Die rigting van die nootstok
Vyf gevalle om na te luister en na te kyk: dieselfde maat een keer reg geset en een keer met die stok omgekeerd afgedwing. Die klank bly dieselfde.
Die stok sê niks oor die klank nie. Dit wys op of af sodat die noot binne die notebalk bly in plaas van oor die rand uit te steek. Die reël is die middelste lyn — die derde van die vyf: daaronder wys die stok op en staan regs van die kop, daarop en daarbo wys dit af en staan links.
In die vioolsleutel lê b op die middelste lyn, in die bassleutel d. Dit gaan dus nie om ’n vaste toonhoogte nie maar om ’n plek op die notebalk — dieselfde b kry in ’n ander sleutel ’n ander stok.
Op hierdie bladsy staan elke geval twee keer langs mekaar: links soos dit geset hoort, regs met die teendeel afgedwing. Albei klink eenders — die toonhoogtes en insette is uit die klank gemeet, die rigting van die stok uit die gedrukte beeld.
Onder die middelste lyn
’n e staan onder die middelste lyn, dus wys die stok op en sit regs van die kop. So bly dit binne die notebalk. Regs dieselfde e met die stok afwaarts afgedwing: dit steek onder die notebalk uit, en die lees gaan stroewer. Die toonhoogte is in albei beelde dieselfde.
Op en bo die middelste lyn
’n Hoë c lê bo die middelste lyn, dus wys die stok af en sit links van die kop. Die grens is skerp: die b op die middelste lyn kry die stok al afwaarts. Regs dieselfde noot met die stok opwaarts afgedwing — weer dieselfde klank, ’n ander beeld.
Akkoord: die verste toon besluit
’n Akkoord het drie koppe en een stok. Watter rigting dit neem, besluit die toon wat die verste van die middelste lyn af staan. Hier lê die laagste verder as die hoogste, dus wys die stok op — al staan een van die note bo die middelste lyn. Regs dieselfde akkoord afwaarts afgedwing.
Gebalkte groep: een rigting vir almal
Vier agstes onder een balk. Elk op sy eie sou hulle verskillende kante toe wys, want twee lê onder en twee bo die middelste lyn. Maar die balk bind hulle tot een groep, en die groep kry een rigting — met dieselfde maatstaf: die verste toon tel. Regs dieselfde groep opwaarts afgedwing.
Twee stemme: van mekaar af weg
Twee stemme op een notebalk. Hier tel nie meer die ligging nie maar die stem: die boonste kry die stok op, die onderste af, selfs al sou albei aan dieselfde kant van die middelste lyn staan. So sien ’n mens met die lees dadelik watter noot by watter stem hoort. Regs dieselfde ding omgeruil — en juis dan raak jy die draad kwyt.
Die middelste lyn besluit
Drie gevalle gaan verder as die eenvoudige reël, en juis hulle laat lesers struikel. By ’n akkoord besluit die toon wat die verste van die middelste lyn af staan — nie die hoogste en nie die laagste nie. ’n Gebalkte groep kry een enkele rigting vir al sy note, ook waar los note anders sou staan. En waar twee stemme een notebalk deel, wys die boonste altyd op en die onderste altyd af, waar die note ook al lê: daar sê die stok by watter stem ’n noot hoort.
’n Heelnoot het glad nie ’n stok nie. Die vraag kom eers vanaf die halfnoot — en vanaf die agtste kom die vlaggie by, altyd aan dieselfde kant as die stok.
Wat daarnaas staan
Hoe lank ’n noot is en waar die stok eintlik vandaan kom: Nootwaardes. Hoe ’n mens ’n notebeeld van voor af lees: Leer note lees.
Musieksimbole · Leer note lees · Musiekwoordeboek
Anotona doen dit vir jou
Neem 'n foto van die bladmusiek of speel die wysie — Anotona herken die toonsoort, skryf die note neer en verplaas hulle na enige ander. Gratis.
Kyk na AnotonaElke noot op hierdie bladsy is uitgereken, nie oorgeskryf nie.