Trompet greeptabel — elke noot met sy greep

Hoe om die tabel te lees

Een ry is een noot. Links staan dit soos dit op die bladmusiek geskryf word, daarnaas soos dit werklik klink, en regs die greep. Die drie sirkels is die drie kleppe in die volgorde waarin die vingers lê; die eerste is die naaste aan die mondstuk. ’n Gevulde sirkel beteken ingedruk.

Die syfers daarnaas is die gewone afkorting. «13» beteken eerste en derde klep, terwyl die tweede bo bly. ’n Noot sonder klep heet oop en word met die lip alleen getref.

Waar die grepe vandaan kom

Klep 1 verlaag met twee halftone, klep 2 met een, klep 3 met drie. Daarmee is sewe trappe bereikbaar: oop, dan 2, dan 1, dan 1 en 2 saam, dan 2 en 3, dan 1 en 3, en laastens al drie. Dit is presies die stappe van nul tot ses halftone, sonder gaping en nie een twee keer nie.

Die vertrekpunte gee die natuurtone. Hulle lê nie gelykmatig nie: onder ver van mekaar, boontoe al hoe digter. Daarom het die lae register al ses verlagings nodig, terwyl een of twee kleppe bo die gaping tot by die volgende noot reeds toemaak.

Daarin skuil ’n fynigheid: drie halftone kan op twee maniere gegryp word, met die derde klep alleen of met die eerste en tweede saam. Gewoonlik is dit die eerste en tweede. Die derde se trekker bly dan vry vir die regstelling, want die lae kombinasies lê van nature ’n bietjie te hoog.

Waarom sommige note twee grepe het

Lê ’n noot so dat twee natuurtone dit kan bereik, is daar twee grepe. Die een gaan uit van die laer natuurtoon en verg min verlaging, die ander van die hoër en verg meer kleppe.

Die tabel sit die gewone eerste. Gewoon beteken: vanaf die laagste moontlike natuurtoon, want daardie een antwoord die sekerste. Die ander is nie ’n noodoplossing nie maar ’n gereedskap — in vinnige lopies spaar ’n tweede greep soms die hele vingerwisseling, en in die hoogte tref die geriefliker lipspanning sekerder.

Waarom die trompet laer klink as wat dit staan

Die gewone trompet staan in B♭. Dit beteken: wanneer die speler die geskrewe noot gryp wat hy heel eerste geleer het, klink daar in werklikheid ’n noot ’n groot sekunde laer. Daarom staan die hele tabel twee keer — links soos dit op die bladmusiek staan, daarnaas wat ’n klavier daarby sou speel.

Dit is nie ’n eienaardigheid van hierdie een instrument nie, maar die reël vir die halwe blaasorkes. Hoe dit alles saamhang en hoe mens tussen die twee kolomme omreken, staan by Transponering.

Wat daarnaas staan

Die nootwaardes en hul lengtes: Nootwaardes. Hoe mens hoegenaamd note lees: Leer note lees.