Grupy niemiarowe
Sześć sposobów dzielenia czasu, każdy dwa razy do posłuchania: najpierw zwykły podział, potem ten sam odcinek podzielony inaczej.
Grupa niemiarowa nie jest ani wysokością dźwięku, ani znakiem, lecz podziałem czasu: tyle a tyle nut tam, gdzie zwykle stałyby inne. Takt nie staje się ani dłuższy, ani krótszy — zostaje jedynie rozkrojony inaczej.
Tłumaczy się to źle, a słyszy dobrze. Dlatego każdy przypadek stoi na tej stronie dwa razy: raz w zwykłym podziale, raz z tym samym odcinkiem podzielonym na grupę. Oba szeregi trwają dokładnie tyle samo i oba leżą na tym samym dźwięku — czas zostaje więc jedynym, co je różni.
Triola ósemkowa
3 ósemki w czasie 2 — zdecydowanie najczęstsza grupa niemiarowa. Dzieli jedną miarę na trzy zamiast na dwie i słychać ją w niemal każdym utworze swingowym i bluesowym. W druku obywa się zwykle bez klamry: belka już ją spina, cyfra wystarczy.
Triola ćwierćnutowa
3 ćwierćnuty w czasie 2. Ten sam podział co w trioli ósemkowej, piętro wyżej — dzieli się nie jedną miarę, lecz dwie naraz. Trafić w nią jest wyraźnie trudniej, bo środkowa nuta pada między dwie miary i nie ma się czego uchwycić.
Triola szesnastkowa
3 szesnastki w czasie 2, czyli triola wewnątrz jednej jedynej ósemki. Rzadko stoi sama: w przebiegach i szybkich figurach następuje po sobie kilka, i wtedy cały takt brzmi równo szybciej, choć tempo się nie zmienia.
Duola
2 nuty w czasie 3 — triola na opak. Występuje tylko w metrach złożonych jak 6/8, gdzie miara z natury dzieli się na trzy: tam duola przecina ją na chwilę na pół. W metrum, którego miara i tak jest dwudzielna, nie miałaby nic do roboty.
Kwintola
5 nut w czasie 4. Pięciu nie da się ani przepołowić, ani podzielić na trzy, i właśnie w tym tkwi jej urok: kładzie się w poprzek pulsu i spotyka się z nim dopiero na następnej mierze. Gra się ją jako jeden ruch, nie jako pięć odliczonych nut.
Sekstola
6 nut w czasie 4. Czy słyszy się ją jako dwie triole, czy jako trzy pary, rozstrzygają wyłącznie akcenty — a podręczniki nigdy nie doszły w tym do pełnej zgody. W druku obie dają ten sam obraz; który odczyt jest zamierzony, zdradza muzyka dokoła.
Po czym poznać grupę niemiarową
Po cyfrze. Stoi nad nutami i mówi, ile ich wciśnięto w odcinek — trójka nad trzema ósemkami, piątka nad pięcioma szesnastkami. Jeśli nuty są zbelkowane, belka już je spina i cyfra stoi nad nimi sama; jeśli nie są, rysuje się wokół nich prostą klamrę, a cyfrę wstawia w jej środek.
Tam, gdzie stosunek nie jest oczywisty, niektóre wydania drukują obie cyfry z dwukropkiem — siódemka nad szesnastkami może w metrum złożonym znaczyć siedem w czasie czterech albo siedem w czasie sześciu. Gdy stoi tylko jedna cyfra, za zastępowany uchodzi zwykły podział metrum.
Jak długa staje się pojedyncza nuta
Rachunek jest za każdym razem ten sam: bierze się czas trwania, jaki nuta miałaby bez grupy, i mnoży go przez liczbę zastąpioną podzieloną przez własną. Ósemka w trioli ósemkowej trwa zatem dwie trzecie zwykłej ósemki, szesnastka w kwintoli cztery piąte.
W praktyce nikt tego nie liczy w trakcie gry. Grupę liczy się jako własną jednostkę — ta-te-ti dla trzech, ta-te-ti-te-ta dla pięciu — i pilnuje jedynie, by pierwsza nuta padła na miarę, a następna miara przyszła punktualnie. Cyfry u góry są do sprawdzania, nie do grania.
Gdzie stoi zwykły podział
Ta strona objaśnia wyjątek. To, co zastępuje — całe nuty, półnuty, ćwierćnuty, ósemki i ich pauzy — stoi przy Wartości nut. Jaką miarę ma takt w ogóle i dlaczego duola pojawia się tylko w pewnych metrach, stoi przy Metrum.
Znaki muzyczne · Wartości nut · Słownik nutowy
Anotona zrobi to za ciebie
Sfotografuj nuty albo zagraj melodię — Anotona rozpozna tonację, zapisze nuty i przetransponuje je do dowolnej tonacji. Za darmo.
Zobacz AnotonęKażdy dźwięk na tej stronie jest obliczony, a nie przepisany z tabeli.