Артикуляция
Шул ук дүрт аваз өстендә җиде билге, барысын да тыңлап була: дүрт тапкыр шул ук аваз, һәм озынлык белән башлау ысулы гына үзгәрә — ә басым урыны урынында кала.
Артикуляция авазның ничек башланганын һәм күпме тотылганын әйтә. Ул авазның кайчан килүен дә, кайсы аваз икәнен дә үзгәртми: бу биттәге һәр рәсемдә дүрт чирек нота бер үк урында тора, һәм дүрт тапкыр да шул ук аваз. Үзгәрә торганы — язылган озынлык эчендә чыннан да яңгырый торган вакыт һәм башлау көче. Башта билгесез вариант тора — калганнарының барысы да аның белән чагыштырып тыңлана.
Билгесез
Дүрт тапкыр шул ук аваз, өстендә бернәрсә дә юк. Һәр аваз киләсесеннән бераз алдан өзелә — бу бик кечкенә ара гадәти уйнауның бер өлеше һәм әле стаккато түгел. Калганнарының барысы да шушы вариант белән үлчәнә.
Стаккато (staccato)
Нота башы өстендәге яки астындагы нокта: аваз язылганының яртысы чамасы яңгырый, озынлыкның калганы тынлык. Бу гомумән иң еш очрый торган артикуляция билгесе, һәм ул беркайчан да башка темпны аңлатмый — бары тик кыскарак нотаны.
Стаккатиссимо
Кечкенә кырын, нокта урынына тулы очлык: корал мөмкинлек биргәнчә кыска, язылган озынлыкның чама белән дүрттән бере. Иске басмаларда бу кырын еш кына гади стаккато күздә тотылган урында да тора — 1800 елга кадәр ике билге ачык аерылмаган.
Портато
Бер нота өстендә сызык белән нокта бергә: күтәреп барылган, ләкин шулай да аерылган. Аваз диярлек тулысынча тотыла, аннары ачык тәмамлана — французлар луре дип атаган урта юл. Смычоклы коралда смычок шул вакытта кылда кала.
Тенуто (tenuto)
Горизонталь сызык: аваз бөтен озынлыгы буена, соңгы мизгелгә кадәр тотыла һәм еш кына бераз авырлык та ала. Ноктаның капма-каршысы — һәм бу биттә бернәрсә дә киметелмәгән бердәнбер очрак.
Акцент
Яткан кырын: аваз күршеләреннән көчлерәк башлана, ләкин язылган озынлыгын төгәл саклый. Басым башлауда, дәвамлылыкта түгел; этүдән соң аваз гадәти көченә кайта.
Маркато (marcato)
Баскан очлык: акцентка караганда көчлерәк һәм өстәвенә кыскарак — билгеләнгән, үткен, басым белән аерылган. Аерманы шушы икесенең суммасы ясый: кыскалыгы булмаган маркато бары тик кычкырып кына ишетелә, үткенлеге булмаса бары тик басым ясалган булып кала.
Легато (legato)
Берничә нота өстендәге дуга: алар өзеклексез бер-берсенә күчә, һәр аваз киләсесе кергәнче дәвам итә. Дуга астында бары тик беренче аваз гына башлана; смычоклыларда бу барысына бер смычок хәрәкәте, сулыш коралларында башта бер генә тел хәрәкәте дигән сүз.
Билге чынлыкта нәрсәне үзгәртә
Нота өстендәге нокта авазны кыскарта, тизләтми. Киләсе аваз барыбер үз басымына килә — араларында калганы тынлык. Моның урынына иртәрәк дәвам итү стаккато түгел, ә темпны үзгәртү дигән сүз. Тыңлау төймәсе нәкъ шуны ишеттерә: сигез рәсемнең барысында да башлау урыннары бертигез.
Стаккатоның күпме кыска булуы темпка һәм коралга бәйле. Скрипкада ул смычокны күтәрүдән, фортепианода клавишны җибәрүдән, сулыш коралларында телдән туа — бер билге, өч төрле хәрәкәт. Бер басма да сан бирми, чөнки андый сан юк: билге язылганнан кыскарак ди, калганы тәм һәм күнегү эше.
Артикуляциягә кермәгән ике дуга
Легато дугасы Тоташтыру дугасы белән нәкъ бертөсле күренә, һәм бу икәү даими бутала: озайту дугасы бер үк биеклектәге ике нотаны бер озынрак авазга куша, ә фразалау дугасы төрле авазлар өстенә сузыла һәм алар өзеклексез бер-берсенә күчә дип кенә әйтә. Шуңа күрә дуга астындагы ике бертөрле нота һәрвакыт бәйләнгән була. Ә Фермата (fermata) гомумән артикуляция мәсьәләсе түгел, вакыт мәсьәләсе: башкаручы теләгәнчә язылган озынлыкны туктатып тора.
Нота билгеләре · Тавыш көче · Бизәкләр · Музыка терминнары
Моны Anotona сезнең өчен эшли
Нотаны фотога төшерегез яки көйне уйнагыз — Anotona тональлекне таный, нотаны яза һәм аны теләсә кайсы башка тональлеккә күчерә. Бушлай.
Anotona'ны карагызБу биттәге һәр аваз исәпләнгән, беркайдан да күчерелмәгән.