Te Reo Māori

Ngā tohu puoro

Kotahi te oro, e rua ngā ingoa

E rima ngā takirua hei whakarongo: ko taua pātuhi anō e rua ngā wā, e rua ngā whakaahua puoro rerekē. He ōrite te oro, ehara i te mea ōrite te tuhi.

I runga i te piana, i waenga i a C me D kotahi anake te pātuhi pango. Ka tuhia, ka rua ngā mea: he C kua whakarewaina he D rānei kua whakahekea. He ōrite te tangi o ngā tuhinga e rua — ka kīia he enharmonika.

I tēnei whārangi ka tū ia takirua e rua ngā wā, taha ki te taha. Ko te tangata e whakarongo ana ki ngā whakaahua e rua, kotahi anake te oro ka rangona; ko te tangata e titiro ana, e rua ngā tohu puoro rerekē ka kitea: ka noho te māhunga kotahi te kaupae ki runga ki raro rānei, ā, kei mua i a ia tētahi atu tohu e tū ana. Ko taua rerekētanga tonu i inea ki konei — te teitei mai i te oro, te wāhi o te māhunga me te tohu mai i te whakaahua tā.

Ehara te tuhi i te take reka. E kī ana i ahu mai te oro i hea, e anga ana ki hea: i roto i te reo puoro whai kōpere, kotahi tōna ingoa; i roto i tērā whai papa, he ingoa kē; i roto i te rārangi o ngā oro tōpū, ka whakaingoatia i runga i tōna mahi. Ko te tangata e kōwhiri ana i te tuhi hē, ka tika tana whakatangi, engari he mea kē tāna i tuhi ai i tāna i whakaaro ai.

Te pātuhi pango

Ko te take tino auau me te tino māmā: kāore he reta ake o te pātuhi kei waenga i ngā oro tūāpapa e rua, nō reira ka tono tarewa ia i tētahi i ngā hoa noho tata — kotahi mai i raro mā te whakarewa, kotahi mai i runga mā te whakaheke. I roto i te whakaahua ka peke te māhunga puoro kotahi te kaupae, ā, ka huri te ahunga o te tohu.

C kua whakarewaina
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

D kua whakahekea
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

He kōpere i runga i te pātuhi mā

Kāore he pātuhi pango i waenga i a E me F, kua haurua kē te oro o te āputa. Nō reira ka tau te E kua whakarewaina ki runga i te pātuhi e kīia ana ko F. He āhua takitahi te āhua engari ehara: i roto i te arapiki e hiahia ana ki tētahi E, ko te mea e tū ana i reira ko te E kua whakarewaina — ki te kore, e rua ngā wā ka puta te reta kotahi, ā, kāore rawa tētahi atu e puta.

E kua whakarewaina
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

F
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Ki tua i te rohe o te oketawa

He pērā anō i te pito o runga o te oketawa: mai i a B ki a C he haurua oro, nō reira ka taka te B kua whakarewaina ki runga i te C o runga. I konei ehara i te mea ka neke noa te māhunga kotahi te kaupae, ka huri kē i te oketawa — kāore he aha e rongohia ana i te oro, ka kitea katoa i te whakaahua.

B kua whakarewaina
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

C
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

He papa i runga i te pātuhi mā

Ā, i te ahunga kē: ka taka te C kua whakahekea ki runga i te pātuhi o raro. Ka tū te māhunga i reira kotahi te kaupae ki runga ake i tōna hoa e ōrite ana te tangi, ā, kei mua i a ia he papa. He mea onge ēnei momo tuhinga, engari ehara i te hē — ka puta i te wāhi e tono ana te reo puoro.

C kua whakahekea
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

B
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Te kōpere takirua

Ko ngā whakarewatanga e rua i te wā kotahi ka hiki i te oro kotahi te kaupae katoa: ka noho tonu te māhunga ki tōna kaupae, ko te pātuhi e pēhia ana ko tā te hoa noho tata. He rite te kōpere takirua ki te ripeka iti e piko ana, ā, tata ki te kore e tū atu ki tētahi atu wāhi, engari ki te wāhi e tika ai kia mau te raupapa o ngā reta o te arapiki kī tonu i te kōpere.

F kua whakarewaina tuarua
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

G
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

E rua ngā reo puoro, ko aua pātuhi anō

F♯ nui: e ono ngā kōpere
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

G♭ nui: e ono ngā papa — ko aua pātuhi anō
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Ko te mea e tika ana mō te oro kotahi, e tika ana anō mō te reo puoro katoa. Ka pēhia e F♯ nui me G♭ nui te pātuhi i muri i te pātuhi, ko taua mea anō — ehara i te mea he rite te tangi, engari he ōrite tonu. I roto i te whakaahua ka tū tētahi me ngā kōpere e ono, ko tētahi me ngā papa e ono.

Ko tēhea ka tangohia, mā ngā mea e karapoti ana e whakatau: ko te waiata e ahu mai ana i a B nui ka tuhi tonu i te kōpere; ko tērā e anga ana ki a D♭ nui ka tuhi papa. E rua ngā wā he ōrite te tangi, ā, e rua ngā wā kotahi anake o ngā tuhinga te mea māmā noa.

He aha kei te taha

Ko ēhea tohu e whakarewa ana, e whakaheke ana i te oro, ā, kia pēhea te roa o tō rātou mana, kei te taha o Tohu panoni. Ko tēhea reo puoro e hia ōna, me te āhua o tō rātou hononga, kei te taha o Ngā kī.

Ngā tohu puoro · Ngā kī · Ngā kupu puoro

Mā Anotona e mahi māu

Tangohia he whakaahua o te pepa puoro, tērā rānei whakatangihia te rangi — ka mōhio a Anotona ki te kī, ka tuhi i ngā oro, ka nuku ki tētahi atu kī. Utu kore.

Tirohia a Anotona

Kua tātaihia ia oro o tēnei whārangi; kāore i tāruatia mai i tētahi atu wāhi.