Энгармоник алмаштыру
Тыңлар өчен биш пар: бер үк клавиша ике тапкыр, ике төрле нота сурәте. Аваз бер үк, язылышы башка.
Фортепианода C белән D арасында нәкъ бер кара клавиша бар. Язып куйгач ул ике нәрсә була: күтәрелгән C яки төшерелгән D. Ике язылыш та бер үк яңгырый — аларны энгармоник дип атыйлар.
Бу биттә һәр пар ике тапкыр янәшә тора. Ике сурәтне дә тыңлаган кеше бер үк авазны ишетә; аларга караган кеше ике төрле нота күрә: баш бер баскыч югарырак яки түбәнрәк утыра, ә аның алдында башка билге тора. Нәкъ шул аерма монда үлчәнгән — биеклек аваздан, башның урыны белән билге басылган сурәттән.
Язылыш тәм-тат мәсьәләсе түгел. Ул авазның кайдан килгәнен һәм кая барганын әйтә: диезлы тональлектә ул бер исем белән, бемольле тональлектә башка исем белән атала, ә аккордлар чылбыры эчендә үз роле буенча исемләнә. Ялгыш язылышны сайлаган кеше дөрес уйный, ләкин уйлаганыннан башка нәрсә язып куя.
Кара клавиша
Иң еш очрый торган һәм иң гади очрак: ике төп аваз арасындагы клавишаның үз хәрефе юк, шуңа күрә ул күршеләреннән бурычка ала — бер тапкыр астан күтәрү белән, бер тапкыр өстән төшерү белән. Сурәттә нота башы бер баскыч сикерә, ә билге юнәлешен алыштыра.
Ак клавишадагы диез
E белән F арасында кара клавиша юк, ара болай да ярты тон. Күтәрелгән E шуңа күрә болай да F дип аталган клавишага төшә. Артык кебек күренә, ә артык түгел: E сорый торган гаммада шунда күтәрелгән E тора — юкса бер үк хәреф ике тапкыр килер иде, ә башкасы бөтенләй килмәс иде.
Октава чигеннән арырак
Октаваның югарыгы кырыенда да шулай: B дан C га ярты тон, шуңа күрә күтәрелгән B өстәге C га төшә. Монда баш бер баскыч кына күчми, октаваны алыштыра — авазда моның берние сизелми, сурәттә барысы да күренә.
Ак клавишадагы бемоль
Кире юнәлештә дә шулай: төшерелгән C астагы клавишага төшә. Баш ул чакта бер үк яңгырый торган күршесеннән бер баскыч югарырак тора, ә алдында бемоль тора. Мондый язылышлар сирәк, ләкин хата түгел — тональлек сораган урында очрыйлар.
Икеле диез
Бер үк вакытта ике күтәрү авазны бөтен бер баскычка күтәрә: баш үз баскычында кала, басыла торганы исә күршенең клавишасы. Икеле диез кечкенә кыек хачка охшый һәм диезларга тулы гамма үз хәрефләренең тәртибен сакларга тиеш булган урында гына диярлек тора.
Ике тональлек, шул ук клавишалар
Бер аваз өчен дөрес булган нәрсә бөтен тональлек өчен дә дөрес. F♯ мажор белән G♭ мажор клавишаны клавиша артыннан шул ук нәрсәне басалар — алар охшаш яңгырамый, бер үк яңгырый. Нота сурәтендә берсе алты диез белән, икенчесе алты бемоль белән тора.
Кайсысын алырга — тирә-юньдәге хәл итә: E мажордан килгән әсәр алга таба да диез яза; D♭ мажорга юнәлгәне бемоль яза. Ике очракта да бер үк яңгырый, һәм ике очракта да язылышларның бары берсе генә үзеннән-үзе аңлашыла.
Янәшәсендә нәрсә тора
Кайсы билгеләр авазны күтәрә һәм төшерә, алар кайчанга кадәр көчле — бу Альтерация билгеләре янында. Кайсы тональлектә аларның ничәсе бар һәм алар үзара ничек бәйләнә — бу Тональлек янында.
Нота билгеләре · Тональлек · Музыка терминнары
Моны Anotona сезнең өчен эшли
Нотаны фотога төшерегез яки көйне уйнагыз — Anotona тональлекне таный, нотаны яза һәм аны теләсә кайсы башка тональлеккә күчерә. Бушлай.
Anotona'ны карагызБу биттәге һәр аваз исәпләнгән, беркайдан да күчерелмәгән.