Pięciolinia — pięć linii i to, co poza nie wychodzi
Pięć linii, cztery pola. Dźwięk, który już się nie mieści, dostaje linie dodane; dwie pięciolinie należące do siebie — klamrę.
Każda nuta na tej stronie stoi na tych samych pięciu liniach. Są tak oczywiste, że prawie nikomu się ich nie tłumaczy — a przecież sama pozycja na nich rozstrzyga, o który dźwięk chodzi.
Linie biegną w równych odstępach jedna nad drugą, a między nimi zostaje dokładnie tyle miejsca, by zmieściła się główka nuty. Pięć linii i cztery pola dają dziewięć miejsc; kto musi wyżej lub niżej, dostaje krótkie linie dodane, po jednej na każdy dalszy stopień.
Obrazy na tej stronie są wygrawerowane i zmierzone: położenie każdej główki, liczba linii dodanych i rodzaj klamry stoją w obrazie i tam dają się policzyć.
Pięć linii, cztery pola
Dziewięć dźwięków jeden po drugim, a każdy ma swoje miejsce: raz główka siedzi w poprzek linii, raz dokładnie między dwiema. Więcej miejsc pięciolinia nie ma, i na początek więcej nie trzeba.
Linie dodane pod pięciolinią
Pod pięciolinią linie się kończą, ale zakres dźwięków nie. Każdy niższy dźwięk dostaje więc własną krótką kreskę — pierwszy jedną, następny dwie, trzeci trzy. Są szerokie jak główka i należą tylko do niej.
Linie dodane nad pięciolinią
W górę obowiązuje to samo, odbite: kreski leżą nad górną linią, w tym samym odstępie co same linie. Od jakichś trzech robi się nieczytelnie — wtedy notacja woli znak oktawowy.
Klamra okrągła
Dwie pięciolinie połączone po lewej klamrą okrągłą: to klamra fortepianowa. U góry stoi zwykle klucz wiolinowy dla prawej ręki, na dole klucz basowy dla lewej. Kreska taktowa przechodzi przez obie, bo czyta się je razem.
Klamra prosta
Te same dwie pięciolinie z klamrą prostą przed nimi: tak partytura zbiera kilka instrumentów w grupę. Znak jest inny niż przy klamrze okrągłej, działanie to samo — co tu stoi, należy do siebie.
Dwie pięciolinie bez klamry
I kontrprzykład: dwie pięciolinie bez niczego z przodu. Kreska taktowa kończy się na dole pierwszej i zaczyna na górze drugiej. Dwa wiersze, które nie mają ze sobą nic wspólnego — dopiero klamra robi z nich parę.
Sześć przypadków na jedno spojrzenie
Każdy wiersz mówi, co da się policzyć w obrazie: ile pięciolinii stoi i po czym poznaje się przypadek. Dane pochodzą z obrazów tej strony, zmierzone, a nie oszacowane.
| Przypadek | Pięciolinie | Po czym to widać |
|---|---|---|
| Pięć linii, cztery pola | 1 | Każda główka siedzi na linii albo dokładnie między dwiema |
| Linie dodane pod pięciolinią | 1 | Krótkie kreski pod pięciolinią, po jednej na stopień |
| Linie dodane nad pięciolinią | 1 | Krótkie kreski nad pięciolinią, po jednej na stopień |
| Klamra okrągła | 2 | Klamra okrągła, kreska taktowa przez obie pięciolinie |
| Klamra prosta | 2 | Klamra prosta z narożnikami u góry i u dołu |
| Dwie pięciolinie bez klamry | 2 | Brak klamry, a kreska taktowa urywa się pośrodku |
Jak czyta się pięciolinię
Liczy się od dołu do góry: dolna linia, pierwsze pole, druga linia i tak dalej. Każdy stopień w górę to następna litera nazw dźwięków, każdy stopień w dół — poprzednia. Który dźwięk siedzi na której linii, mówi dopiero klucz na początku wiersza — bez niego linie są puste.
Gdy zakres nie wystarcza, pięciolinia nie rośnie. Zamiast tego pojedyncza nuta dostaje krótkie kreski: pierwsza linia dodana stopień nad lub pod linią zewnętrzną, druga dwa stopnie, trzecia trzy. Należą do nuty, a nie do wiersza, i dlatego są tylko tak szerokie jak główka.
Gdy dwie pięciolinie należą do siebie, łączy się je po lewej. Klamra okrągła oznacza jeden instrument grany obiema rękami — fortepian, organy, harfę. Klamra prosta zbiera kilka instrumentów w grupę. W obu razach kreska taktowa przechodzi na wylot i właśnie po tym widać, że pięciolinie czyta się razem.
Co stoi obok
Jak z linii powstają dźwięki: Nauka czytania nut. Który klucz ustala którą linię: Klucze. Jak oszczędzić sobie stosu linii dodanych: Znaki oktawowe.
Znaki muzyczne · Słownik nutowy
Anotona zrobi to za ciebie
Sfotografuj nuty albo zagraj melodię — Anotona rozpozna tonację, zapisze nuty i przetransponuje je do dowolnej tonacji. Za darmo.
Zobacz AnotonęKażdy dźwięk na tej stronie jest obliczony, a nie przepisany z tabeli.