Сольфеджио: до ре ми
Гамма иҗекләре, аларның мәгънәсе, кул белән ничек күрсәтелүе һәм хроматик иҗекләр di ri fi si li белән te le se me ra. Нота мисаллары белән.
Сольфеджио гамма баскычларын хәреф белән түгел, иҗек белән атый: до ре ми фа соль ля си до. Иҗекләрне җырлаган кеше гамманың кайсы җирендә торуын ишетеп белә — шуңа күрә бу ишетү тәрбиясенең беренче коралы.
Мажор гаммасы
Иҗек, баскыч, аваз һәм кул билгесе
| Иҗек | Баскыч | До мажорда | Кул билгесе (Curwen) |
|---|---|---|---|
| do | 1 | C | Йомарланган йодрык, кул аркасы өскә караган |
| re | 2 | D | Яссы уч, кыек өскә караган |
| mi | 3 | E | Яссы уч, җир белән тигез |
| fa | 4 | F | Йодрык, баш бармак аска караган |
| sol | 5 | G | Ачык уч, эчке ягы тәнгә караган |
| la | 6 | A | Ирекле салынган кул, бармаклар аска караган |
| ti | 7 | B | Күрсәткеч бармак кыек өскә, до якка |
Кул билгеләрен тән алдында күрсәтәләр: до билбау биеклегендә, һәрберсе алдагысыннан бераз югарырак — кул гамма белән бергә күтәрелә. Таблицада җиденче иҗек хәрәкәтчән до буенча ti дип язылган; татарча си диләр.
Хәрәкәтчән до һәм тотрыклы до
Татарстанда, Франциядә, Италиядә һәм Испаниядә тотрыклы до белән укыйлар: иҗекләр авазларның исеме генә, до һәрвакыт до, ре һәрвакыт ре — әсәр нинди тональлектә торса да. Инглиз телле илләрдә һәм Кодай методында хәрәкәтчән до белән укыйлар: до — тональлекнең тоникасы, шуңа күрә соль мажорда соль авазын до дип атыйлар. Шул чакта һәр иҗек теләсә кайсы тональлектә бертөрле яңгырый — до тынычлык, ti до га омтыла. Ti да шуннан килеп чыккан: һәр иҗек үз хәрефеннән башланырга тиеш иде, ә s инде sol ныкы иде.
Минор: гамма ля дан башлана
Хәрәкәтчән до да минор бернәрсәне дә күчерми, тоника гына la исемен ала: ля минор la ti do re mi fa sol la дип җырлана. Шулай итеп мажор һәм минор үз ярым тоннарын шул ук иҗекләр арасында саклый (mi–fa, ti–do).
Хроматика: арадагы иҗекләр
Өскә таба -i кушымчасы белән күтәрелә: do di re ri mi fa fi sol si la li ti do. Аска таба -e кушымчасы белән төшерелә: do ti te la le sol se fa mi me re ra do — re түгел ra, чөнки re инде алынган.
Дәвамы
Моны Anotona сезнең өчен эшли
Нотаны фотога төшерегез яки көйне уйнагыз — Anotona тональлекне таный, нотаны яза һәм аны теләсә кайсы башка тональлеккә күчерә. Бушлай.
Anotona'ны карагызБу биттәге һәр аваз исәпләнгән, беркайдан да күчерелмәгән.