Nuty z kropką
Pięć przypadków, każdy dwa razy do posłuchania: najpierw nuta bez kropki, potem ta sama z kropką — a takt trwa dokładnie tyle samo.
Kropka za główką nuty to najoszczędniejszy znak w całym piśmie nutowym. Mówi: i jeszcze raz połowa tego. Z półnuty robią się trzy ćwierćnuty, z ćwierćnuty trzy ósemki, z ósemki trzy szesnastki.
To nie jest stały dodatek, lecz stosunek: ile kropka dokłada, zależy od tego, jak długa byłaby nuta bez niej. Dlatego każdy przypadek stoi tu dwa razy — raz nagi, raz z kropką — i za każdym razem dźwięk leży na tej samej wysokości. Słychać wyłącznie czas trwania. Takt natomiast pozostaje dokładnie tak długi jak przedtem: co kropka daje nucie, odbiera pauzom za nią.
Półnuta z kropką
Z dwóch ćwierćnut robią się trzy. W metrum trójdzielnym wypełnia cały takt i jest tam przypadkiem normalnym — jeden jedyny dźwięk rozłożony na wszystkie trzy miary. W metrum czterodzielnym zostaje za nią dokładnie jedna ćwierćnuta, a stąd bierze się jeden z najczęstszych obrazów taktu, jakie istnieją.
Ćwierćnuta z kropką
Z dwóch ósemek robią się trzy. To kropka, którą widuje się najczęściej: razem z ósemką za nią wypełnia dwie miary i daje wzór długo-krótko, który ma każdy marsz i co druga ballada. Kto zagra to równo, zamienia krok w spacer.
Ósemka z kropką
Z dwóch szesnastek robią się trzy. Ten sam podział piętro niżej, a krótka nuta za nią staje się bardzo krótka — tak krótka, że różnica wobec trioli rozmywa się, jeśli nie słucha się uważnie. W druku obie są wyraźnie różne; zagrane często mniej.
Nuta z podwójną kropką
Druga kropka dokłada jeszcze połowę pierwszej, czyli ćwierć wartości wyjściowej. Razem daje to siedem ósmych pierwotnej nuty: prawie wszystko, ale właśnie nie całkiem. Resztki za nią stają się odpowiednio maleńkie i właśnie tym żyje ostrość barokowych uwertur.
Pauza z kropką
Kropka działa na pauzy tak samo jak na nuty — tyle że jej nie słychać, poznaje się ją po czekaniu. Na obrazku dźwięki po lewej i po prawej są te same; przesunęło się jedynie to, kiedy przychodzi drugi. W dawniejszych wydaniach unikano pauzy z kropką i pisano dwie pauzy; dziś stoi wszędzie.
Rytm punktowany
Najpierw osiem równych ósemek, potem ten sam takt punktowany
Najczęstsze użycie to wcale nie pojedynczy długi dźwięk, lecz para: nuta z kropką i krótka za nią, wciąż od nowa. Długo–krótko, długo–krótko. Oba szeregi na obrazku trwają tyle samo i niosą ten sam puls — jeden dzieli go równo, drugi w trzy do jednego.
Ten wzór dźwiga pół historii muzyki: uwertura francuska z niego żyje, marsz również i spora część tego, co w muzyce popularnej uchodzi za «proste». Kto zagra to równo, gra coś innego — a kto usłyszy, zauważa od razu, nawet nie umiejąc tego nazwać.
Gdzie kropka jest regułą
Sześć ósemek, potem ten sam czas jako dwie ćwierćnuty z kropką
W metrach złożonych nuta z kropką nie jest wyjątkiem, lecz samą miarą. W metrum 6/8 nie liczy się sześciu ósemek, lecz dwie miary po trzy — a jedna miara to dokładnie ćwierćnuta z kropką. Obrazek pokazuje oba po kolei: najpierw sześć ósemek, potem dwie miary, które je zbierają.
Dlatego takie takty pełne są kropek, choć nie chodzi o nic szczególnego. I dlatego potrzebna jest tam duola, gdy jednak mają zabrzmieć dwie zamiast trzech.
Jakie wartości nut istnieją
Kropka zmienia wartość nuty, nie zastępuje jej. Jakie wartości istnieją — całe nuty, półnuty, ćwierćnuty, ósemki i ich pauzy — stoi przy Wartości nut. Który takt jak się liczy i dlaczego 6/8 liczy się inaczej niż 3/4, stoi przy Metrum.
Znaki muzyczne · Wartości nut · Słownik nutowy
Anotona zrobi to za ciebie
Sfotografuj nuty albo zagraj melodię — Anotona rozpozna tonację, zapisze nuty i przetransponuje je do dowolnej tonacji. Za darmo.
Zobacz AnotonęKażdy dźwięk na tej stronie jest obliczony, a nie przepisany z tabeli.