Kadense

Die volledige kadens

I–IV–V–I · C – F – G – C · T–S–D–T

Tonika, subdominant, dominant, tonika — die grondformule wat ’n toonsoort vestig. Die drie hoofdrieklanke bevat saam al sewe tone van die toonleer.

Outentieke kadens (volmaak)

V–I · G – C · D–T

Van die dominant na die tonika: die slot wat soos ’n punt klink. Dit heet volmaak wanneer albei akkoorde in grondligging staan en die melodie op die grondtoon eindig.

Plagale kadens

IV–I · F – C · S–T

Van die subdominant na die tonika: die »amen« aan die einde van korale. Sagter as die outentieke kadens, want geen leitoon trek na die grondtoon nie.

Halfkadens

I–V · C – G · T–D

Eindig op die dominant: ’n komma, nie ’n punt nie. Die sin bly oop en die vervolg word afgewag.

Bedrieglike kadens

V–vi · G – Am · D–Tp

Die dominant los nie na die tonika op nie maar na die parallelle mineur: die oor wag vir C majeur en kry A mineur. So word ’n sin verleng.

Frigiese halfkadens (in A mineur)

iv⁶–V · Dm/F – E · s–D

In mineur: die subdominant in eerste omkering daal ’n halftoon na die dominant. Daardie stap in die bas klink Fries — barok en flamenko.

Waaraan mens hulle ken

Let op die laaste akkoord. Tonika aan die einde: outentieke kadens (vanaf die dominant) of plagale kadens (vanaf die subdominant). Dominant aan die einde: halfkadens. ’n Dominant wat nie na die tonika gaan nie: bedrieglike kadens.