Нота сызыгы — биш сызык һәм алардан читкә чыкканы
Биш сызык, дүрт аралык. Инде сыймаган аваз өстәмә сызык ала, бергә укыла торган ике система исә җәя ала.
Бу сайттагы һәр нота шул ук биш сызык өстендә тора. Алар шулкадәр үзеннән-үзе аңлашыла ки, аларны диярлек беркемгә дә аңлатмыйлар — ә бит нинди аваз турында сүз барганын тик алар өстендәге урын хәл итә.
Сызыклар бер-берсе өстендә тигез аралыкта бара, ә алар арасында нота башына җитәрлек урын кала. Биш сызык һәм дүрт аралык тугыз урын бирә; югарырак яки түбәнрәк китәргә тиеш булган аваз һәр чираттагы баскыч өчен кыска өстәмә сызык ала.
Бу биттәге рәсемнәр чыннан да җыелган һәм үлчәнгән: һәр нота башының урыны, өстәмә сызыклар саны һәм җәя төре рәсемнең үзендә һәм шунда саналырга мөмкин.
Биш сызык, дүрт аралык
Тугыз аваз бер-бер артлы, һәм һәрберсенең үз урыны бар: нота башы кайчак сызык уртасында утыра, кайчак нәкъ ике сызык арасында. Системада моннан артык урын юк, башлау өчен артыгы кирәк тә түгел.
Система астындагы өстәмә сызыклар
Система астында сызыклар бетә, аваз диапазоны бетми. Шуңа күрә һәр түбәнрәк аваз үз кыска сызыкчасын ала — беренчесе берне, киләсесе икене, өченчесе өчне. Алар нота башы киңлегендә һәм тик аңа карый.
Система өстендәге өстәмә сызыклар
Югарыга да шул ук көзгедәге кебек гамәлдә: кыска сызыкчалар иң өске сызык өстендә, сызыкларның үз аралыгы кадәр ераклыкта ята. Якынча өчтән соң уку кыенлаша — шул чакта нота җыю октава билгесен өстенрәк күрә.
Бөгелгән җәя
Сулдан бөгелгән җәя белән тоташтырылган ике система: бу — фортепианоның җәясе. Югарыда гадәттә уң кул өчен скрипка ачкычы, аста сул кул өчен бас ачкычы тора. Такт сызыгы икесеннән дә үтә, чөнки алар бергә укыла.
Почмаклы җәя
Шул ук ике система, алдында почмаклы җәя белән: партитура берничә коралны шулай бер төркемгә җыя. Билге бөгелгән җәядән башка, тәэсире шул ук — монда торганнар бер-берсенә карый.
Җәясез ике система
Ә капма-каршы мисал: алдында бернәрсәсе булмаган ике система. Такт сызыгы беренченең аскы читендә бетә һәм икенченең өске читендә яңадан башлана. Бер-берсе белән бернинди бәйләнеше булмаган ике юл — аларны тик җәя генә пар итә.
Алты очрак бер карашта
Һәр юл рәсемдә саналырга мөмкин булганны атый: ничә система тора һәм очрак нәрсә белән танылганы. Саннар шушы биттәге рәсемнәрдән, үлчәнгән, чамаланмаган.
| Очрак | Системалар | Нәрсә белән күренә |
|---|---|---|
| Биш сызык, дүрт аралык | 1 | Һәр нота башы сызыкта яки нәкъ ике сызык арасында |
| Система астындагы өстәмә сызыклар | 1 | Система астында кыска сызыкчалар, һәр баскычка берәү |
| Система өстендәге өстәмә сызыклар | 1 | Система өстендә кыска сызыкчалар, һәр баскычка берәү |
| Бөгелгән җәя | 2 | Бөгелгән җәя, такт сызыгы ике системадан да үтә |
| Почмаклы җәя | 2 | Югары һәм аскы почмаклары булган почмаклы җәя |
| Җәясез ике система | 2 | Җәя юк, такт сызыгы уртада өзелә |
Система ничек укыла
Аскы яктан югарыга саналыла: аскы сызык, беренче аралык, икенче сызык һәм шулай дәвам итә. Югарыга һәр баскыч аваз исемнәренең чираттагы хәрефе, түбәнгә һәрберсе алдагысы. Нинди аваз нинди сызыкта утыруын юл башындагы ачкыч кына әйтә — аннан башка сызыклар буш.
Диапазон җитмәгәндә система зурайтылмый. Аның урынына аерым нота кыска сызыкчалар ала: беренче өстәмә сызык тышкы сызыктан бер баскыч югарырак яки түбәнрәк, икенчесе ике баскыч, өченчесе өч. Алар юлга түгел, нотага карый, шуңа күрә тик нота башы киңлегендә.
Ике система бергә укылганда сулдан тоташтырыла. Бөгелгән җәя ике кул белән уйнала торган бер коралны аңлата — фортепиано, орган, арфа. Почмаклы җәя берничә коралны бер төркемгә җыя. Ике очракта да такт сызыгы буйлап үтә, һәм нәкъ шуннан системаларның бергә укылуы күренә.
Янәшәсендә нәрсә бар
Сызыклардан ничек аваз барлыкка килә: Нота укырга өйрән. Кайсы ачкыч кайсы сызыкны билгели: Нота ачкычлары. Өстәмә сызыклар өеменнән ничек котылырга: Октава билгеләре.
Нота билгеләре · Музыка терминнары
Моны Anotona сезнең өчен эшли
Нотаны фотога төшерегез яки көйне уйнагыз — Anotona тональлекне таный, нотаны яза һәм аны теләсә кайсы башка тональлеккә күчерә. Бушлай.
Anotona'ны карагызБу биттәге һәр аваз исәпләнгән, беркайдан да күчерелмәгән.