Ako ki te pānui puoro
Ngā mea kei runga i te whārangi puoro, i te raupapa e hiahiatia ana: ko tēhea oro, e hia te roa, kei roto i tēhea ine, me ēhea tohu — ā, he aha i rua ai ngā rārangi o te piana.
Ehara te tuhinga puoro i te tuhinga muna, engari e rua ngā pātai mō ia oro: ko tēhea oro — mā te teitei i runga i ngā rārangi e whakautu — me e hia te roa — mā te āhua e whakautu. Ko ērā atu katoa he tāpiritanga. Ko te tangata e taea ai ēnei pātai e rua te whakautu, ka pānui i ngā waiata māmā i muri i te wiki kotahi.
1. Ngā rārangi e rima me te kī
Kāore ngā rārangi e rima anake e kī ana i tētahi mea. Mā te kī kei te tīmatanga anake e tohu ko tēhea oro kei hea. Ka whakanohoia e te kī sol te oro sol ki te rārangi tuarua, ā, mai i reira he arawhata: ko ia rārangi me ia āputa te oro whai muri. Anei te tauoro mai i te do ki te do kotahi ōkataha ki runga, oro mai i te oro me ngā ingoa.
Ko te ripanga katoa o ngā wāhi katoa, me te ture maumahara me ngā rārangi āwhina: kī G. Mō ngā oro pāpaku kei kona kī F.
2. E hia te roa o te tangi o tētahi oro
Mā te āhua o te oro e homai te roa. Ko te māhunga wātea kāore he kakau he oro katoa; me te kakau he haurua; ko te māhunga kī me te kakau he hauwhā; me te haki he hauwaru. Ko ia o ngā rārangi e whā i konei he rite tonu te roa — kotahi ine — engari he rerekē te wehewehenga.
He ōrite ngā uara o ngā okiokinga, engari kāore he tangi: Okiokinga hauwhā, Okiokinga haurua, Okiokinga katoa. Mā te ira i muri i te oro e roa ake ai ki te haurua: Oro ira. Ko ngā uara katoa i te taha o tētahi, me ngā okiokinga me te tatau: Uara o ngā oro.
3. Te ine
Mā ngā tau e rua i te tīmatanga e kī mai me pēhea te tatau. Mā tērā o raro e kī ko tēhea oro he patu kotahi; mā tērā o runga e kī e hia ngā mea ka uru ki roto i te ine kotahi. Ko te tikanga o 4/4 he whā hauwhā ia ine — koinei te ine tino auau. Ko 3/4 te waranaki, ka piu te 6/8 i roto i ngā rōpū e rua o te toru.
Ia mea takitahi: Ine 4/4, Ine 3/4, Ine 6/8, Taki whakatuwhera. Me ngā mea tekau mā tahi katoa me te taimahi hei tatau tahi: Tohu wā.
4. Ngā tohu
Ka whakateiteihia e te tohu koi te oro ki te haurua oro, ka whakahekea e te tohu ngoikore, ka whakakorea e te tohu māori ngā mea e rua. Ka mau tētahi tohu tae noa ki te rārangi ine. Mēnā kei muri tonu i te kī ngā tohu, ka mau mō te waiata katoa — koia te tohu rangi.
Ia tohu takitahi: Tohu whakaara, Tohu whakaheke, Tohu whakahoki, Ngā tohu kī. Ko tēhea rangi e hia ōna tohu, mā Porowhita o ngā tuarima e whakaatu.
5. Mō te piana: e rua ngā rārangi
E rua ngā rārangi o te puoro piana e hono ana ki te taiapa: kei runga te kī sol mō te ringa matau, kei raro te kī fa mō te ringa mauī. Ka tūtaki rāua tonu ki te do waenga — kei te rārangi o runga kotahi te rārangi āwhina kei raro i ngā rārangi, kei tērā o raro kotahi kei runga. He rite tonu te pātuhi.
Nā reira he pai kia akona ngā kī e rua, kaua ko tētahi anake. Ko te tangata e karo ana i te kī fa nā ngā rārangi āwhina, ka pānui tūtuki tonu i te ringa mauī i tōna oranga katoa. Hei kite ko tēhea pātuhi e kōrerotia ana: Piana mariko.
6. Ērā atu katoa
Ngā piko hono, te kaha, ngā tohu tāruarua, ngā whakapaipai — he tāpiritanga ēnei ka rapua i te wā ka puta mai. Kāore e hurihia e rātou ko tēhea oro e tangi ana mō te roa; ka kī mai rātou me pēhea te whakatangi.
Ko ngā tohu katoa i te whārangi kotahi, me te pikitia me te tikanga: Ngā tohu puoro.
Mā Anotona e mahi māu
Tangohia he whakaahua o te pepa puoro, tērā rānei whakatangihia te rangi — ka mōhio a Anotona ki te kī, ka tuhi i ngā oro, ka nuku ki tētahi atu kī. Utu kore.
Tirohia a AnotonaKua tātaihia ia oro o tēnei whārangi; kāore i tāruatia mai i tētahi atu wāhi.