Tabela chwytów trąbki — każdy dźwięk ze swoim chwytem

Jak czytać tabelę

Jeden wiersz to jeden dźwięk. Po lewej stoi tak, jak zapisano go w nutach, obok tak, jak naprawdę brzmi, a po prawej chwyt. Trzy kółka to trzy wentyle w kolejności, w jakiej leżą palce: pierwszy najbliżej ustnika. Wypełnione kółko znaczy wciśnięty.

Cyfry obok to zwykły skrót. «13» znaczy pierwszy i trzeci wentyl, drugi zostaje w górze. Dźwięk bez wentyla nazywa się otwarty i trafia się go samą wargą.

Skąd biorą się chwyty

Wentyl 1 obniża o dwa półtony, wentyl 2 o jeden, wentyl 3 o trzy. Osiągalnych staje się przez to siedem stopni: otwarty, potem 2, potem 1, potem 1 i 2 razem, potem 2 i 3, potem 1 i 3, a na końcu wszystkie trzy. To dokładnie kroki od zera do sześciu półtonów, bez luki i żaden dwa razy.

Dźwięki naturalne dają punkty wyjścia. Nie leżą równomiernie: na dole daleko od siebie, u góry coraz ciaśniej. Dlatego w niskim rejestrze potrzeba wszystkich sześciu obniżeń, podczas gdy u góry jeden albo dwa wentyle wystarczą już, by domknąć odstęp do następnego dźwięku.

Kryje się w tym subtelność: trzy półtony da się chwycić na dwa sposoby, samym trzecim wentylem albo pierwszym i drugim razem. Przyjęło się pierwszy i drugi. Suwak trzeciego zostaje wtedy wolny do korekty, bo niskie kombinacje z natury leżą nieco za wysoko.

Dlaczego niektóre dźwięki mają dwa chwyty

Gdy dźwięk leży tak, że mogą go osiągnąć dwa dźwięki naturalne, są dwa chwyty. Jeden wychodzi od niższego dźwięku naturalnego i wymaga małego obniżenia, drugi od wyższego i wymaga więcej wentyli.

W tabeli stoi najpierw zwykły. Zwykły znaczy: od najniższego możliwego dźwięku naturalnego, bo ten odzywa się najpewniej. Pozostałe nie są rozwiązaniem z konieczności, lecz narzędziem — w szybkich pasażach drugi chwyt oszczędza czasem całą zmianę palców, a w górze wygodniejsze napięcie wargi pozwala trafić pewniej.

Dlaczego trąbka brzmi niżej, niż jest zapisana

Zwykła trąbka jest w stroju B♭. Znaczy to: gdy grający bierze zapisany dźwięk, którego nauczył się jako pierwszego, w rzeczywistości brzmi dźwięk o sekundę wielką niższy. Dlatego cała tabela stoi dwa razy — po lewej tak, jak jest w nutach, obok to, co zagrałby do tego fortepian.

To nie dziwactwo tego jednego instrumentu, lecz reguła dla połowy orkiestry dętej. Jak to wszystko się łączy i jak przeliczać między obiema kolumnami, stoi przy Transpozycja.

Co stoi obok

Wartości nut i ich długości: Wartości nut. Jak w ogóle czytać nuty: Nauka czytania nut.