Znaki oktawowe
Pięć przypadków do posłuchania: te same dźwięki raz na liniach dodanych, raz ze znakiem. Brzmienie zostaje, obraz się przesuwa.
Dźwięk wysoko nad pięciolinią potrzebuje linii dodanych, a od trzeciej nikt już ich w czasie gry nie liczy. Na to jest znak: 8va nad nutami znaczy «oktawę wyżej, niż zapisano», 8vb pod nimi «oktawę niżej», 15ma od razu dwie oktawy.
Na tej stronie każdy przypadek stoi dwa razy obok siebie: bez znaku po lewej, ze znakiem po prawej. Kto posłucha obu, usłyszy ten sam dźwięk — o to właśnie chodzi. To, co się zmienia, stoi wyłącznie w obrazie: każda główka, którą znak obejmuje, przesuwa się dokładnie o siedem stopni, czyli o oktawę. Zmierzone jest tu jedno i drugie: wysokość z brzmienia, a położenie główek z wygrawerowanego obrazu.
Znak nie jest więc rozkazem dla ręki, lecz pomocą dla oka. Nie zmienia w muzyce niczego, tylko to, jak wygodnie leży ona na papierze.
Oktawę wyżej: 8va
Cztery dźwięki wysoko nad pięciolinią: bez znaku wiszą na liniach dodanych, które przy czytaniu trzeba policzyć. Ze znakiem 8va to samo miejsce zjeżdża na pięciolinię i daje się objąć jednym spojrzeniem. W obu obrazach naciska się te same klawisze — różnicy nie słychać, bo jej nie ma.
Oktawę niżej: 8vb
To samo w dół, tutaj w kluczu basowym. 8vb pod nutami podnosi obraz o oktawę, a linie dodane pod spodem znikają. Kto widzi tylko obraz po prawej, i tak gra dźwięki niskie: znak przecież przy nich stoi.
Dwie oktawy: 15ma
Zupełnie wysoko jedna oktawa już nie wystarcza. Wtedy stoi 15ma — a nie «16ma», bo stopnie liczy się od dołu do góry, a dwie oktawy ułożone jedna na drugiej dzielą pośrodku jeden dźwięk. Ten znak też jest tylko pomocą przy czytaniu: naciskany klawisz jest ten sam co po lewej.
Tam, gdzie znak się kończy
Znak obowiązuje tak daleko, jak sięga jego linia przerywana. Tutaj kończy się ona po drugim dźwięku — i rzeczywiście przesuwają się tylko dwie pierwsze główki, dwie ostatnie stoją w obu obrazach w tym samym miejscu. Właśnie to jest sprawdzianem, czy wydanie porządnie postawiło koniec znaku.
Klucz z małą ósemką
Ostatni przypadek działa odwrotnie. Mała ósemka pod kluczem wiolinowym obowiązuje nie odcinek, lecz cały utwór, i stoi na niemal każdym zapisie gitarowym: to, co tam napisane, brzmi oktawę niżej. Oba obrazy brzmią tu tak samo — muzyka po prawej stoi tylko oktawę wyżej na papierze, bo klucz sprowadza ją z powrotem w dół.
Jak daleko sięga znak
Za 8va biegnie linia przerywana, a na jej końcu stoi mały haczyk w dół. Tak daleko znak obowiązuje i ani o dźwięk dalej — tam, gdzie stoi haczyk, czyta się znów dokładnie tak, jak zapisano. Niektóre wydania piszą tam jeszcze loco, po włosku «na miejscu».
Gdy tego haczyka brak, miejsce jest dwuznaczne, a w sztuce drukarskiej dwuznaczne znaczy tyle co błędne. Dlatego czwarty przypadek ma tu celowo krótki odcinek: znak kończy się w środku taktu, a dwa ostatnie dźwięki stoją dokładnie tam, gdzie stałyby bez niego.
Co stoi obok
Który klucz ustala którą linię i dlaczego jest ich kilka: Klucze. Czym właściwie jest oktawa i jak leży wśród pozostałych odległości: Interwały.
Znaki muzyczne · Interwały · Słownik nutowy
Anotona zrobi to za ciebie
Sfotografuj nuty albo zagraj melodię — Anotona rozpozna tonację, zapisze nuty i przetransponuje je do dowolnej tonacji. Za darmo.
Zobacz AnotonęKażdy dźwięk na tej stronie jest obliczony, a nie przepisany z tabeli.