Җиде мод

C Ионий (мажор)

C дан C га кадәр ак клавишалар — до мажорның 1-баскычы нигез аваз буларак.

Авазлар

C D E F G A B

Билге

юк — бу нәкъ мажор гаммасы

Гадәти рәт

I–IV–V–I: C – F – G – C

Көнбатыш музыкасының нигез гаммасы: ике тулы аваз, ярты, өч тулы, ярты.

Тотулар һәм клавиатура белән C Ионий

D дорий

D дан D га кадәр ак клавишалар — до мажорның 2-баскычы нигез аваз буларак.

Авазлар

D E F G A B C

Билге

зур секста — минордан аермалы

Гадәти рәт

i–IV–i–IV: Dm – G – Dm – G

Зур сексталы минор. Джазның һәм исәпсез халык җырларының лады.

Тотулар һәм клавиатура белән D дорий

E фригий

E дан E га кадәр ак клавишалар — до мажорның 3-баскычы нигез аваз буларак.

Авазлар

E F G A B C D

Билге

♭2 — минордан аермалы

Гадәти рәт

i–♭II–i–♭II: Em – F – Em – F

Кечкенә секундалы минор — нигез аваз өстендәге ярым аваз аңа испан төсен бирә.

Тотулар һәм клавиатура белән E фригий

F лидий

F дан F га кадәр ак клавишалар — до мажорның 4-баскычы нигез аваз буларак.

Авазлар

F G A B C D E

Билге

♯4 — мажордан аермалы

Гадәти рәт

I–II–I–II: F – G – F – G

Зурайтылган кварталы мажор. Асылынып торган һәм ачык булып яңгырый; кино музыкасында еш очрый.

Тотулар һәм клавиатура белән F лидий

G миксолидий

G дан G га кадәр ак клавишалар — до мажорның 5-баскычы нигез аваз буларак.

Авазлар

G A B C D E F

Билге

♭7 — мажордан аермалы

Гадәти рәт

I–♭VII–IV–I: G – F – C – G

Кечкенә септималы мажор. Доминант септаккордның, блюзның һәм рокның гаммасы.

Тотулар һәм клавиатура белән G миксолидий

A Эолий (табигый минор)

A дан A га кадәр ак клавишалар — до мажорның 6-баскычы нигез аваз буларак.

Авазлар

A B C D E F G

Билге

♭6 һәм ♭7 — натураль минор

Гадәти рәт

i–♭VI–♭VII–i: Am – F – G – Am

Кечкенә терциягә югарырак торган мажор гаммасының шул ук авазлары, тик санау башка аваздан башлана.

Тотулар һәм клавиатура белән A Эолий

B локрий

B дан B га кадәр ак клавишалар — до мажорның 7-баскычы нигез аваз буларак.

Авазлар

B C D E F G A

Билге

♭2 һәм ♭5 — нигез аккорд кечерәйтелгән

Гадәти рәт

i°–♭II–i°–♭II: Bdim – C – Bdim – C

Нигез аваз өстендә кечерәйтелгән квинтасы булган бердәнбер лад — шуңа күрә ул ялгызы сирәк тора.

Тотулар һәм клавиатура белән B локрий

Җидесе дә до өстендә

Бер үк нигез аваз өстендә аерма яхшырак ишетелә: мажордан читләшкәне аерып күрсәтелгән. Дорий, фригий, эолий һәм локрийда кечкенә терция бар (минор характеры), ионий, лидий һәм миксолидийда зур терция (мажор характеры).

Яктыдан караңгыга

Күтәрелгән һәр баскыч яктырак итә, төшерелгән һәрберсе караңгырак. Күтәрелгән баскычы булган бердәнбер мод — лидий, локрийда биш төшерелгән баскыч бар:

лидий › Ионий › миксолидий › дорий › Эолий › фригий › локрий

Модны ничек танырга

Башта нигез авазны табыгыз — әсәр тынычлана торган аваз, күбесенчә беренче һәм соңгы аккордның басы. Аннары аның өстендәге терция: кечкенә булса минор гаиләсе, зур булса мажор. Аннары үзенә хас аваз: минор өстендәге зур секста — дорий, кечкенә секунда — фригий, мажор өстендәге күтәрелгән кварта — лидий, кечкенә септима — миксолидий.