Die sewe modusse

C Ionies (majeur)

Die wit klawers van C tot C — trap 1 van C majeur as grondtoon.

Tone

C D E F G A B

Kenmerk

geen — dit is die majeurtoonleer

Gewone reeks

I–IV–V–I: C – F – G – C

Die grondtoonleer van Westerse musiek: twee heeltone, 'n halwe, drie hele, 'n halwe.

C Ionies met grepe en klawerbord

D dories

Die wit klawers van D tot D — trap 2 van C majeur as grondtoon.

Tone

D E F G A B C

Kenmerk

groot sekst — anders as in mineur

Gewone reeks

i–IV–i–IV: Dm – G – Dm – G

Mineur met 'n groot sekst. Die modus van jazz en van ontelbare volksliedjies.

D dories met grepe en klawerbord

E frigies

Die wit klawers van E tot E — trap 3 van C majeur as grondtoon.

Tone

E F G A B C D

Kenmerk

♭2 — anders as in mineur

Gewone reeks

i–♭II–i–♭II: Em – F – Em – F

Mineur met 'n klein sekunde — die halftoon net bo die grondnoot gee dit die Spaanse kleur.

E frigies met grepe en klawerbord

F lidies

Die wit klawers van F tot F — trap 4 van C majeur as grondtoon.

Tone

F G A B C D E

Kenmerk

♯4 — anders as in majeur

Gewone reeks

I–II–I–II: F – G – F – G

Majeur met 'n vermeerderde kwart. Klink swewend en oop; algemeen in filmmusiek.

F lidies met grepe en klawerbord

G miksolidies

Die wit klawers van G tot G — trap 5 van C majeur as grondtoon.

Tone

G A B C D E F

Kenmerk

♭7 — anders as in majeur

Gewone reeks

I–♭VII–IV–I: G – F – C – G

Majeur met 'n klein septiem. Die toonleer van die dominantsewende-akkoord, van blues en van rock.

G miksolidies met grepe en klawerbord

A Eolies (natuurlike mineur)

Die wit klawers van A tot A — trap 6 van C majeur as grondtoon.

Tone

A B C D E F G

Kenmerk

♭6 en ♭7 — die natuurlike mineur

Gewone reeks

i–♭VI–♭VII–i: Am – F – G – Am

Dieselfde note as die majeurtoonleer 'n klein terts hoër, net getel vanaf 'n ander noot.

A Eolies met grepe en klawerbord

B lokries

Die wit klawers van B tot B — trap 7 van C majeur as grondtoon.

Tone

B C D E F G A

Kenmerk

♭2 en ♭5 — die grondakkoord is verminderd

Gewone reeks

i°–♭II–i°–♭II: Bdim – C – Bdim – C

Die enigste modus met 'n verminderde kwint bo die grondnoot — daarom staan dit selde alleen.

B lokries met grepe en klawerbord

Al sewe op C

Op dieselfde grondtoon hoor ’n mens die verskil die beste: uitgelig is wat van majeur afwyk. Dories, Frigies, Eolies en Lokries het ’n klein terts (mineurkarakter), Ionies, Lidies en Miksolidies ’n groot een (majeurkarakter).

Van lig na donker

Elke verhoogde trap maak ligter, elke verlaagde donkerder. Lidies is die enigste met ’n verhoogde trap, Lokries het vyf verlaagdes:

lidies › Ionies › miksolidies › dories › Eolies › frigies › lokries

Hoe ’n mens ’n modus herken

Vind eers die grondtoon — die toon waarop die stuk rus, gewoonlik die bas van die eerste en laaste akkoord. Dan die terts daarbo: klein beteken die mineurfamilie, groot die majeurfamilie. Dan die kenmerkende toon: groot sekst bo mineur is Dories, klein sekunde Frigies, verhoogde kwart bo majeur Lidies, klein septiem Miksolidies.