Калимба: кагылып уйнарлык унҗиде телчек
Кагылып уйнарлык калимба: унҗиде телчек үз саннары белән, нокталарны ничек укырга һәм ничек көйләргә – чын калимба тавышы белән.
Кагылып уйна
Телчеккә кагыл – ул яңгырый; бармагыңны шудырсаң, берничә телчек бер-бер артлы яңгырый. Өстәге төймәләр бөтен калимбаның көйләнешен үзгәртә.
Калимба – баш бармак пианиносы: агач корпус өстендә металл телчекләр, аларны ике баш бармак белән чирттерәләр. Күпчелек калимбаларда унҗиде телчек була, һәм алар C мажор итеп көйләнгән — пианиноның ак клавишларындагы шул ук авазлар, ике октавадан бераз артыграк киңлектә.
Гадәти булмаганы – тәртибе генә. Иң түбән телчек уртада тора, ә читкә таба авазлар чиратлашып сулга һәм уңга күтәрелә. Бер авазнан киләсе югарырак авазга күчәр өчен һәр тапкыр якны алыштырырга кирәк — нәкъ шуңа күрә бер яктагы күрше телчекләр арасында терция ераклыгы бар, ә янәшә торган өч телчек бергә өчавазлык тәшкил итә.
Унҗиде телчек
Күпчелек калимбаларда һәр телчеккә билге уеп язылган: гамма баскычы өчен сан, ә октава өчен аның өстендә нокталар. Бер – нигез аваз, җиде – киләсе бердән турыдан-туры түбәнрәк аваз; бер нокта – бер октава югарырак дигән сүз, ике нокта – ике октава.
Таблица телчекләрне сулдан уңга таба укый, алар синең алдыңда ничек ятса, шулай.
| Сан | Аваз | Урын |
|---|---|---|
| 2 | D | сул |
| 7 | B | сул |
| 5 | G | сул |
| 3 | E | сул |
| 1 | C | сул |
| 6 | A | сул |
| 4 | F | сул |
| 2 | D | сул |
| 1 | C | урта |
| 3 | E | уң |
| 5 | G | уң |
| 7 | B | уң |
| 2 | D | уң |
| 4 | F | уң |
| 6 | A | уң |
| 1 | C | уң |
| 3 | E | уң |
Калимба саннарын уку
Калимба өчен ноталар гадәттә нота сызыкларында түгел, ә саннар белән языла — Кытайда һәм Индонезиядә җырлар һәм хор партияләре укыла торган шул ук сан язуында. Һәр сан – бер телчек, ә аның тирәсендәге билгеләр аның күпме яңгыраганын әйтә.
Монда бер балалар җырының беренче ике тактысы ике тапкыр бирелгән: өстә нота сызыкларында, астта саннар белән. Һәр нотаның үз саны, һәр тактның үз сызыгы бар.
1155665–
Билгеләр нәрсә аңлата
- 5Ялгыз сан бер сугу яңгырый.
- 5–Аннан соңгы һәр сызык аны тагын бер сугуга озайта.
- 5Бер тапкыр астына сызылган: ярты сугу.
- 5Ике тапкыр астына сызылган: чирек сугу.
- 5Аннан соңгы нокта аны бер ярым тапкыр озынайта.
- 5Өстендәге һәр нокта аны бер октавага күтәрә.
- 0Нуль – пауза.
- 55Лига ике бертигез санны тоташтыра: икенчесе яңадан чиртелми.
- 53Берсе өстендә берсе торган ике сан бергә чиртелә.
Калимбаны көйләү
Һәр телчек озынлыгы белән көйләнә. Көйләү чүкече белән сугып, аны күпер астыннан бераз тышка чыгарсаң, ул озыная һәм түбәнрәк яңгырый; кире эчкә таба каксаң, ул кыскара һәм югарырак яңгырый. Кечкенә адымнар җитә.
Иң җиңеле – тюнер белән: Тюнер телчекнең артык югары яки артык түбән икәнен күрсәтә.
Башка тональлеккә көйләү
C мажор итеп көйләнгән калимба шул гамманың җиде авазын гына уйный. Башка тональлек өчен кайбер телчекләр ярым авазга күчерелә — G мажор өчен икесе, F мажор өчен дә икесе. Кайсылары икәнен таблица күрсәтә, ә өстәге калимбаны да шулай ук көйләп була, аерманы ишетер өчен.
A минор өчен бернәрсә дә күчерәсе юк: анда C мажор белән бер үк җиде аваз, бары тик алтыдан башлана.
| Тональлек | Телчекләр | Юнәлеш |
|---|---|---|
| G мажор | 44 | ярым аваз югарырак |
| F мажор | 77 | ярым аваз түбәнрәк |
Уйнау өчен җырлар
Бер генә чит авазсыз унҗиде телчеккә сыя торган җәмәгать милкендәге җырлар һәм гимннар саннар белән аерым биттә язылган, һәрберсен тыңлап була: Калимба өчен ноталар.
Янәшәдә нәрсә тора
Шул ук әсәрләр нота сызыкларында, аккордлар белән: Әсәрләр. Ноталарны ничек укырга: Нота укырга өйрән. Ә ни өчен бердән җидегә кадәр сольфеджио иҗекләре белән бер үк: Сольфеджио, до ре ми.
Моны Anotona сезнең өчен эшли
Нотаны фотога төшерегез яки көйне уйнагыз — Anotona тональлекне таный, нотаны яза һәм аны теләсә кайсы башка тональлеккә күчерә. Бушлай.
Anotona'ны карагызБу биттәге һәр аваз исәпләнгән, беркайдан да күчерелмәгән.