Te Reo Māori

Ngā tohu puoro

Te timatanga wawe

E rima nga ahuatanga hei whakarongo, hei titiro: ko taua rangi ano, kotahi mai i te timatanga o te ine, kotahi me te timatanga wawe. Ka neke nga rarangi.

He maha nga waiata kahore e timata i te patu tuatahi, engari kotahi, e rua ranei nga oro i mua atu. Ko tenei ine tuatahi kaore i te oti, ko te timatanga wawe te ingoa. Ehara i te hapa i roto i te tuhinga oro, engari he korero mo te taumaha: kaore he taumaha o te oro tuatahi, ka taka te oro whai muri ki te patu tuatahi.

I tenei whaarangi ka tu ia ahuatanga kia rua nga wa taha ki te taha, a ka mau nga whakaahua e rua i te raupapa oro kotahi — nga teitei rite, nga wa urunga rite, nga roanga rite. I inea tenei mai i te tangi. Ko te mea e neke ana ko nga rarangi ine i roto i te whakaahua taia, na reira ka taka tetahi atu oro ki te patu tuatahi.

E rua nga mea e kore e taea te wehe: kaore te timatanga wawe e tatauria hei ine tuatahi — ko te ine tuatahi ko te ine katoa tuatahi —, a ka poto te ine whakamutunga i te rahi tonu o te timatanga wawe. Ko te waiata i te wha hauwha ka timata ki te hauwha kotahi, ka mutu ki nga hauwha e toru.

Kotahi hauwha i mua i te patu tuatahi

Ki te maui ka timata te rangi i te patu tuatahi, ki te matau kotahi hauwha i mua atu. He rite nga oro, engari ki te matau kei muri ke i te oro tuatahi te rarangi ine tuatahi. Na reira ka taka te do teitei ki te patu tuatahi, kaua ko te sol, a ka rangona te rangi me te mea e kukume hā ana i mua i te timatanga. He poto ake te ine whakamutunga ki te matau i taua hauwha kotahi.

Kaore he timatanga wawe: kei te patu te oro tuatahi
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Me te timatanga wawe: kotahi hauwha i mua i te rarangi tuatahi
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

He maha nga oro i te timatanga wawe

Kaua e whakaaro me noho ko te oro kotahi anake te timatanga wawe. I konei e rua nga hauwaru kei mua i te rarangi ine tuatahi — ka rite te roa ki te hauwha kotahi. Ka mau tonu raua i te kurupae, no te mea kei roto raua i te patu kotahi. I te whakaahua ki te maui ko aua hauwaru e rua tonu hei whakatuwhera i te ine, a kei te tuatahi te taumaha; ki te matau kei te oro tuatoru.

Kaore he timatanga wawe: kei roto i te ine nga hauwaru e rua
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Me te timatanga wawe: e rua hauwaru i mua i te rarangi tuatahi
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Haurua ine hei timatanga wawe

Ka taea e te timatanga wawe te toro ki te haurua ine, ki tua atu ano — ko te ine katoa anake e kore e taea, no te mea ka kore ia e noho hei timatanga wawe. I konei e rua nga hauwha kei mua. Na reira ka pupuri te ine whakamutunga ki te matau i nga hauwha e rua anake, a ka hanga ano e raua tetahi ine katoa.

Kaore he timatanga wawe: ko te ine katoa i te tuatahi
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Me te timatanga wawe: haurua ine ki mua
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Timatanga wawe i te toru hauwha

I te toru hauwha kaore he mea e rereke ana i te ture, ko nga tau anake kei roto i a ia e rereke ana. Ko te tikanga o te timatanga wawe hauwha: ka timata te ine katoa tuatahi i muri i te oro kotahi, a ka pupuri te ine whakamutunga i nga hauwha e rua. Ko te ine patu toru te wahi e rangona pai ai te rereketanga, no te mea he taumaha ake te patu tuatahi i reira i to te ine patu wha.

Kaore he timatanga wawe: e toru hauwha, katahi ka rarangi
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Me te timatanga wawe: kotahi hauwha ki mua, he poto ano te mutunga
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Timatanga wawe i te ono hauwaru

I te ono hauwaru ka herea nga hauwaru ki te kurupae hei roopu toru, a ko aua roopu tonu e neke tahi ana. Ki te maui e wha nga roopu toru ma. Ki te matau ka tu ko te oro o te timatanga wawe anake me tona haki, katahi ka whai nga roopu toru kua neke, a hei te mutunga ka toe he roopu rua. Ma nga kurupae ka kitea ko hea te ine ka timata, i mua tonu i te rapu i te rarangi ine.

Kaore he timatanga wawe: e wha nga roopu toru
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Me te timatanga wawe: kotahi hauwaru anake, he roopu rua hei te mutunga
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

He takirua te timatanga wawe me te ine whakamutunga

He poto ake te timatanga wawe i te ine katoa i nga wa katoa — mena kaore, kaore ia e noho hei timatanga wawe. E hia te poto, kaore i tuhia ki tetahi wahi: kotahi hauwha, e rua nga hauwaru, haurua ine, ka puta katoa. Ka panuitia mai i te wahi e taka ai te rarangi ine tuatahi.

Hei te mutunga ka hoki mai te toenga. Mena ka timata te waiata i te wha hauwha ki te hauwha kotahi, e toru anake kei te ine whakamutunga — ka tapiritia, ka wha ano. Ko te tangata e whakahoki ana i te waiata, ka tatau ia ki tua o te ine whakamutunga ki roto i te timatanga wawe, a ka tika te tatau. Koira te take o te whakapoto; ehara i te tukunga iho o te kaitaia.

Kotahi te mea kaore te timatanga wawe e korero: te tere, te kaha ranei o te whakatangi. Ka neke noa ia i te wahi e taka ai te patu tuatahi.

He aha kei tona taha

He aha te ine, a ko ehea patu he taumaha: Tohu wā. Me pehea te panui i te tuhinga puoro mai i te timatanga: Ako ki te pānui puoro.

Ngā tohu puoro · Tohu wā · Ngā kupu puoro

Mā Anotona e mahi māu

Tangohia he whakaahua o te pepa puoro, tērā rānei whakatangihia te rangi — ka mōhio a Anotona ki te kī, ka tuhi i ngā oro, ka nuku ki tētahi atu kī. Utu kore.

Tirohia a Anotona

Kua tātaihia ia oro o tēnei whārangi; kāore i tāruatia mai i tētahi atu wāhi.