Te Reo Māori

Ngā tauine

Ngā aratau e whitu

Ionian, Dorian, Phrygian, Lydian, Mixolydian, Aeolian, Locrian: ko aua oro e whitu tonu, e whitu ngā tīmatanga. Ka taea te whakarongo ki ia aratau — me tōna oro tohu, he raupapa waiaraoro noa me te ripanga whakatairite i runga i te C.

He tauoro te aratau kua hangaia mai i ngā oro o te tauoro nui engari ka tīmata i tētahi atu taumata. Ko ngā pātuhi mā mai i te C ki te C ka hoatu i te C nui. Ko aua pātuhi mā mai i te D ki te D ka hoatu i te D Dorian, mai i te E ki te E ko te E Phrygian — pērā tonu tae noa ki te B Locrian. E whitu ngā oro, e whitu ngā tīmatanga, e whitu ngā tae. Nō te Wā Waenga ngā ingoa, nō nāianei te whakamahi: jazz, rock, puoro kiriata me ngā whakatangi ohorere katoa.

C Ionian (nui)

Ngā pātuhi mā mai i C ki C — te taumata 1 o te C nui hei oro pūtake.

Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Ngā oro
C D E F G A B
Tohu
kāore — koinei tonu te tauoro nui
Raupapa noa
I–IV–V–I: CFGC

Te tauine pūtake o te puoro o te Tai Hauāuru: e rua ngā oro tōpū, kotahi haurua, e toru tōpū, kotahi haurua.

C Ionian me ngā pupuri me te papapātuhi

D dorian

Ngā pātuhi mā mai i D ki D — te taumata 2 o te C nui hei oro pūtake.

Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Ngā oro
D E F G A B C
Tohu
tuaono nui — he rerekē i te iti
Raupapa noa
i–IV–i–IV: DmGDmG

Te iti me te tuaono nui. Ko te momo o te jazz me ngā waiata iwi maha.

D dorian me ngā pupuri me te papapātuhi

E phrygian

Ngā pātuhi mā mai i E ki E — te taumata 3 o te C nui hei oro pūtake.

Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Ngā oro
E F G A B C D
Tohu
♭2 — he rerekē i te iti
Raupapa noa
i–♭II–i–♭II: EmFEmF

Te iti me te tuarua iti — ko te haurua oro kei runga tonu i te oro pūtake te mea e hoatu ana i te tae Pāniora.

E phrygian me ngā pupuri me te papapātuhi

F lydian

Ngā pātuhi mā mai i F ki F — te taumata 4 o te C nui hei oro pūtake.

Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Ngā oro
F G A B C D E
Tohu
♯4 — he rerekē i te nui
Raupapa noa
I–II–I–II: FGFG

Te nui me te tuawhā whakanui. He rite ki te mea e rere ana, he tuwhera; he rite tonu i te puoro kiriata.

F lydian me ngā pupuri me te papapātuhi

G mixolydian

Ngā pātuhi mā mai i G ki G — te taumata 5 o te C nui hei oro pūtake.

Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Ngā oro
G A B C D E F
Tohu
♭7 — he rerekē i te nui
Raupapa noa
I–♭VII–IV–I: GFCG

Te nui me te tuawhitu iti. Ko te tauine o te kotahitanga tuawhitu rangatira, o te blues me te rock.

G mixolydian me ngā pupuri me te papapātuhi

A Aeolian (iti māori)

Ngā pātuhi mā mai i A ki A — te taumata 6 o te C nui hei oro pūtake.

Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Ngā oro
A B C D E F G
Tohu
♭6 me te ♭7 — te iti māori
Raupapa noa
i–♭VI–♭VII–i: AmFGAm

Ko ngā oro anō o te tauine nui kei runga ake i te tuatoru iti, engari ka tatau mai i tētahi atu oro.

A Aeolian me ngā pupuri me te papapātuhi

B locrian

Ngā pātuhi mā mai i B ki B — te taumata 7 o te C nui hei oro pūtake.

Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Ngā oro
B C D E F G A
Tohu
♭2 me te ♭5 — kua whakaitihia te waiaraoro pūtake
Raupapa noa
i°–♭II–i°–♭II: BdimCBdimC

Ko te momo anake he tuarima whakaiti kei runga i tōna oro pūtake — koirā te take he ruarua noa ōna tūnga takitahi.

B locrian me ngā pupuri me te papapātuhi

Ngā mea e whitu i runga i te C

I runga i te oro pūtake kotahi ka tino rangona te rerekētanga: kua whakanuia te mea e wehe atu ana i te nui. He tuatoru iti tō te Dorian, te Phrygian, te Aeolian me te Locrian (āhua iti), he tuatoru nui tō te Ionian, te Lydian me te Mixolydian (āhua nui).

Aratau1234567
IonianCDEFGAB
dorianCDEbFGABb
phrygianCDbEbFGAbBb
lydianCDEF#GAB
mixolydianCDEFGABb
AeolianCDEbFGAbBb
locrianCDbEbFGbAbBb

Mai i te mārama ki te pōuri

Ka mārama ake i ia taumata kua whakarewaina, ka pōuri ake i ia taumata kua whakahekea. Ko te Lydian anake te mea he taumata whakarewa tōna, e rima ngā taumata whakaheke o te Locrian:

lydianIonianmixolydiandorianAeolianphrygianlocrian

Me pēhea e mōhio ai ki tētahi aratau

Rapua tuatahi te oro pūtake — te oro e okioki ai te waiata, ko te pahū o te waiaraoro tuatahi me te whakamutunga te nuinga. Kātahi ko te tuatoru i runga ake: he iti, ko te whānau iti; he nui, ko te whānau nui. Kātahi ko te oro tohu: he tuaono nui i runga i te iti ko te Dorian, he tuarua iti ko te Phrygian, he tuawhā whakarewa i runga i te nui ko te Lydian, he tuawhitu iti ko te Mixolydian.

Ngā tauine · Ngā raupapa waioro · Ngā waharoa · Ngā kī

Mā Anotona e mahi māu

Tangohia he whakaahua o te pepa puoro, tērā rānei whakatangihia te rangi — ka mōhio a Anotona ki te kī, ka tuhi i ngā oro, ka nuku ki tētahi atu kī. Utu kore.

Tirohia a Anotona

Kua tātaihia ia oro o tēnei whārangi; kāore i tāruatia mai i tētahi atu wāhi.