Artikulasie

Sewe tekens op dieselfde vier note, almal om na te luister: vier keer dieselfde noot, en net die lengte en die aanset verander — die maatslag bly waar hy is.

Artikulasie sê hoe ’n noot aangesit word en hoe lank dit gehou word. Dit verander nie wanneer dit kom of watter noot dit is nie: die vier kwartnote staan op elke prent op hierdie bladsy op dieselfde plek, en vier keer is dit dieselfde noot. Wat verander, is die klinkende lengte binne die geskrewe waarde en die krag van die aanset. Die weergawe sonder teken kom eerste — dit is die maatstaf waarteen al die ander gehoor word.

Sonder teken

Vier keer dieselfde noot, met niks daarbo nie. Elke klank hou net voor die volgende op — daardie piepklein gapinkie hoort by gewone spel en is nog nie ’n staccato nie. Teen hierdie weergawe word al die ander gemeet.

Staccato

Die punt bo of onder die notekop: die klank duur omtrent die helfte van wat geskryf staan, en die res van die waarde is stilte. Dit is verreweg die algemeenste artikulasieteken, en dit beteken nooit ’n ander tempo nie — net ’n korter noot.

Staccatissimo

Die klein wig, ’n gevulde punt in plaas van ’n kol: so kort as wat die instrument toelaat, omtrent ’n kwart van die geskrewe waarde. In ou uitgawes staan die wig dikwels waar bloot staccato bedoel word — voor 1800 is die twee tekens nie netjies geskei nie.

Portato

Streep en punt saam bo een noot: gedra en tog losgemaak. Die klank word byna heeltemal gehou en dan duidelik afgesluit — ’n middeweg wat die Franse louré noem. Op ’n strykinstrument bly die strykstok op die snaar.

Tenuto

Die horisontale strepie: die klank word sy volle waarde gehou, tot die laaste oomblik, en kry dikwels ’n bietjie gewig saam. Die teenoorgestelde van die punt — en die enigste geval op hierdie bladsy waar niks afgetrek word nie.

Aksent

Die liggende wig: die noot word harder aangesit as sy bure maar behou presies die geskrewe lengte. Die klem lê in die aanset, nie in die duur nie; ná die stoot val die klank terug na sy gewone sterkte.

Marcato

Die staande punt: sterker as die aksent en boonop korter — gemerk, skerp, met nadruk afgesit. Dit is die som van die twee wat die verskil maak: ’n marcato sonder die kortheid klink net hard, sonder die skerpte net beklemtoon.

Legato en bindboog

Die boog oor verskeie note: hulle gaan sonder onderbreking in mekaar oor, en elke klank duur tot die volgende inset. Net die eerste noot onder die boog word aangesit; by die strykers beteken dit een strykbeweging vir almal, by die blasers een tongstoot aan die begin.

Wat die teken werklik verander

’n Punt bo die noot maak die klank korter, nie vinniger nie. Die volgende noot kom nogtans op sy eie slag — wat tussenin lê, is stilte. Wie in plaas daarvan vroeër verder speel, het nie staccato gespeel nie maar die tempo verander. Juis dit maak die speelknoppie hier hoorbaar: die aansette lê op al agt prente eenders.

Hoe kort ’n staccato is, hang van die tempo en van die instrument af. Op die viool ontstaan dit deur die strykstok op te lig, op die klavier deur die klawer los te laat, by die blasers met die tong — een teken, drie verskillende bewegings. Geen uitgawe gee ’n getal nie, want so ’n getal bestaan nie: die teken sê korter as geskrewe, en die res is smaak en oefening.

Twee boë wat nie artikulasie is nie

Die legatoboog lyk presies soos Bindboog, en die twee word gedurig verwar: die bindboog maak van twee note van dieselfde toonhoogte een langer noot, terwyl die freseringsboog oor verskillende note strek en net sê dat hulle sonder onderbreking in mekaar oorgaan. Twee eenderse note onder ’n boog is dus altyd gebind. En Fermate is glad nie ’n saak van artikulasie nie maar van tyd: dit hef die geskrewe waarde op so lank as wat die speler wil.

Musieksimbole · Dinamiek · Versierings · Musiekwoordeboek

Anotona doen dit vir jou

Neem 'n foto van die bladmusiek of speel die wysie — Anotona herken die toonsoort, skryf die note neer en verplaas hulle na enige ander. Gratis.

Kyk na Anotona

Elke noot op hierdie bladsy is uitgereken, nie oorgeskryf nie.