрт аваз да күтәрелгән яңгырый
Менә шушы урында диярлек һәркем бер тапкыр ялгыш укый: альтерация билгесе янындагы нотага гына түгел, киләсе такт сызыгына кадәр кагыла — шул такттагы шул ук биеклектәге һәр нотага. Рәсемдә диезны беренче нота гына күтәреп тора, шулай да беренче такттагы дүрт аваз да күтәрелгән булып яңгырый. Икенче такта бернинди билге юк, анда аваз кабат ялангач булып яңгырый.
Шуңа күрә беркем диезны дүрт тапкыр язмый. Һәм шуңа күрә яхшы басмалар кайчак, катгый әйткәндә артык булачак урынга бекар бастыра: киләсе такта, ышаныч өчен, өстәге диез беркемнең колагында калмасын дип. Мондый билгене кисәтү билгесе дип атыйлар, кайчак җәяләргә алалар.
Юл башындагы билге
Юл башында бер диез — ике регистрда дүрт күтәрелгән аваз
Иң алда, ачкычтан соң ук, тышкы кыяфәте бөтенләй шундый ук, ләкин башкача көчле булган нәрсә тора: ачкыч билгеләре. Алар такт сызыгына кадәр түгел, бөтен әсәр буена көчле, һәр октавада һәм һәр такта — яңа тоналлек язылганчы.
Рәсемдә башта бердәнбер диез тора. Аннары ике төрле регистрда дүрт нота килә, һәм берсендә дә билге булмаса да, дүртесе дә күтәрелгән яңгырый. Барлык аерма шунда: такт эчендәге альтерация билгесе бер биеклеккә такт сызыгына кадәр, ачкыч билгесе бер аваз исеменә барлык регистрларда кагыла.
Кайсы тоналлектә ничә билге
Юл башында ничә диез яки бемоль торуын һәм нинди тәртиптә торуын тоналлек хәл итә. Бу монда түгел, Тональлек янында — анда һәр тоналлек өчен билгеләр рәсеме сызылган, ә квинта түгәрәге тәртипнең ни өчен нәкъ шундый икәнен күрсәтә. Гамма аннары кайсы авазлардан корылуы Гаммалар янында.
Нота билгеләре · Тональлек · Музыка терминнары
Моны Anotona сезнең өчен эшли
Нотаны фотога төшерегез яки көйне уйнагыз — Anotona тональлекне таный, нотаны яза һәм аны теләсә кайсы башка тональлеккә күчерә. Бушлай.
Anotona'ны карагызБу биттәге һәр аваз исәпләнгән, беркайдан да күчерелмәгән.