Темп
Бер үк көйдә сигез темп сүзе, һәрберсен тыңлап була: шул ук сигез аваз, сигез тапкыр, тик һаман тизрәк.
Темп сүзен аңлатып булмый, аны тик ишетеп кенә була. Шуңа күрә бу биттә бер үк көй сигез тапкыр тора: сигез сигезенче нота, өскә һәм аска. Үзгәрә торган бердәнбер нәрсә — алар ничек тиз килә. Төймәләргә берәм-берәм баскан кеше ларго белән престо арасындагы араны егерме секунд эчендә ишетә.
Сүзләр итальян телендә һәм дөньяның һәр басмасында шундый булып кала, форте белән пиано кебек. Алар башта холыкны, аннары гына тизлекне сурәтли: ларго киң дигәнне, анданте атлап баручы дигәнне, виваче җанлы дигәнне аңлата. Нәкъ шуңа күрә нота язмасы янында сан тора — ул үрнәк, билгеләмә түгел.
Ларго (largo)
Киң. Гадәти сүзләр арасында иң әкрене — авазлар арасында урын калырлык һәм һәрберсе үзе генә торырлык әкрен. Ларго авырлыкка түгел, киңлеккә чакыра: җөмлә өстендәге дуга шулай да тотылырга тиеш.
Минутына сугу: 50
Адажио (adagio)
Әкрен, тыныч, ашыкмыйча. Соната һәм симфониядәге әкрен өлешләрнең темпы. Ларгодан аермалы буларак, монда өзлексез хәрәкәт сизелеп кала; көй атлый, ул туктап тормый.
Минутына сугу: 70
Анданте (andante)
Атлап баручы. Сүз итальян телендәге бару фигыленнән килә һәм нәкъ шуны аңлата: тыныч адымның тизлеген. Бу барысыннан да ешрак ялгыш укылган темп — күпләр аны әкрен дип саный, ә ул уртада тора.
Минутына сугу: 92
Модерато (moderato)
Урта. Тиз дә түгел, әкрен дә түгел, шуңа күрә бу рәттәге иң күзгә ташланмаган сүз. Ялгызы торганга караганда ешрак өстәмә буларак килә: аллегро модерато тиз, әмма артык түгел дигәнне аңлата.
Минутына сугу: 114
Аллегро (allegro)
Тиз һәм шат. Сүз турыдан-туры шатлыклы дигәнне аңлата, һәм бу холык аңа карый: аллегро җитез генә түгел, уяу да. Ул темп сүзләре арасында чагыштыргысыз ешрак очрый һәм беренче өлешләрнең күбесе өстендә тора.
Минутына сугу: 144
Виваче (vivace)
Җанлы. Якынча аллегро кебек тиз, әмма башка ишарә белән — җитезрәк, җиңелрәк, авырлык көйдә түгел, хәрәкәттә. Ике сүз бергә торган җирдә алар бер-берсен көчәйтә: аллегро виваче.
Минутына сугу: 158
Престо (presto)
Бик тиз. Монда көй аерым авазлар рәте булудан туктый һәм сызыкка әверелә. Престо йомгаклау өлешләре өстендә һәм алга этәрә торган һәр нәрсә өстендә тора.
Минутына сугу: 184
Престиссимо (prestissimo)
Мөмкин кадәр тиз. Бу рәтнең иң читтәге сүзе, һәм күрсәтмәдән бигрәк сынау: нәрсә мөмкин — бу коралга һәм кулга бәйле. Аны сүзгә-сүз алган кеше авазларны югалта.
Минутына сугу: 208
Ни өчен сан үрнәк кенә
Метроном билгесе: дүртенче нота санга тигез
Басмалар һәр сүзгә аралык бирә, һәм аралыклар бер-берсен каплый. Аллегро белән виваче диярлек бер үк өлешне били; аларны тизлек түгел, ә хәрәкәт төре аера. Шуңа күрә бер генә партитура да «аллегро» дип язып, аның астына мәҗбүри сан куймый — сан теләгән кеше аны метроном билгесе белән яза, монда һәр рәсем өстендә торган кебек.
Һәр сүзнең аралыгы музыка сүзлегендә тора, ә бу бит аннан бер кыйммәт ала. Ул кыйммәтнең чыннан да эчкә төшүен үзтикшерү исәпли: сан бер урыннан, аралык икенче урыннан килә, һәм алар аерылса, сигнал яңгырый.
Тагын бер нәрсә еш кына бутала: метроном билгесе кайсы нота озынлыгының бер сугу алуын әйтә. Анда дүртенче нота торса, метроном дүртенчеләрне саный; нокталы дүртенче торса, шуларны саный — алты сигезенче үлчәмдә бу гадәти хәл, һәм шул ук сан ул чакта бөтенләй башканы аңлата.
Темп үзгәргәндә
Сигез сүз темпны куя. Тагын өчесе аны юлда үзгәртә: Аччелерандо (accelerando) тарта, Ритардандо (ritardando) йомшарта, ә А темпо (a tempo) аннары элеккегесен кайтара. Алар бу биттә юк, чөнки бер рәсемдә күрсәтеп булмый — аларга өлеш кирәк.
Нота билгеләре · Тавыш көче · Артикуляция · Музыка терминнары
Моны Anotona сезнең өчен эшли
Нотаны фотога төшерегез яки көйне уйнагыз — Anotona тональлекне таный, нотаны яза һәм аны теләсә кайсы башка тональлеккә күчерә. Бушлай.
Anotona'ны карагызБу биттәге һәр аваз исәпләнгән, беркайдан да күчерелмәгән.